Czy urząd może prowadzić egzekucję na podstawie PIT-37

Odpowiadając na pytanie: czy naczelnik urzędu skarbowego może wystawić upomnienie dla podatnika na podstawie art. 15 par. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) z wezwaniem do uregulowania kwoty należności wynikającej ze złożonej deklaracji PIT-37, należy odpowiedzieć twierdząco, a nawet należy dodać, że jest to jego ustawowy obowiązek.

Kwota do zapłaty wyliczona przez podatnika w zeznaniu rocznym PIT-37 niewpłacona w ustawowym terminie, tj. do 30 kwietnia następnego roku podatkowego, za który zeznanie jest składane, stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z przepisem art. 15 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest obowiązek wystawienia przez organ podatkowy upomnienia, którym wzywa podatnika do uregulowania należności wynikającej z PIT-37 w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia upomnienia. Dopiero po upływie tego terminu może być wszczęte postępowanie egzekucyjne.

W przypadku błędnie sporządzonego zeznania rocznego przez podatnika, w zależności od charakteru i zakresu stwierdzonych uchybień, organ podatkowy na podstawie art. 274 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) zwraca się o złożenie korekty zeznania z wyjaśnieniem jej przyczyn bądź koryguje sam zeznanie, dokonując stosownych poprawek, jeżeli zmiana wysokości podatku do zapłaty nie przekracza kwoty 1000 zł. Organ podatkowy wystawia upomnienie tylko w sytuacji, gdy zeznanie roczne jest poprawne pod względem formalnym i rachunkowym.

@RY1@i02/2013/135/i02.2013.135.071000800.803.jpg@RY2@

Andrzej Ossowski adwokat, Kancelaria Adwokacka A. Ossowski

Jeżeli z deklaracji podatkowej wynika kwota podatku do zapłaty, to podatnik obowiązany jest ją zapłacić. Jednocześnie pouczenia zawarte na deklaracjach, że stanowią one podstawę do prowadzenia egzekucji, skutkują tym, że w oparciu o taki dokument urząd skarbowy może prowadzić postępowanie egzekucyjne.

W opisanej sprawie, jak wynika z wyjaśnień podatnika, w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego istniała należność w postaci nieuiszczonego podatku. Urząd skarbowy uprawniony był zatem do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i obciążenia podatnika kosztami takiego postępowania. Nie ma w tym zakresie znaczenia, czy organ podatkowy dochodzi kilku czy kilkunastu złotych. Wskazać bowiem należy, że jak przewiduje par. 3 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz.15), jeżeli należność nie zostanie zapłacona w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel wysyła do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia.

Naczelnik urzędu skarbowego zrealizował ten tryb, a wobec braku zapłaty ze strony podatnika obowiązany był wszcząć postępowanie egzekucyjne. Podatnik otrzymał od wierzyciela upomnienie i pomimo wyznaczonego 7-dniowego terminu na zapłatę nie uiścił w tym terminie należności ani nie podjął innych czynności, które mogłyby zapobiec egzekucji.

Trudno mieć w tym zakresie żal do organu podatkowego, skoro zabrakło współpracy ze strony podatnika.

Należy pamiętać, że organ podatkowy, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, obowiązany jest działać na podstawie i w granicach prawa. Skoro zatem w każdym wypadku nakłada się na niego obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to obowiązek ten musi on realizować.

Docelowo zasadne byłoby wpisanie do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnego progu, którego nieprzekroczenie skutkuje brakiem obowiązku wszczynania postępowania egzekucyjnego i kreowania dodatkowych kosztów po stronie zobowiązanych.

Z dołączonych dokumentów, tj. zajęcia egzekucyjnego, wynika, że organ egzekucyjny zażądał odsetek od kwoty 3 zł od 1 maja 2008 r. do dnia zapłaty. Takie działanie jest nieprawidłowe, albowiem zgodnie z art. 54 par. 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529) za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej. W niniejszej sprawie odsetki wynosiłyby 2 zł, a zatem ich wysokość jest oczywiście mniejsza aniżeli wskazany próg.

Zobowiązany może w przedstawionej sytuacji wystąpić z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Decyzja w tym zakresie należeć będzie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

EKSPERT RADZI

Dlaczego organ upomina się tak późno

Czy dobrą praktyką urzędów skarbowych jest czekanie niemal 5 lat do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania i wzywanie do uregulowania zapłaty kilku złotych, po ponad 5 latach po to tylko, aby obciążyć podatnika kosztami egzekucji i odsetkami za zwłokę, które przewyższają sporną należność główną?

@RY1@i02/2013/135/i02.2013.135.071000800.804.jpg@RY2@

Przemysław Milczek konsultant podatkowy w Instytucie Studiów Podatkowych

Zgodnie z art. 3a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) - w zakresie zobowiązań powstałych z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynika to z deklaracji złożonej przez podatnika. W ten sposób powstają między innymi zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że złożenie przez podatnika deklaracji w podatku dochodowym od osób fizycznych skutkuje możliwością wszczęcia na jej podstawie postępowania egzekucyjnego. W przypadku podatków, w których zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, do rozpoczęcia prowadzenia egzekucji nie jest więc potrzebna decyzja organu podatkowego wydana po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania. Zgodnie jednak z art. 3a par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosowanie w takich przypadkach egzekucji jest możliwe tylko wtedy, gdy:

1) w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego;

2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z atem organ podatkowy nie tylko mógł wystosować takie upomnienie, lecz także musiał to zrobić, aby skutecznie wszcząć egzekucję.

Co istotne, egzekucję można wszcząć tylko wówczas, gdy zobowiązanie podatkowe wynika z deklaracji. Jeżeli jednak organ kwestionuje wysokość zobowiązania podatkowego zawartego w deklaracji, np. stwierdzając, że została ona wypełniona błędnie i na tej podstawie chce przeprowadzić egzekucję kwoty innej, niż wynika z deklaracji, konieczne jest przeprowadzenie postępowania podatkowego zakończonego wydaniem decyzji podatkowej.

Przedstawionej w pytaniu praktyki urzędów skarbowych niewątpliwie nie można uznać za dobrą, niemniej jednak mieści się ona w granicach prawa.

O prac. Przemysław Molik