Kto odpowiada za zaległości spółki

W niektórych sytuacjach poza podatnikiem odpowiedzialność za zaległości podatkowe mogą ponosić osoby trzecie. Należą do nich członkowie zarządu spółek kapitałowych, w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, którzy mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek, w których pełnili funkcje.

Odpowiedzialność członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w tym zakresie reguluje przede wszystkim art. 116 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu. Aby organ podatkowy mógł jednak przypisać taką odpowiedzialność, zgodnie z ugruntowanym poglądem sądów administracyjnych, spełnione muszą zostać przesłanki pozytywne (wymagane dla nałożenia odpowiedzialności na członka zarządu) oraz niezbędne jest wykazanie, że nie zachodzą przesłanki negatywne (tj. wyłączające odpowiedzialność członka zarządu).

Przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki to - po pierwsze - nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Oznacza to, że odpowiedzialność członka zarządu jest odpowiedzialnością subsydiarną (organy podatkowe w pierwszej kolejności powinny dochodzić swoich należności od samej spółki i dopiero w razie stwierdzenia bezskuteczności takiego działania mogą próbować przypisać odpowiedzialność członkowi zarządu spółki).

Po drugie, dla zaistnienia odpowiedzialności członka zarządu niezbędne jest wykazanie, że zaległości podatkowe spółki wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Brak zaległości podatkowych albo ich powstanie w okresie, w którym dana osoba nie pełniła obowiązków członka zarządu, uniemożliwia nałożenie odpowiedzialności na tego członka zarządu.

Do przesłanek negatywnych, których zaistnienie wyklucza możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu spóki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe, należy przede wszystkim wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego nastąpiło bez ich winy. Zasadnicze znaczenie ma więc dla członków zarządu w trakcie pełnienia ich funkcji kontrolowanie stanu finansowego spółki, co umożliwia złożenie we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości czy wszczęcie postępowania układowego.

Ponadto możliwość nałożenia odpowiedzialności na członka zarządu spółki jest wykluczona w razie wskazania przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ponieważ przepis Ordynacji podatkowej posługuje się w tym zakresie pojęciem nieostrym ("w znacznej części"), możliwość spełnienia tej przesłanki w praktyce jest przedmiotem bogatego - i często niejednolitego - orzecznictwa sądów administracyjnych.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Oprac. Ewa Ciechanowska