Z jakich uprawnień skorzysta podatnik w kontaktach z fiskusem

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.817.jpg@RY2@

Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym zobowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Ponadto samo postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Jednak przekazanie podatnikowi informacji nie odbywa się z urzędu. Według WSA w Warszawie w wyroku z 1 lipca 2004 r. (sygn. akt III SA 956/03) sąd wyjaśnił, że sformułowanie "udzielanie informacji jedynie niezbędnych" pozwala organom podatkowym na ocenę tej niezbędności w konkretnej sprawie. Poza tym organ podatkowy nie ma obowiązku udzielania informacji stronom z urzędu, jak to przewidują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, lecz wyłącznie na wniosek strony.

Art. 121 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.818.jpg@RY2@

Organy podatkowe zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W ramach czynnego udziału w postępowaniu podatnik może składać wyjaśnienia, zgłaszać dowody oraz uczestniczyć w ich przeprowadzaniu. Dodatkowo podatnik ma prawo wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie to takie, w którym uwzględniono oba te elementy.

Organ podatkowy powinien zapewnić podatnikowi możliwość czynnego udziału w postępowaniu. W szczególności, jeżeli organ korzysta z dowodu w postaci zeznań świadków, do jego obowiązków należy dopuszczenie podatnika do udziału we wszystkich przesłuchaniach.

Zatem podatnik jak najbardziej ma prawo czynnie uczestniczyć w prowadzonych wobec niego czynnościach.

Art. 123 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.819.jpg@RY2@

Organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Jeśli urząd nie załatwia sprawy w terminie, powinien zawiadomić o tym podatnika. Można również złożyć skargę na bezczynność organu podatkowego.

NSA w wyroku z 17 września 1999 r. (sygn. akt III SA 7348/98) podkreślił, że złożenie skargi na bezczynność przez stronę jest jej prawem, z którego może, lecz nie musi korzystać. Obowiązkiem organów państwa jest natomiast załatwianie spraw w terminach wynikających z ustaw. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organy mają obowiązek zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Art. 125 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.820.jpg@RY2@

Wezwany podatnik jest zobowiązany do osobistego stawienia się tylko na obszarze województwa, w którym zamieszkuje lub przebywa. Jeżeli właściwym miejscowo do rozpatrzenia sprawy jest organ podatkowy mający siedzibę na obszarze województwa innego niż to, w którym dana osoba mieszka lub przebywa, osoba zobowiązana do osobistego stawienia się może zastrzec, że chce stawić się przed organem właściwym do rozpatrzenia sprawy.

Jeżeli postępowanie podatkowe prowadzone jest przez organ podatkowy, którego siedziba nie znajduje się na obszarze województwa, w którym zamieszkuje lub przebywa osoba zobowiązana do osobistego stawiennictwa, oraz jeżeli osoba ta nie złożyła zastrzeżenia, że chce stawić się przed organem właściwym dla rozpatrzenia sprawy, organ ten zwraca się do organu podatkowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu tej osoby o wezwanie jej w celu złożenia wyjaśnień lub zeznań albo dokonania innych czynności, związanych z prowadzonym postępowaniem.

Zwracając się do innego organu podatkowego, organ prowadzący postępowanie określa okoliczności, które mają być przedmiotem wyjaśnień lub zeznań, albo czynności, jakie mają być dokonane.

Zatem podatnik będzie mógł złożyć zeznania w warszawskim urzędzie skarbowym.

Art. 156 i 157 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.821.jpg@RY2@

W każdym stadium postępowania organ podatkowy zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Jednak wszystkie te czynności dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu. Strona może również żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów.

Co ważne możliwość zapoznawania się z aktami sprawy, ich przeglądania, sporządzania z nich notatek itp. to uprawnienie podatnika, a nie jego obowiązek. Temu uprawnieniu odpowiada obowiązek organu podatkowego umożliwienia podatnikowi skorzystania z możliwości przewidzianej przepisami prawa.

Art. 178 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.822.jpg@RY2@

Gdy osoba wezwana przez urząd skarbowy nie może stawić się w siedzibie urzędu z powodu choroby, kalectwa lub innej ważnej przyczyny, organ podatkowy może przyjąć wyjaśnienie lub zeznanie albo dokonać czynności w miejscu pobytu tej osoby.

Art. 155 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.823.jpg@RY2@

W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto jako dowód przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

WSA w Warszawie w wyroku z 13 sierpnia 2004 r. (sygn. akt III SA 1482/03) wyjaśnił, że aby dojść do prawdy obiektywnej, organy podatkowe nie mogą ograniczać zakresu środków dowodowych. Jakiekolwiek ograniczanie środków dowodowych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi zagrożenie dla realizacji zasady prawdy materialnej i może wynikać tylko z przepisów ustawowych.

Urzędnik nie powinien więc odmówić przyjęcia dowodu, chyba że taki dokument posiada lub informacje z tego dowodu są mu znane.

Art. 122, 180 i 187 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.18300150e.824.jpg@RY2@

Organ podatkowy może zapewnić stronie dostęp w swoim systemie teleinformatycznym do podań wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego oraz do pism organu podatkowego doręczonych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, po identyfikacji strony w sposób określony w przepisach ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Art. 178 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl