Danina od węglowodorów z elementami do zmiany

Z projektu ustawy w sprawie opodatkowania wydobycia węglowodorów (gazu łupkowego, ropy) wynika, że całkowity poziom opodatkowania przedsiębiorstw wydobywczych powinien wynieść ok. 40 proc. Jak przedsiębiorcy to oceniają?

Przedsiębiorstwa wydobywające gaz i ropę zdawały sobie sprawę z tego, że nastąpią zmiany w opodatkowaniu ich działalności w Polsce. Projekt nie był dla nich zaskoczeniem. Cieszy to, że pewne elementy proponowanego systemu opodatkowania uwzględniają specyficzne realia obowiązujące w tej branży. Dotyczy to przykładowo możliwości bezterminowego rozliczania strat, struktury specjalnego podatku węglowodorowego, relacji między CIT a specjalnym podatkiem. Projekt znajduje się na etapie konsultacji społecznych i traktujemy go jako dokument, który jest podstawą do dyskusji i dalszych prac. Kierunek zmian jest więc słuszny, choć pewne elementy projektu budzą wątpliwości.

Czy planowane opodatkowanie jest atrakcyjne?

Ustawodawcy w różnych krajach prezentują różne podejście. Przykładowo, w fazie, rozpoznania geologicznego i pierwszych odwiertów poszukiwawczych, a więc w fazie w której znajduje się obecnie Polska, amerykański Kongres uchwalał subsydia, a więc dofinansowanie, a nie ustanawiał podatków. Biorąc pod uwagę działania innych krajów, projektu opodatkowania w Polsce nie należy oceniać zbyt optymistycznie.

Ministerstwo Finansów twierdzi jednak, że opodatkowanie na poziomie 40 proc. jest atrakcyjne?

Specjalny podatek węglowodorowy jest formą podatku dochodowego. Zakłada się więc, że nastąpi sprzedaż gazu lub ropy, co wygeneruje przychód. Przedsiębiorcy będą mogli uwzględnić również pewne koszty. Jeśli jednak poziom podatku będzie zbyt wysoki, to finalny koszt gazu również będzie zbyt wysoki i trudno będzie taki gaz sprzedać. Zbyt wysokie podatki mogą spowodować, że być może taniej będzie sprowadzić gaz z Rosji lub kupić go w formie LNG i gromadzić w gazoporcie, który Polska buduje. Proste stwierdzenie, że stawka podatkowa jest atrakcyjna, jest więc nieuprawnione, ponieważ nie bierze się pod uwagę wszystkich okoliczności, które mogą wpływać na ocenę, czy poziom opodatkowania jest atrakcyjny.

Co trzeba wziąć pod uwagę?

Z punktu widzenia firm poszukujących gazu trzeba wziąć pod uwagę koszt pozyskania kapitału. Poza koncernami, które posiadają określone rezerwy na prace poszukiwawcze, inne firmy prowadzą prace, finansując je kapitałami obcymi. W ich przypadku ważny jest np. koszt kredytu inwestycyjnego. Istotne są również koszty operacyjne, które w Polsce są trzykrotnie wyższe niż w USA. Dotyczy to kosztów wierceń, infrastruktury, pracy wykwalifikowanego personelu, orurowania, cementowania odwiertów itd. Kolejny koszt to koszty stworzenia infrastruktury przesyłowej. Gaz jest paliwem, które wymaga przesyłania rurociągiem. Kosztów tych nie bierze się pod uwagę. Nie wiemy też, jaki będzie skład chemiczny gazu z łupków: czy to będzie gaz zaazotowany, zawierający siarkowodór, czy też inne związki chemiczne, a procesy przetwarzania mogą generować wysokie koszty. Powyższe parametry wpływają więc na cenę gazu. Jeśli nie wiemy, jaki będzie koszt wydobycia 1 m sześc. gazu, to trudno przyjmować, że poziom opodatkowania jest korzystny lub nie. O stawkach można jedynie powiedzieć, że uwzględniają dwie fazy: intensyfikacji kosztów poszukiwawczych i produkcyjną. Dwie stawki specjalnego podatku węglowodorowego, określone na poziomie 12,5 i 25 proc., również należy ocenić pozytywnie, ponieważ uwzględniają one relację przychodów do kosztów.

Kiedy będziemy stosować te stawki?

Stawka niższa będzie miała zastosowanie, jeśli poziom przychodów do kosztów nie będzie przekraczał 2. Natomiast jeśli przychody przekroczą dwukrotnie koszty, to wtedy będzie stosowana stawka wyższa.

Jak pan ocenia możliwość odliczania od podatku nieodliczonej straty z CIT?

Ustawa przewiduje, że będzie nieograniczona czasowo możliwość rozliczania straty z tytułu kosztów kwalifikowanych.

Kosztem podatkowym będą wydatki kwalifikowane. O jakie koszty chodzi?

Ustawowy katalog jest katalogiem otwartym. Ustawodawca wskazuje, że w szczególności kosztami kwalifikowanymi są m.in. wydatki związane z rozpoznaniem geologicznym terenu z otworami wiertniczymi, z procesami technologicznymi dotyczącymi oczyszczania węglowodorów. Ustawodawca określił też katalog wydatków, które kwalifikowane nie są. Z projektu przykładowo wynika, że kosztem nie mogą być wydatki na zakup wartości niematerialnych i prawnych, w tym licencji oraz patentów. Kosztem kwalifikowanym nie będzie więc np. zakup specjalistycznego oprogramowania dla geologów czy inżynierów naftowych. Nie będzie nim również koszt zakupu informacji geologicznej, a w tej branży jest to podstawowa informacja. Na świecie przewiduje się takie formy kooperacji między podmiotami, w których jeden podmiot sprzedaje informacje o strukturze geologicznej danego terenu, a drugi zajmuje się eksploatacją i wydobyciem węglowodorów.

Jakie inne wydatki nie będą mogły być kosztem?

Z wydatków kwalifikowanych wyłączono też koszty ubezpieczenia, co również może wzbudzić sprzeciw. Wydatki na zakup polis są bezsprzecznie związane z prowadzoną działalnością. W praktyce nie prowadzi się nowoczesnych prac poszukiwawczo-wydobywczych bez ważnej polisy ubezpieczeniowej.

Czy ustawa w obecnym kształcie może prowadzić do sporów z fiskusem?

Ustawa stworzy wiele miejsc pracy w księgowości i zaangażuje doradców i prawników w spory z fiskusem dotyczące zaliczenia wydatku do kosztów kwalifikowanych.

@RY1@i02/2013/055/i02.2013.055.18300040d.802.jpg@RY2@

Fot. wojtek górski

Mikołaj G. Goss - adwokat w kancelarii Góralski & Goss Legal

Przyszłe obciążenia firm wydobywczych

● podatek od wydobycia niektórych kopalin - stawka podatku od wydobycia gazu wyniesie 1,5 lub 3 proc., a od wydobycia ropy - 3 lub 6 proc.

● specjalny podatek węglowodorowy - stawka wyniesie 12,5 lub 25 proc. i będzie zależała od relacji przychodów przedsiębiorstwa do poniesionych kosztów

● CIT - stawka bez zmian, wyniesie 19 proc., dodatkowo wprowadzona zostanie nowa stawka amortyzacyjna dotycząca otworów wiertniczych

● opłaty eksploatacyjne

● podatek od nieruchomości

● opłata za ustanowienie użytkowania górniczego.

Projekt ustawy o specjalnym podatku węglowodorowym, o zmianie ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin oraz o zmianie niektórych innych ustaw z 28 lutego 2013 r. zakłada, że poziom opodatkowania firm wydobywających gaz i ropę wyniesie ok. 40 proc. Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2015 r.

Rozmawiał Łukasz Zalewski