Czy spadkobierca odpowiada za niezapłacone należności podatkowe

Czy spadkobierca musi zapłacić zaległe podatki

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.815.jpg@RY2@

Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w razie śmierci zobowiązanego. Zawieszenie postępowania następuje w drodze postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny, którym w przypadku zobowiązań o charakterze pieniężnym jest naczelnik urzędu skarbowego. Jeżeli postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci podatnika, zostanie ono podjęte po wydaniu decyzji w sprawie odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy.

Podstawa prawna

Art. 56 par. 1 pkt 2, art. 57 par. 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

Czy spadkobierca odpowiada tylko za zobowiązania

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.816.jpg@RY2@

Odpowiedzialność spadkobiercy obejmuje zobowiązania podatkowe, ale nie tylko. Spadkobierca może odpowiadać również za: zaległości podatkowe, w tym należności traktowane na równi z zaległością, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy, pobrane, a niewpłacone podatki z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika lub inkasenta, niezwrócone przez spadkodawcę zaliczki na naliczony podatek od towarów i usług oraz ich oprocentowanie, opłatę prolongacyjną, koszty postępowania podatkowego, koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec spadkodawcy, powstałe od dnia otwarcia spadku.

Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Spadkobiercy mają jednak pół roku na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed sądem lub notariuszem. Spadkobierca może spadek przyjąć albo bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), albo z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Wyłączenie odpowiedzialności za długi spadkowe wystąpi jedynie w przypadku, gdy spadkobierca spadek odrzuci. Organy podatkowe mają obowiązek zawiadomić spadkobierców o stanie spraw spadkowych spadkodawcy. Spadkobiercy mogą sami złożyć we właściwym organie podatkowym wniosek o wydanie odpowiedniego dokumentu i dopiero na tej podstawie złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Podstawa prawna

Art. 98 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy zapisobierca odpowiada za zaległości podatkowe

Podatnik otrzymał zapis testamentowy. Czy nabycie rzeczy i praw majątkowych tytułem zapisu pociąga za sobą odpowiedzialność za długi podatkowe spadkodawcy?

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.817.jpg@RY2@

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spadkodawcy ponoszą nie tylko spadkobiercy, czyli osoby, na które przechodzi ogół praw i obowiązków osoby zmarłej na podstawie ustawy albo testamentu. Odpowiedzialność ta dotyczy także zapisobierców, tj. osób, które nabyły rzeczy lub prawa majątkowe tytułem zapisu. Zakres odpowiedzialności zapisobiercy ograniczony jest do wartości otrzymanego zapisu.

Podstawa prawna

Art. 106 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy można odpowiadać za długi podatkowe firmy

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.818.jpg@RY2@

Spadkobiercy podatnika przejmują majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Jeśli jednak spadkobierca zamierza kontynuować działalność gospodarczą, zakres sukcesji będzie szerszy i obejmie również prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną firmą. Do takich uprawnień należy np. zawiadomienie o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Jeżeli spadkobierca wcześniej nie prowadził żadnej działalności gospodarczej, powinien dokonać rejestracji i zgłoszenia aktualizującego. W przypadku gdy spadkodawca był zarejestrowany jako podatnik VAT, spadkobierca ma obowiązek zgłosić zaprzestanie działalności w wyniku śmierci podatnika i dokonać zgłoszenia rejestracyjnego do celów VAT. Z decyzją o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, w skład którego wchodzi przedsiębiorstwo, zawsze warto wstrzymać się do momentu otrzymania informacji od organów podatkowych, dotyczących m.in. stanu zobowiązań podatkowych spadkodawcy oraz toczących się wobec niego postępowań podatkowych.

Podstawa prawna

Art. 97 par. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Czy urząd skarbowy wydaje osobne decyzje

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.819.jpg@RY2@

Może się zdarzyć, że podatnik nie dokonał rocznego rozliczenia podatku dochodowego lub nie złożył deklaracji VAT lub przeciwnie - złożył zeznanie roczne lub deklarację VAT i wykazał podatek podlegający wpłacie, którego jednak nie wpłacił, albo wykazał nadpłatę lub podatek do zwrotu, którego nie otrzymał do dnia śmierci. Spadkobiercy mają możliwość złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, które będzie podstawą do wszczęcia postępowania podatkowego z ich udziałem. W decyzji określa się wysokość znanych w dniu otwarcia spadku zobowiązań podatkowych spadkodawcy.

Jeżeli postępowanie podatkowe dotyczy PIT, organ podatkowy prowadzi postępowanie mające na celu dokonanie wymiaru podatkowego, opartego na stanie faktycznym, jaki występował za życia spadkodawcy, które kończy wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, stwierdzającej nadpłatę lub zwrot podatku. W związku z prowadzonym postępowaniem organ podatkowy poinformuje spadkobierców, na podstawie posiadanych danych, o wysokości dochodu lub przychodu spadkodawcy oraz o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek lub o podatku, podając przypadającą do zapłacenia kwotę podatku lub nadpłatę.

W przypadku gdy spadkodawca poniósł wydatki uprawniające do ulg podatkowych, spadkobierca w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji o przychodach spadkodawcy powinien zawiadomić organ podatkowy o wysokości poniesionych przez spadkodawcę wydatków. Spadkobiercy mają prawo przekazać wszelkie informacje, które mogą mieć wpływ na wymiar podatku.

Podstawa prawna

Art. 104 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy spadkobierca nabywa prawo do nadpłaty

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.820.jpg@RY2@

Spadkobiercy podatnika, którzy spadek przyjęli lub w ogóle nie złożyli oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, przejmują nie tylko przewidziane w przepisach prawa podatkowego obowiązki spadkodawcy, ale również prawa majątkowe. Chodzi tu np. o prawo do nadpłaty czy do zwrotu podatku. Spadkobiercy, aby otrzymać przypadającą na nich kwotę, powinni złożyć prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku oraz zgodne oświadczenie woli o podziale należności.

Prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia można złożyć w każdym terminie dogodnym dla spadkobierców. Natomiast zgodne oświadczenie woli wszystkich spadkobierców o podziale przypadającej na rzecz spadkodawcy nadpłaty lub zwrotu podatku należy złożyć w terminie 30 dni od dnia złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. W przeciwnym razie należne do zwrotu kwoty organ podatkowy umieszcza w depozycie, obciążając spadkobierców kosztami tego depozytu (pomniejszana jest kwota nadpłaty lub zwrotu).

Załatwienie sprawy następuje w ciągu 1 miesiąca od dnia wszczęcia postępowania z urzędu, a sprawy szczególnie skomplikowanej - w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia. Dniem wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia spadkobiercy postanowienia o wszczęciu postępowania.

W przypadku złożenia zgodnego oświadczenia woli wszystkich spadkobierców o podziale należności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku - zwrot tych kwot następuje, co do zasady, w terminie 15 dni od dnia złożenia oświadczenia, w proporcji przez nich określonej.

Podstawa prawna

Art. 105 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy organ podatkowy może ustanowić zastaw

@RY1@i02/2012/157/i02.2012.157.18300110e.821.jpg@RY2@

Zastaw powstaje w momencie wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Taki wpis może być dokonany również na podstawie decyzji o odpowiedzialności innych niż podatnik, podmiotów, w tym decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy.

Zastaw skarbowy przysługuje Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, a także z tytułu zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości. Przedmiotem zastawu mogą być rzeczy ruchome oraz zbywalne prawa majątkowe.

Nie można nim natomiast obciążać nieruchomości oraz praw niezbywalnych (np. osobiste prawa autorskie twórcy). Wyłączenie dotyczy również rzeczy lub praw majątkowych niepodlegających egzekucji oraz mogących być przedmiotem hipoteki. Wartość składników majątku, na których fiskus może ustanowić zastaw skarbowy, wynosi w 2012 r. co najmniej 11 900 zł.

Podstawa prawna

Art. 41 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Obwieszczenie ministra finansów z 2 sierpnia 2011 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 41 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (M.P. nr 71, poz. 706).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl