Kiedy fiskus rozpocznie egzekucję z majątku

Organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze pieniężnym jest przede wszystkim naczelnik urzędu skarbowego, a także - w ograniczonym zakresie - inne organy, np. właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie należności, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Art. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Egzekucji administracyjnej podlegają m.in: podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej; grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej; należności pieniężne, pozostające w zakresie właściwości organów administracji publicznej; należności przypadające od jednostek budżetowych, wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych ze zobowiązaniami tych jednostek; wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie odrębnych przepisów; należności pieniężne z tytułu składek do Funduszu Żeglugi Śródlądowej oraz składek specjalnych do Funduszu Rezerwowego.

Zatem urząd skarbowy ma prawo do wyegzekwowania niezapłaconych składek ZUS. Dochodzenie tych obowiązków w trybie egzekucji administracyjnej jest możliwe, jeżeli wynikają one z decyzji, postanowień lub orzeczeń właściwych organów, bądź w przypadku organów administracji publicznej - bezpośrednio z przepisów prawa.

Art. 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Fiskus może dochodzić należności płatnika, podatnika wynikających bezpośrednio z przepisów prawa (np. zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych), długów celnych oraz podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne - bez konieczności wydawania decyzji, jeżeli wynikają one m.in.: z zeznania lub z deklaracji złożonej przez podatnika lub płatnika; ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego; z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne.

W takiej sytuacji niezbędne jest, aby:

● odpowiednio - w deklaracji, zeznaniu, zgłoszeniu celnym lub deklaracji rozliczeniowej zamieszczone zostało pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego,

● było uprzednie doręczenie upomnienia.

Art. 3a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Niektóre składniki majątkowe nie podlegają egzekucji. Wszystko dlatego, że fiskus musi zapewnić zobowiązanemu i członkom jego rodziny minimum egzystencji. Dlatego nie zajmie np. niezbędnych przedmiotów domowych, takich jak pościel, bielizna czy ubrania. Jednak tu uwaga. Za przedmioty niezbędne urzędnicy nie uznają mebli stylowych i stylizowanych, telewizorów do odbioru programu w kolorze, chyba że zobowiązany wykaże, że od roku produkcji telewizora upłynęło więcej niż 5 lat, odbiorników stereofonicznych i radioodbiorników, magnetofonów i magnetowidów, komputerów i urządzeń peryferyjnych, chyba że są one niezbędne zobowiązanemu do pracy zarobkowej wykonywanej przez niego osobiście, futer ze skór szlachetnych, dzieł sztuki.

Art. 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności ściągania długu, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Art. 31, 32 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Środkami egzekucji administracyjnej należności pieniężnych są m.in. egzekucja z: pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego, papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, weksla, autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, pozostałych praw majątkowych, ruchomości i nieruchomości.

Art. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. W przypadku zobowiązań podatkowych wierzycielem pozostaje organ podatkowy. Gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek obcego wierzyciela, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zobowiązany jest natomiast do sprawdzenia dopuszczalności egzekucji administracyjnej.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

● doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

● doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Art. 26 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

W tytule wykonawczym wykazuje się należności pieniężne po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Zasada ta ma również zastosowanie do odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej i kosztów egzekucyjnych.

Zaokrąglenie następuje w ten sposób, że kwoty wynoszące: mniej niż 5 groszy pomija się; 5 i więcej groszy podwyższa się do pełnych dziesiątek groszy.

Zaokrąglenie stosuje się w każdym przypadku częściowej realizacji egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie oraz kosztów egzekucyjnych.

Różnice występujące w końcowym rozliczeniu kwot uzyskanych z egzekucji, wynikające z zaokrąglenia, traktuje się odpowiednio jako kwoty należne albo umorzone z mocy prawa.

Art. 27a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl