Jak uniknąć kary za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe

Czy czynny żal zwolni z grzywny

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.18300150e.813.jpg@RY2@

Umowa sprzedaży samochodu podlega opodatkowaniu PCC, a obowiązek podatkowy spoczywa na kupującym. Niezłożenie deklaracji i nieuiszczenie podatku to czyn zabroniony. W zależności od wartości uszczuplonego podatku może być potraktowany jako wykroczenie lub przestępstwo skarbowe. Obowiązująca w 2012 r. granica między wykroczeniem a przestępstwem skarbowym to 7,5 tys. zł. Oznacza to, że jeśli niezapłacony PCC z tytułu nabycia używanego samochodu nie przekracza tej kwoty, czyn stanowi wykroczenie skarbowe. W praktyce zwykle tak będzie z uwagi na to, że stawka podatku to tylko 2 proc. wartości samochodu. Za wykroczenie skarbowe organ podatkowy może nałożyć grzywnę mandatem karnym. Maksymalna wysokość mandatu w tym roku to 3 tys. zł, najniższa - 150 zł.

Grzywny można jednak uniknąć. Nie podlega karze za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności czynu. Ustawodawca przewiduje więc zaniechanie ukarania podatnika, który sam zawiadomił urząd skarbowy o popełnionym przewinieniu. Podatnik powinien więc wypełnić deklarację PCC-3 i dołączyć do niej pismo, w którym poinformuje urząd skarbowy o tym, że nie dopełnił obowiązków podatkowych w ustawowym terminie. Będzie musiał także wpłacić zaległą należność. Przepisy stanowią, że podatek trzeba uiścić w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy, jednak w praktyce podatnicy często wpłacają go przed lub jednocześnie ze złożeniem czynnego żalu. Takie postępowanie jest prawidłowe i nie wpływa na skuteczność czynnego żalu.

Podstawa prawna

Art. 16 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Czy mimo kontroli można jeszcze złożyć czynny żal

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.18300150e.814.jpg@RY2@

Skuteczność czynnego żalu uzależniona jest od spełnienia kilku warunków. Jednym z nich jest to, aby w momencie jego składania organ podatkowy nie miał wyraźnie udokumentowanej wiadomości o wykroczeniu lub przestępstwie skarbowym. Złożenie zawiadomienia o popełnieniu czynu zabronionego w czasie, gdy organ ma już udokumentowaną informację o przewinieniu, jest bezskuteczne. W opisanej sytuacji czyn zabroniony został ujawniony w trakcie kontroli podatkowej. Organ podatkowy sam uzyskał więc informację o jego popełnieniu, co wyłącza skuteczność czynnego żalu.

W sytuacjach, w których istnieją wątpliwości co do tego, czy sprawca powiadomił organ o popełnieniu czynu zabronionego, zanim urzędnicy uzyskali wiadomość o tym z innego źródła, to organ podatkowy musi wykazać, że zawiadomienie jest bezskuteczne, a w konsekwencji - że nie jest możliwe zastosowanie instytucji czynnego żalu.

Podstawa prawna

Art. 16 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Czy korekta deklaracji podlega karze

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.18300150e.815.jpg@RY2@

Zgodnie z art. 16a kodeksu karnego skarbowego nie podlega karze za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe osoba, która złożyła prawnie skuteczną korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem poprawek. Trzeba również wpłacić w całości należność uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy. Przepis ten pozwala w przypadku złożenia błędnej deklaracji na dokonanie jej korekty, co odbywa się bez konieczności korzystania z mechanizmu czynnego żalu. Wystarczające jest złożenie korekty deklaracji podatkowej z uzasadnieniem jej przyczyn oraz uiszczenie podatku z odsetkami.

Podstawa prawna

Art. 16a ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Czy czynny żal kasuje odsetki od nieterminowej wpłaty

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.18300150e.816.jpg@RY2@

Odpowiedzialność karną skarbową, od której można się uwolnić, składając czynny żal, trzeba odróżnić od obowiązku zapłaty odsetek od zaległości, który wynika z Ordynacji podatkowej. Skuteczne złożenie czynnego żalu może więc uchronić podatnika przed grzywną za wykroczenie skarbowe, jednak nie zwolni go z zapłaty odsetek od zaległej należności.

Niezapłacony w terminie podatek staje się zaległością podatkową, od której są naliczane odsetki za zwłokę. Aktualnie wynoszą one 14 proc. kwoty zaległości w stosunku rocznym. Wysokość należnych odsetek podatnik oblicza sam i ma obowiązek je wpłacić bez wezwania organu podatkowego. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku. Jeżeli dokonana przez podatnika wpłata nie pokrywa zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, zalicza się ją proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości oraz kwoty odsetek w stosunku, w jakim pozostają one do siebie w dniu wpłaty.

Podstawa prawna

Obwieszczenie ministra finansów z 13 listopada 2012 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M.P. poz. 846).

Art. 53, art. 55, art. 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy zawsze jest kara za wykroczenie skarbowe

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.18300150e.817.jpg@RY2@

Zawarcie umowy pożyczki powoduje, że na pożyczkobiorcy ciąży obowiązek zapłaty podatku do czynności cywilnoprawnych. W opisanej sytuacji podatnik nie poniesie jednak odpowiedzialności karnej skarbowej za wykroczenie z uwagi na przedawnienie. Karalność wykroczenia skarbowego co do zasady ustaje bowiem, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. Jeżeli jednak w tym okresie wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność popełnionego przez niego wykroczenia skarbowego jest przedłużona o kolejne 2 lata.

Jeżeli przewinienie zostanie wykryte po upływie karalności, podatnik uniknie grzywny. Przedawnienie karalności wykroczenia nie oznacza jednak, że organ podatkowy nie może domagać się zapłaty podatku wraz z odsetkami. Zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych przedawni się bowiem na ogólnych zasadach, a więc po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Podstawa prawna

Art. 70 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Art. 51 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Czy można poddać się karze

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.18300150e.818.jpg@RY2@

Sprawca przestępstwa lub wykroczenia skarbowego ma prawo wnioskować o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Wniosek można złożyć w postępowaniu przed finansowym organem prowadzącym postępowanie przygotowawcze, tj. urzędem skarbowym, inspektorem kontroli skarbowej albo urzędem celnym. Podatnik powinien złożyć taki wniosek, zanim do sądu skierowany zostanie przeciwko niemu akt oskarżenia. Dopuszczalność poddania się dobrowolnej odpowiedzialności została wyłączona w przypadku, gdy przestępstwo skarbowe zagrożone jest karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności. Jest jednak dopuszczalne w odniesieniu do wszystkich wykroczeń skarbowych (są zagrożone tylko grzywną).

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności wiąże się ze spełnieniem określonych warunków. Przede wszystkim jest to uiszczenie należnego podatku oraz kwoty odpowiadającej co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za dany czyn zabroniony. Niezbędne jest także zapłacenie co najmniej zryczałtowanej równowartości kosztów postępowania. Dowody dopełnienia tych czynności organ podatkowy dołącza do wniosku o zezwolenie sądu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Organ podatkowy może uzależnić przyjęcie wniosku od uiszczenia dodatkowej wpłaty tytułem grzywny, która jednak nie może przekraczać, łącznie z wpłaconą już karą, połowy sumy odpowiadającej górnej granicy ustawowego zagrożenia. Jeżeli dojdzie do uzgodnienia wszystkich warunków, a sprawca uiści wszystkie należności, grzywnę i koszty, to właściwy organ zamiast aktu oskarżenia kieruje do sądu wniosek o udzielenie zgody na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Sąd, udzielając takiej zgody, wydaje wyrok, który nie podlega jednak ewidencji w Krajowym Rejestrze Karnym (podatnik traktowany jest jako osoba niekarana). Jeżeli jednak sąd nie przychyli się do wniosku, zwraca sprawę organowi celem dalszego jej prowadzenia, a uiszczone przez sprawcę kwoty stają się zabezpieczeniem grożących w przyszłości kar.

Podstawa prawna

Art. 142-147 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl