Kiedy przysługuje niższa stawka odsetek za zwłokę

Od zaległości podatkowej, czyli podatku (a także zaliczki) niezapłaconego w terminie płatności naliczane są odsetki za zwłokę. Stawki odsetek za zwłokę są dwie: podstawowa i obniżona. Od 9 listopada zmieniły się zasady ustalania stawki podstawowej odsetek za zwłokę. Dalej wynoszą one 200 proc. podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ale wskaźnik ten podwyższa się o 2 proc. Zatem podstawowa stawka wynosi obecnie 12 proc. (10 proc. + 2 proc.). Wprowadzono też dolny próg stawki odsetek, który wynosi 8 proc.

W określonych sytuacjach podatnik płaci odsetki według obniżonej stawki. Wynosi ona 75 proc. stawki podatkowej, czyli aktualnie jest to 9 proc.

Art. 51, art. 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Warunki są dwa. Po pierwsze podatnik musi dobrowolnie przyznać, że ma zaległość, zanim wykryje to organ podatkowy. W tym celu składa korektę deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty. Drugim warunkiem ulgowego potraktowania podatnika jest uiszczenie w całości zaległej należności w terminie 7 dni od dnia złożenia korekty.

Art. 56 par. 1a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Obniżone odsetki nie są stosowane do korekty deklaracji złożonej po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a w przypadkach, gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej. Obniżona stawka jest wyłączona także, gdy podatnik składa korektę dokonaną w wyniku czynności sprawdzających.

Ordynacja podatkowa dopuszcza możliwość złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji także po zakończeniu kontroli podatkowej. Zakaz stosowania w takiej sytuacji obniżonej stawki odsetek ma zapobiec sytuacjom, w których podatnik celowo zwlekałby ze złożeniem korekty do czasu zakończenia ewentualnego postępowania kontrolnego. To samo dotyczy korekt składanych na skutek czynności sprawdzających.

Niższa stawka odsetek może mieć zastosowanie tylko w odniesieniu do zaległości podatkowych wynikających z korekt złożonych przez podatnika z jego własnej inicjatywy bez jakichkolwiek działań organów podatkowych ujawniających nieprawidłowości w rozliczeniach z fiskusem.

Art. 56 par. 1b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Zgodnie z zasadą ogólną, podatnik ma obowiązek samoobliczenia odsetek za zwłokę. Początkowym terminem naliczania odsetek jest dzień następny po dniu upływu terminu płatności podatku. Termin ten ma zastosowanie również w przypadku nieuregulowanych w terminie zaliczek lub rat podatku. Warto pamiętać, że ustalając termin płatności podatku, należy uwzględniać takie okoliczności, jak odroczenie terminu płatności podatku na wniosek podatnika, czy też wystąpienie terminu płatności podatku w sobotę lub dniu ustawowo wolnym od pracy. W tym ostatnim przypadku termin na zapłacenie podatku przypada w pierwszym dniu roboczym następującym po dniu lub dniach wolnych od pracy.

Art. 53 par. 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska