Co grozi za unikanie opodatkowania

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Prawdą jest, że istnieje tzw. kwota wolna od podatku. W 2009 roku (jak również w 2010 roku) wynosiła ona 3091 zł. Jednak nawet w sytuacji, gdy zarobki podatnika za dany rok podatkowy nie przekroczą tej kwoty, musi on złożyć zeznanie podatkowe. W takim przypadku podatek do zapłaty wyniesie 0 zł.

Art. 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Jednak jeśli podatnik przed organem podatkowym powoła się na osiąganie dochodów z innych źródeł, będzie musiał je wskazać.

Przepisy ustawy o PIT stanowią, że za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14 ustawy o PIT, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 ustawy o PIT oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Za zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego uważa się kwoty wypłacanych przez zakład pracy lub organ rentowy zasiłków chorobowych, wyrównawczych, macierzyńskich, opiekuńczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Osoba, która nie ujawniła wszystkich zarobków do opodatkowania, a następnie w wyniku kontroli fiskusa nie będzie potrafiła udowodnić, skąd zarobione środki pochodzą, będzie musiała zapłacić karny podatek. Podatek od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach wynosi 75 proc. dochodu.

Art. 30 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Urząd skarbowy może zainteresować się wydatkami podatnika, zwłaszcza wtedy, gdy istnieje podejrzenie, że przychody podatnika były znacznie niższe od poniesionych przez niego wydatków. Wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

W ramach postępowania dotyczącego nieujawnionych źródeł przychodu, w przypadku powoływania się przez podatnika na środki pieniężne uzyskane od innych osób, organy podatkowe zyskują prawo do analizy ich sytuacji majątkowej i stanu dochodów celem ustalenia realnych możliwości przekazania takich środków. Zatem jeśli podatnik powoła się na darowiznę - tak jak w naszym przypadku od rodziców - urzędnicy skarbowi sprawdzą również rodziców podatnika w zakresie przekazanej darowizny.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

75-proc. PIT można stosunkowo łatwo uniknąć, wskazując źródło, z którego pochodziły brakujące środki. W naszym przypadku na zakup jachtu. Jeśli takie źródło możemy wskazać, organ podatkowy nie ma prawa traktować takich dochodów jak pochodzących ze źródła nieujawnionego. Innymi słowy, możemy przyznać się, że czerpaliśmy dochody z określonych źródeł, których nie zgłosiliśmy do opodatkowania.

Możemy zatem wskazać, że np. prowadziliśmy firmę, w której ukryliśmy część dochodów, lub też działalność, której w ogóle nie zarejestrowaliśmy. Możemy też wskazać, że takim źródłem był niezgłoszony do opodatkowania najem. W każdym takim przypadku zamiast 75 proc. podatku zapłacimy tylko taki podatek, jaki normalnie płaci się z danego źródła.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Zarówno wtedy, gdy nie zgłaszamy jakichś dochodów do opodatkowania, jak i wtedy, gdy zaniżamy zgłoszony do opodatkowania dochód, poza koniecznością zapłaty podatku dochodowego grożą nam sankcje karne przewidziane przepisami kodeksu karnego skarbowego. Ich wysokość jest różna w każdym z tych przypadków. Zależy też od sytuacji majątkowej i rodzinnej podatnika.

Zgodnie z art. 54 par. 1 kodeksu karnego skarbowego podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Stawki dzienne wynoszą od 43,90 zł do 17 560 zł.

Art. 54 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Z uwagi na specyficzny charakter postępowania podatkowego prowadzonego w trybie art. 20 ust. 3 ustawy o PIT (nieujawnione źródła przychodów) organ podatkowy zobowiązany jest przeprowadzić ze szczególną starannością postępowanie dowodowe. Jakiekolwiek niejasności lub wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl