Czy przedawnienie zobowiązania wpływa na wyegzekwowanie

Przepisy Ordynacji podatkowej zawierają ograniczenia czasowe dla możliwości ustalenia oraz wyegzekwowania odpowiedzialności członka zarządu (jako osoby trzeciej) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Należy jednak wskazać, że ustawodawca nie powiązał tych ograniczeń czasowych wprost z przedawnieniem zobowiązania podatkowego spółki. Rozwiązanie takie wydaje się zresztą słuszne z uwagi na to, że zobowiązanie podatkowe, które może zostać nałożone na członka zarządu spółki z o.o., nie stanowi konkretyzacji obowiązku podatkowego spółki. Ma ono odrębną podstawę prawną i faktyczną w postaci spełnienia się przesłanek powstania odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki określonych w art. 108 oraz 116 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Ograniczenia czasowe dla możliwości ustalenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki wynikają z art. 118 par. 1 Ordynacji podatkowej, zaś dla możliwości jej realizacji z art. 118 par. 2 tej ustawy. Zgodnie z tym pierwszym przepisem nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Warunkiem ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległość podatkową spółki jest zatem wydanie decyzji o tej odpowiedzialności przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku, w którym powstała po stronie spółki zaległość podatkowa. Należy podkreślić, że termin ten biegnie - jak sygnalizowano już powyżej - niezależnie od biegu terminu przedawnienia samej zaległości podatkowej po stronie spółki. Na bieg tego terminu nie będzie zatem miało wpływu np. ustanowienie zabezpieczenia rzeczowego (zastaw, hipoteka) zobowiązania podatkowego spółki, które w istotny sposób modyfikują przedawnienie zaległości podatkowej. Wydanie decyzji nie powinno być, moim zdaniem, utożsamione z jej doręczeniem. Zagadnienie to jest jednak kontrowersyjne zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie.

Niezależność biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowej oraz przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność za zaległość podatkową nie może jednak powodować, że możliwe będzie żądanie zaspokojenia przedawnionego zobowiązania podatkowego. Niedopuszczalne byłoby wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległość podatkową po wygaśnięciu tej zaległości (np. na skutek jej przedawnienia). Jeżeli decyzja taka zostałaby natomiast wydana po upływie terminu określonego w art. 118 par. 1 Ordynacji podatkowej, to niewątpliwie istniałaby możliwość jej wzruszenia w postępowaniu odwoławczym (i ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Możliwe byłoby również stwierdzenie nieważności tej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Ewentualne wykonanie takiej decyzji przed jej uchyleniem lub stwierdzeniem jej nieważności skutkowałoby obowiązkiem zwrotu na rzecz podatnika wyegzekwowanych od niego kwot.

Jeśli decyzja została wydana z zachowaniem pięcioletniego terminu, to możliwe jest z kolei przedawnienie możliwości jej wykonania. Zgodnie z art. 118 par. 2 Ordynacji podatkowej przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej następuje po upływie trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. W tym zakresie ustawodawca nakazał jednak odpowiednie stosowanie art. 70 par. 2 pkt 1, par. 3 i par. 4 Ordynacji podatkowej. Bieg terminu może zatem ulec zawieszeniu (w przypadku odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty) lub przerwaniu na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony. Wykazanie niewykonalności decyzji może przy tym nastąpić w toku ewentualnego postępowania egzekucyjnego.

@RY1@i02/2012/084/i02.2012.084.07100080e.802.jpg@RY2@

Adrian Artowicz, dyrektor departamentu postępowań podatkowych ECDDP

Adrian Artowicz

dyrektor departamentu postępowań podatkowych ECDDP

Podstawa prawna

Art. 118 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).