Ustawa z 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (cz. 2)
(Dz.U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.)
(...)
14) w art. 20a w § 1 we wprowadzeniu do wyliczenia wyrazy "Minister właściwy do spraw finansów publicznych" zastępuje się wyrazami "Szef Krajowej Administracji Skarbowej";
15) w art. 20c pkt 2 otrzymuje brzmienie:
"2) rozpoczętych przed dniem złożeniem wniosku, o którym mowa w art. 20a, a które w dniu złożenia wniosku są objęte postępowaniem podatkowym, kontrolą podatkową, kontrolą celno-skarbową lub postępowaniem przed sądem administracyjnym.";
16) w art. 20h w § 3 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:
"Decyzję tę przekazuje się niezwłocznie naczelnikowi urzędu skarbowego i naczelnikowi urzędu celno-skarbowego właściwym dla wnioskodawcy.";
17) w art. 20i § 2a otrzymuje brzmienie:
"§ 2a. Decyzję, o której mowa w § 6 i w art. 20a § 3, doręcza się naczelnikowi urzędu skarbowego i naczelnikowi urzędu celno-skarbowego właściwym dla podmiotów krajowych, o których mowa w art. 20a.";
● Przepisy objęte niniejszym komentarzem dotyczą zmian w Dziale IIA ordynacji podatkowej, który poświęcony jest uprzednim porozumieniom cenowym (advanced pricing agreements - APA). Porozumienia te umożliwiają zabezpieczenie podatników, dokonujących zakupu lub sprzedaży towarów lub usług z podmiotami powiązanymi w rozumieniu przepisów podatkowych (art. 11 ustawy o CIT oraz art. 25 ustawy o PIT), przed kwestionowaniem przez organy podatkowe stosowanych cen nierynkowych (cen transferowych) w takich transakcjach. Zakres dokumentacyjny, uwzględniając zmiany wprowadzone do ustaw o podatkach dochodowych 1 stycznia 2017 r., jest relatywnie szeroki i obejmuje zarówno umowy kupna i sprzedaży towarów i usług, jak i umowy spółek osobowych lub wspólne przedsięwzięcia oraz relacje z podmiotami z siedzibą w rajach podatkowych. Podkreślenia wymaga, że podatnicy nie mogą zabezpieczyć się w zakresie prawidłowości stosowania cen transferowych przez wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową. Nawet gdy podatnik ją otrzyma, nie będzie ona wiążąca dla organu podatkowego w przypadku ewentualnej kontroli podatkowej lub celno-skarbowej. Obok APA i interpretacji indywidualnych obecnie jako formy zabezpieczenia podatników występują jeszcze objaśnienia ministra finansów, utrwalona praktyka interpretacyjna, interpretacje ogólne oraz opinie zabezpieczające. Z tej grupy tylko APA oraz opinie zabezpieczające dotyczą regulacji szczególnych, które mogą być tymi rozwiązaniami jednoznacznie określone na wypadek ewentualnej kontroli. Są to odpowiednio ceny transakcyjne oraz unikanie opodatkowania. Pozostałe rozwiązania dotyczą wszystkich aspektów stosowania materialnego prawa podatkowego.
PRZYKŁAD 1
Czasem wystarczy interpretacja
Podatnik ma wątpliwości, czy jest podmiotem powiązanym ze swoim kontrahentem w świetle art. 25 ustawy o PIT. Aby jednoznacznie określić swoją sytuację prawnopodatkową w taki sposób, który nie mógłby być kwestionowany przez organy podatkowe, może wystąpić o interpretację indywidualną. Problematyka ta może być również wyjaśniona w treści interpretacji ogólnej lub - od 1 stycznia 2017 r. - w formie objaśnień podatkowych. W obu przypadkach będą to stanowiska wiążące dla organów podatkowych na potrzeby ewentualnych kontroli lub postępowania podatkowego. Podatnik może samodzielnie weryfikować dotychczas wydane interpretacje i zastosować wprowadzoną od 1 stycznia 2017 r. utrwaloną praktykę interpretacyjną.
Jeżeli jednak wątpliwości podatnika dotyczą prawidłowości (wysokości) ceny ustalanej z podmiotem powiązanym, to określenie jej rynkowego charakteru może nastąpić tylko w drodze wydanej decyzji dotyczącej APA. Analogicznie byłoby w sytuacji, gdy wątpliwości podatnika dotyczyłyby prawidłowości prowadzonych rozliczeń w kontekście ewentualnego unikania opodatkowania. Wówczas zastosowanie znalazłaby opinia zabezpieczająca.
● Pierwsza z komentowanych zmian związana jest z zastąpieniem dotychczasowego organu prowadzącego postępowanie w sprawie APA i wydającego decyzje w tym zakresie - z ministra finansów - szefem KAS. Wynika to z relatywnie szerokiego zakresu przejętych dotychczasowych kompetencji ministra finansów przez ten nowy organ (por. art. 14 ustawy o KAS).
Druga dotyczy odmowy wydania decyzji, jeżeli przedmiot zapytania objęty jest od 1 marca br. kontrolą podatkową lub kontrolą celno-skarbową. Pozostałe rodzaje postępowań wymienione w tym przepisie nie uległy zmianie.
Podobnie jak przy interpretacjach indywidualnych (por. art. 14i par. 2 ordynacji podatkowej) wydana w zakresie APA decyzja doręczana jest organom podatkowym pierwszej instancji właściwym dla podatnika. Dotyczy to również decyzji umarzającej postępowanie w zakresie wydania decyzji, jeżeli nie jest możliwe wydanie decyzji końcowej. Ten drugi przypadek ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania szef KAS stwierdzi, że przedstawione przez podatnika warunki różnią się od warunków, które ustaliłyby pomiędzy sobą podmioty niezależne przy zawieraniu analogicznych transakcji. Podatnik może wówczas wycofać wniosek, co skutkować będzie wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania.
● Mając na uwadze całokształt regulacji objętych art. 20a-20r ordynacji podatkowej dotyczącej postępowania w sprawie APA, obecnie instrument ten nie jest popularny wśród podatników. Dotychczas wydano tylko kilkanaście decyzji zatwierdzających ceny stosowane przez podatników. Wynika to z długiego czasu prowadzenia takiego postępowania (od 6 do 18 miesięcy), związania organów podatkowych wydaną decyzją i związanego z tym braku ochrony podatników przed jej wydaniem oraz relatywnie wysokimi kosztami wydania takiej decyzji dla mniejszych podmiotów. Wynoszą one bowiem 1 proc. wartości zatwierdzanej transakcji, nie mniej niż 5 tys. zł i nie więcej niż 200 tys. zł, w zależności od rodzaju porozumienia (por. art. 20m ordynacji podatkowej).
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
18) w art. 33 w § 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji:";
19) w art. 39 w § 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"W toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wzywa stronę postępowania lub kontrolowanego do złożenia oświadczenia o:";
20) w art. 43 § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Centralny Rejestr Zastawów Skarbowych prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej.";
● Komentowane zmiany dotyczą przede wszystkim wprowadzenia nowego rodzaju kontroli, jakim jest kontrola celno-skarbowa regulowana rozdziałem 1 działu V ustawy o KAS. Tym samym zabezpieczenia (art. 33 ordynacji podatkowej) można dokonać również w trakcie m.in. kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji kończącej to postępowanie. Należy w tym miejscu wskazać, że postępowanie w sprawie zabezpieczenia należności podatkowej prowadzone według przepisów ordynacji podatkowej jest szczególnym postępowaniem w stosunku do postępowania zabezpieczającej regulowanego w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2017 r. poz. 1201). O ile bowiem zastosowanie przepisów ordynacji podatkowej będzie miało miejsce przed dokonaniem wymiaru podatku, a tym samym zabezpieczenie dotyczyć będzie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego i odsetek za zwłokę, o tyle zabezpieczenie egzekucyjne w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczyć będzie tych zobowiązań, których termin płatności już minął, a brak jest jeszcze podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W zakresie prowadzenia postępowania zabezpieczającego w tym trybie ustawodawca nie dokonał zmian komentowaną ustawą (por. art. 4 niniejszej ustawy).
● Zgodnie z art. 80 ustawy o KAS w toku kontroli celno-skarbowej naczelnik urzędu celno-skarbowego może dokonać zabezpieczenia zobowiązania podatkowego lub należności celnych na majątku kontrolowanego. Do tego postępowania zabezpieczającego ustawodawca nakazuje stosować odpowiednio art. 33-33g ordynacji podatkowej. W świetle powyższych uwag redakcja tego przepisu jest wadliwa. Użyte przez ustawodawcę pojęcie zobowiązania podatkowego sugeruje jednoznacznie określoną wartość. Natomiast tocząca się kontrola celno-skarbowa wskazuje, że zobowiązanie to nie zostało jeszcze określone decyzją końcową, określającą. Tym samym budzi wątpliwości, czy naczelnik urzędu celno-skarbowego może w obecnym stanie prawnym na podstawie przepisów ustawy o KAS dokonać zabezpieczenia zobowiązania podatnika w toku kontroli celno-skarbowej. Przy takiej redakcji przepisów będzie mógł to zrobić po jej zakończeniu, ale będzie to sprzeczne ze wskazaniem, że uprawnienie to organ ma w ramach kontroli celno-skarbowej.
● Podobnie jak przy zabezpieczeniu również podczas kontroli celno-skarbowej można żądać wyjawienia nieruchomości oraz ruchomości i praw majątkowych, które mogą być odpowiednio przedmiotem hipoteki lub zastawu skarbowego.
Wskazanie, że Centralny Rejestr Zastawów Skarbowych prowadzi szef KAS, koresponduje z art. 14 ust. 1 pkt 21 ustawy o KAS. Jest to bowiem przykład "innego zadania, określonego przepisami odrębnymi", które zostało przyporządkowane temu organowi. Podobnie jak w wielu innych wypadkach dotychczas rejestr ten był prowadzony przez ministra finansów.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
21) w art. 56a w § 3 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
"1a) złożonej po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej;";
22) w art. 56b:
a) pkt 1 otrzymuje brzmienie:
"1) zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku ujawnionych przez organ podatkowy w toku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego,",
b) w pkt 2 w lit. b na końcu dodaje się przecinek i dodaje się lit. c w brzmieniu:
"c) złożonej po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej",
c) pkt 3 otrzymuje brzmienie:
"3) ujawnienia przez organ podatkowy w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego niezłożenia deklaracji, mimo ciążącego obowiązku oraz braku zapłaty podatku.";
● Grupa artykułów od 53 do 58 ordynacji podatkowej dotyczy określenia wysokości oraz naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Zmieniane w art. 56a oraz 56b przepisy ordynacji podatkowej związane są z określeniem wysokości tych odsetek w wartości obniżonej (preferencyjnej) stanowiącej połowę podstawowej stawki odsetek za zwłokę oraz stawki sankcyjnej wynoszącej półtorakrotność stawki podstawowej. Po zmianach wprowadzonych do ordynacji podatkowej 1 stycznia 2017 r. ustawodawca przewidział aż cztery możliwości określenia stopy odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Są nimi:
- odsetki w wysokości stopy podstawowej stanowiącej dwukrotność podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego ustalanego przez Radę Polityki Pieniężnej, powiększonej o 2 punkty procentowe (p.p.). Ustawodawca błędnie w art. 56 ordynacji podatkowej wskazał, że dwukrotna stawka kredytu lombardowego podwyższana jest o 2 proc. Wzrost o określony procent ma charakter względny i w przypadku stawki 10-proc. takie zwiększenie dotyczyłoby dwóch setnych ze stawki 10-proc., czyli ostatecznie byłaby to wartość 10,2 proc. Podczas gdy wzrost o 2 p.p. oznacza dodanie 2 proc. i końcowa stawka odsetek wynosi wówczas 12 proc.;
- odsetki preferencyjne obniżone do połowy stawki podstawowej, które podatnik może zastosować w przypadku korekty deklaracji, jeżeli jej złożenie nastąpiło nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia upływu terminu do złożenia deklaracji korygowanej. Przy czym rozwiązania tego nie stosuje się w przypadkach, gdy organ podatkowy powziął określone czynności procesowe w stosunku do podatnika. Dotyczy to m.in. doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej, jak również zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej;
- odsetki sankcyjne wynoszące 150 proc. podstawowej stawki odsetek za zwłokę. W art. 56b ordynacji podatkowej ustawodawca w sposób bardzo złożony i kazuistyczny wskazał, kiedy odsetki takie podatnik powinien naliczyć. Przede wszystkim dotyczą one tylko podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. W praktyce, z względu na art. 56ba ordynacji podatkowej, odsetki te nie zawsze będą miały zastosowanie w VAT (o czym poniżej). Ponadto odsetki te będą stosowane po zakończeniu kontroli lub postępowania podatkowego, a także ujawnienia, że podatnik nie składał deklaracji, mimo istnienia takiego obowiązku. Odsetki sankcyjne naliczane są również w przypadku złożenia korekty deklaracji, przy czym musi istnieć określona wartość zaległości podatkowej i korekta składana jest po zakończonej kontroli podatkowej, po wszczęciu kontroli celno-skarbowej lub dokonanej w wyniku czynności sprawdzających;
- ostatni przypadek to wyłączenie stosowania stawki podwyższonej odsetek za zwłokę, w przypadku gdy zastosowanie znajduje dodatkowe zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 112b i 112c ustawy o VAT. Analiza tych przepisów wskazuje, że stawka podwyższona będzie miała zastosowanie, w przypadku gdy zgodnie z art. 112b ust. 3 ustawy o VAT dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie będzie nakładane. Są to trzy przypadki. Pierwszy dotyczy sytuacji, gdy podatnik przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej złożył korektę deklaracji. W tym miejscu należy wskazać, o czym już była mowa w komentarzu do art. 62 ustawy o KAS, na istotną różnicę w konsekwencjach dla podatnika związaną z wszczęciem kontroli podatkowej oraz celno-skarbowej. O ile kontrola podatkowa nie rozpoczyna się zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli, a dopiero w momencie doręczenia postanowienia o jej wszczęciu, o tyle kontrola celno-skarbowa rozpoczyna się z momentem doręczenia upoważnienia do jej przeprowadzenia. Tym samym podatnik nie ma czasu na przygotowanie się ani też nie ma możliwości uniknięcia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że przy kontroli podatkowej podatnik, składając korektę deklaracji po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze jej rozpoczęcia, ma obowiązek zastosować odsetki sankcyjne, ale unika dodatkowego zobowiązania podatkowego. Natomiast złożenie korekty deklaracji po wszczęciu kontroli celno-skarbowej, co jest możliwe (por. art. 62 ust. 4 ustawy o KAS), prowadzić będzie do zastosowania odsetek od zaległości podatkowej w wysokości podstawowej, ale zawsze pojawi się dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
PRZYKŁAD 2
Kiedy odsetki, a kiedy dodatkowe zobowiązanie
Podatnik otrzymał od naczelnika urzędu skarbowego informację o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej za I kwartał 2017 r. w podatku od towarów i usług. Ma prawo do złożenia korekty deklaracji za okres objęty kontrolą i jeżeli taką deklarację złożył, a wiązałoby się to z koniecznością zapłaty zaległości podatkowej, wówczas zobowiązany jest do zapłaty kwoty tej zaległości oraz odsetek za zwłokę w wysokości 150 proc. kwoty podstawowej (stawka sankcyjna), jeżeli kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku przekracza 25 proc. kwoty należnej i jest wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia w rozumieniu ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679 ze zm.), obowiązującego w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności zobowiązania. Jeżeli będzie to niższa kwota zaległości, podatnik stosuje odsetki za zwłokę według stopy podstawowej.
W efekcie złożenia takiej korekty na podatnika nie zostanie nałożony obowiązek zapłaty sankcji administracyjnej w VAT.
Jeżeli jednak kontrola zostałaby wszczęta przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, wówczas złożenie korekty deklaracji po doręczeniu podatnikowi upoważnienia do jej przeprowadzenia skutkować będzie obowiązkiem zapłaty odsetek za zwłokę w podstawowej wysokości, ale organ podatkowy nałoży dodatkowe zobowiązanie podatkowe, które w tym wypadku wynosić będzie 20 proc. kwoty niezapłaconego VAT.
23) w art. 66:
a) w § 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
"1) w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, na podstawie umowy zawartej, za zgodą właściwego naczelnika urzędu skarbowego, między starostą wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej a podatnikiem;",
b) § 3a otrzymuje brzmienie:
"§ 3a. Starosta powiadamia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o zawarciu umowy, o której mowa w § 2, przesyłając jednocześnie jej kopię.";
24) w art. 75 § 4b otrzymuje brzmienie:
"§ 4b. Przepis § 4a nie ogranicza możliwości wydania decyzji w trybie art. 21 § 3, o czym informuje się adresata w decyzji stwierdzającej nadpłatę.";
25) w art. 79 § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. W razie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie, w której został złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty, żądanie zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu.";
● Komentowane przepisy dostosowują dotychczasowe brzmienie nowelizowanych artykułów do nowej struktury organów podatkowych. Dotyczy to również wyłączenia możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy toczy się kontrola celno-skarbowa. Znowelizowany art. 79 par. 1 ordynacji podatkowej wskazuje, że kontrola lub postępowanie podatkowe ma pierwszeństwo przed ewentualnym postępowaniem o wszczęcie nadpłaty. Jest to uzasadnione przesłankami ekonomii procesowej, gdyż mogłoby dochodzić do blokowania trwającej kontroli lub postępowania podatkowego wnioskami podatników o stwierdzenia nadpłaty. Jednocześnie podatnik nie jest pozbawiony prawa do rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
26) w art. 80a § 2c otrzymuje brzmienie:
"§ 2c. Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji oraz zawiadomienie o odwołaniu tego pełnomocnictwa składane w formie dokumentu elektronicznego podatnik, płatnik lub inkasent składa do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.";
● Zmieniany przepis wskazuje, że pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji lub oświadczenie o jego odwołaniu składane jest elektronicznie do szefa KAS. Należy wskazać, że obecnie istnieją trzy rodzaje pełnomocnictw na potrzeby rozliczeń podatkowych. Pierwsze to wskazane powyżej pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji. Drugie to pełnomocnictwo ogólne udzielane na druku PPO-1, które może być również złożone wyłącznie drogą elektroniczną, za pośrednictwem portalu podatkowego dostępnego na stronie ministra finansów (por. komentarz do nowelizowanego art. 138d ordynacji podatkowej). Trzeci to pełnomocnictwo szczególne określone drukiem PPS-1, które dotyczy reprezentacji podatnika w ramach poszczególnych postępowań, takich jako kontrola podatkowa, celno-skarbowa lub postępowania podatkowe.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
27) w art. 82:
a) § 1b-2a otrzymują brzmienie:
"§ 1b. Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, prowadzące księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych, są obowiązane, bez wezwania organu podatkowego, do przekazywania, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej informacji o prowadzonej ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3, za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, wskazując miesiąc, którego ta informacja dotyczy.
§ 2. Banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe są obowiązane do sporządzania i przekazywania Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, w formie dokumentu elektronicznego, w okresie sprawozdawczym - odpowiednio od 1 do 15 dnia miesiąca oraz od 16 do ostatniego dnia miesiąca - informacji o założonych i zlikwidowanych rachunkach bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w terminie do 7. dnia następnego okresu sprawozdawczego. Obowiązek sporządzania i przekazywania informacji nie dotyczy rachunków bankowych założonych i zlikwidowanych w tym samym okresie sprawozdawczym.
§ 2a. Jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na pisemne żądanie naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celno-skarbowego obowiązane są do sporządzenia i przekazania informacji o składkach płatnika i ubezpieczonego.",
b) § 2c otrzymuje brzmienie:
"§ 2c. Informacje, o których mowa w § 2, Szef Krajowej Administracji Skarbowej udostępnia naczelnikom urzędów skarbowych, naczelnikom urzędów celno-skarbowych, dyrektorom izb administracji skarbowej oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.",
c) po § 2c dodaje się § 2d w brzmieniu:
"§ 2d. Informacje, o których mowa w § 1b, udostępniane są organom Krajowej Administracji Skarbowej do realizacji celów i zadań ustawowych.",
d) § 3 otrzymuje brzmienie:
"§ 3. Organy administracji publicznej, banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz inne instytucje finansowe wymienione w art. 182, na pisemne żądanie ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub jego upoważnionego przedstawiciela, są obowiązane do udzielenia informacji w razie wystąpienia władz państw obcych - w zakresie i na zasadach określonych w rozdziale 2 działu VIIa oraz wynikających z ratyfikowanych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.";
28) w art. 103 w § 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
"4) wszczętej kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej;";
● Regulacje art. 82 oraz 82a ordynacji podatkowej wprowadzają obowiązek informowania organów podatkowych. Dotyczy to zarówno informacji fakultatywnych, na wezwanie organu podatkowego, jak i informacji obligatoryjnych, które podatnicy są zobowiązani przekazywać. Co ważne, przepisy te powinny być realizowane niezależnie od wypełniania innych obowiązków informacyjnych, takich jak składanie deklaracji lub informacji podsumowujących w VAT.
● Najistotniejszy ze zmienianych przepisów, art. 82 par. 1b ordynacji podatkowej, wskazuje na obowiązek przekazywania rejestrów VAT organowi podatkowemu, jakim jest szef KAS w miejsce dotychczasowego ministra finansów. Dotyczy on najszerszego kręgu podmiotów spośród wymienionych w art. 82 ordynacji podatkowej, a od 1 stycznia 2018 r. spoczywał będzie na wszystkich podatnikach, którzy prowadzą księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych. W konsekwencji to szef KAS jest organem przetwarzającym otrzymane dane oraz udostępniającym je innym organom KAS.
Ponadto obowiązkiem przekazywania danych szefowi KAS objęto również instytucje finansowe wymienione w dalszych paragrafach nowelizowanego przepisu.
W uzupełnieniu wskazać należy, że nowelizacja art. 103 par. 1 pkt 4 ordynacji podatkowej związana jest z pojawieniem się kontroli celno-skarbowej.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
29) w art. 119g:
a) w § 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Szef Krajowej Administracji Skarbowej wszczyna postępowanie podatkowe lub, w drodze postanowienia, w całości lub w części przejmuje do dalszego prowadzenia postępowanie podatkowe lub kontrolę celno-skarbową, jeżeli w sprawach:",
b) § 2-5 otrzymują brzmienie:
"§ 2. W przypadku podatków, do których ustalania lub określania uprawnieni są wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa, wszczęcie lub przejęcie przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej postępowania podatkowego następuje na wniosek właściwego organu podatkowego.
§ 3. Przejmując kontrolę celno-skarbową, Szef Krajowej Administracji Skarbowej z urzędu ją zawiesza i jednocześnie wszczyna postępowanie podatkowe. Do zawieszonej kontroli celno-skarbowej przepisy art. 201 § 3 i art. 206 stosuje się odpowiednio.
§ 4. W postanowieniu, o którym mowa w § 1, Szef Krajowej Administracji Skarbowej wskazuje, w jakim zakresie przejmuje postępowanie lub kontrolę celno-skarbową.
§ 5. Czynności dokonane przez organ podatkowy przed przejęciem kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego pozostają w mocy.";
30) art. 119h otrzymuje brzmienie:
"Art. 119h. § 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może, w toku postępowania, zasięgnąć opinii Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, zwanej dalej "Radą", co do zasadności zastosowania art. 119a.
§ 2. Na wniosek strony zgłoszony w odwołaniu od decyzji wydanej w sprawie, o której mowa w art. 119g § 1, Szef Krajowej Administracji Skarbowej zasięga opinii Rady, chyba że wcześniej opinia została wydana. Decyzja w sprawie, o której mowa w art. 119g § 1, wydana w pierwszej instancji zawiera pouczenie o prawie złożenia wniosku o zasięgnięcie opinii Rady.
§ 3. Występując o opinię, Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje akta sprawy Radzie. O wystąpieniu o opinię Szef Krajowej Administracji Skarbowej niezwłocznie informuje stronę.";
31) w art. 119i:
a) § 1-3 otrzymują brzmienie:
"§ 1. Rada może zwrócić się do strony oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o udzielenie informacji i wyjaśnień dotyczących sprawy, w której Szef Krajowej Administracji Skarbowej zwrócił się do Rady o wydanie opinii.
§ 2. Strona i Szef Krajowej Administracji Skarbowej z własnej inicjatywy mogą przedłożyć Radzie swoje stanowisko na piśmie. Strona może dostarczyć Radzie dodatkowe dokumenty.
§ 3. Na zaproszenie przewodniczącego w posiedzeniu Rady, którego przedmiotem jest wyrażenie opinii co do zasadności zastosowania art. 119a, lub w jego części może uczestniczyć przedstawiciel Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oraz strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik. Zaproszenie przedstawiciela Szefa Krajowej Administracji Skarbowej do udziału w posiedzeniu wymaga skierowania zaproszenia w takim samym zakresie także do strony.",
b) § 5 i 6 otrzymują brzmienie:
"§ 5. Opinię wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania akt sprawy. Do tego terminu nie wlicza się terminów wyznaczonych przez Radę na udzielenie przez stronę lub Szefa Krajowej Administracji Skarbowej informacji i wyjaśnień dotyczących sprawy.
§ 6. Opinię doręcza się Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej oraz stronie.",
c) § 8 i 9 otrzymują brzmienie:
"§ 8. Po wydaniu opinii Rada zwraca akta sprawy Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 9. Niewydanie przez Radę opinii w terminie, o którym mowa w § 5, uważa się za równoznaczne z opinią Rady o zasadności zastosowania art. 119a. Rada zwraca akta sprawy Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej.";
32) w art. 119k § 1 i 2 otrzymują brzmienie:
"§ 1. W razie stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 119a, Szef Krajowej Administracji Skarbowej umarza postępowanie albo przekazuje sprawę właściwemu organowi podatkowemu. Czynności dokonane przed przekazaniem sprawy pozostają w mocy.
§ 2. W przypadku wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje przejętą kontrolę celno-skarbową organowi podatkowemu.";
33) w art. 119w § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Zainteresowany może zwrócić się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o wydanie opinii zabezpieczającej.";
34) w art. 119x § 4 otrzymuje brzmienie:
"§ 4. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może zwrócić się o wyjaśnienie wątpliwości co do danych zawartych we wniosku lub zorganizować spotkanie uzgodnieniowe w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.";
35) w art. 119y § 1 i 2 otrzymują brzmienie:
"§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydaje opinię zabezpieczającą, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że do czynności nie ma zastosowania art. 119a.
§ 2. Szef Krajowej Administracji Skarbowej odmawia wydania opinii zabezpieczającej, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że do czynności ma zastosowanie art. 119a. Odmawiając wydania opinii zabezpieczającej, wskazuje się okoliczności świadczące o tym, że do czynności może mieć zastosowanie art. 119a.";
36) art. 119z otrzymuje brzmienie:
"Art. 119z. Złożenie wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej nie stanowi przeszkody do prowadzenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub kontroli celno-skarbowej.";
37) w art. 119zb § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej załatwia się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.";
38) w art. 119zd § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może z urzędu zmienić wydaną opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej, jeżeli jest ona sprzeczna z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.";
● Podobnie jak w przypadku uprzednich porozumień cenowych (APA) dział IIIa ordynacji podatkowej wprowadza szczególną procedurę związaną z przeciwdziałaniem unikaniu opodatkowania. Podzielony jest on na cztery części (rozdziały), które dotyczą odpowiednio: klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, postępowania w przypadku unikania opodatkowania, Rady ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania oraz opinii zabezpieczających. Całokształt tych regulacji stosowany jest do wszystkich podatków, z wyjątkiem VAT (art. 119b par. 1 pkt 4 ordynacji podatkowej). Jest to związane z wprowadzeniem w art. 5 ustawy o VAT nowych ust. 4 oraz 5, które określają przypadki nadużycia prawa podatkowego. W konsekwencji można przyjąć, że doszło do rozdzielenia takiego nadużycia na klauzulę z ordynacji podatkowej, która stosowana jest do wszystkich podatków poza opłatami i niepodatkowymi należnościami budżetowymi, oraz przepisy nadużycia prawa podatkowego tylko w zakresie VAT. Podział ten ma daleko idące konsekwencje praktyczne, gdyż o ile regulacje ordynacji podatkowej relatywnie precyzyjnie definiują pojęcie unikania opodatkowania poprzez zastosowanie konstrukcji sztucznej (art. 119c ordynacji podatkowej), o tyle definicja nadużycia z art. 5 ust. 5 ustawy o VAT ma charakter bardzo ogólny i powierzchowny. Co więcej, ordynacja wskazuje, że klauzulę stosuje się tylko przy zaistnieniu korzyści podatkowej w wysokości wyższej niż 100 tys. zł w okresie rozliczeniowym, a podatnik może ryzyko zakwestionowania rozliczeń wyłączyć poprzez uzyskanie opinii zabezpieczającej. Natomiast zastrzeżeń takich nie zawierają przepisy ustawy o VAT, gdzie nadużycie prawa może zaistnieć niezależnie od kwoty podatku, a nie ma obecnie żadnej prawnej możliwości wyłączenia ryzyka zakwestionowania przeprowadzonej transakcji na okoliczność nadużycia prawa.
PRZYKŁAD 3
Przed sankcją w PIT można się obronić, a w VAT już nie
Podatnik dokonał aportu zakupionej przed 10 laty nieruchomości ze swojej jednoosobowej działalności gospodarczej do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W ramach aportu ujął wartość nieruchomości w cenie rynkowej i po wprowadzeniu do ewidencji środków trwałych zaczął ją od tej wartości rynkowej amortyzować w oparciu o 10-proc. roczne odpisy amortyzacyjne (amortyzacja indywidualna). Nieruchomość ta nie była wprowadzona do ewidencji środków trwałych jednoosobowej działalności, a tym samym nie była amortyzowana. Wartość rynkowa nieruchomości w momencie nabycia wynosiła 1 mln zł i była to wówczas nieruchomość zakupiona od dewelopera, natomiast na dzień aportu wyniosła 2 mln zł.
Po roku od dokonania aportu w toku kontroli podatkowej organy podatkowe zakwestionowały działania podatnika, stwierdzając, że nieruchomość ta mogła być amortyzowana w jednoosobowej działalności, gdzie roczny odpis amortyzacyjny wynosiłby 2,5 proc. Tym samym aport nie dawałby prawa do przeszacowania nieruchomości do jej wartości rynkowej, tylko podatnik powinien kontynuować naliczanie odpisów amortyzacyjnych według dotychczasowej stawki podatku. Po roku amortyzacji od podwyższonej wartości podatkowej podatnik uzyskał dodatkowe koszty podatkowe w wysokości 10 proc. z 2 mln zł, ale pomniejszone o odpisy amortyzacyjne, które byłyby naliczane od wartości pierwotnej zakupionej nieruchomości (tj. 1 mln x 2,5 proc.). Tym samym zaniżenie dochodu wyniesie 200 tys. zł - 25 tys. zł = 175 tys. zł. Podatek natomiast wynosić będzie 19 proc. x 175 tys. zł = 33 250 zł. Ponieważ jest to kwota niższa niż określona ustawą wartość 100 tys. zł, nie będzie mogła być w tym wypadku zastosowana klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania.
Mając jednak na uwadze, że aport nieruchomości objęty będzie VAT, tym samym aportujący będzie zobowiązany naliczyć 23 proc. kwoty podatku należnego, a spółka będzie miała prawo do odliczenia tej kwoty. W ujęciu bezwzględnym będzie to wartość 460 tys. zł (2 mln zł x 23 proc.). Jeżeli w ocenie organu podatkowego aport będzie spełniał przesłanki nadużycia prawa, w spółce zakwestionowane zostanie prawo do odliczenia wskazanej kwoty podatku.
● Dotychczas postępowanie w zakresie unikania opodatkowania prowadzone było przez ministra finansów. Obecnie uprawniony do tego jest szef KAS. Może on zarówno wszcząć postępowanie podatkowe, jak i przejąć toczące się postępowanie podatkowe lub kontrolę celno-skarbową. To także ten organ konsultuje, fakultatywnie lub obligatoryjnie w przypadku odwołania, swoje stanowisko z Radą ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania.
Podobnie jak postępowanie, także wydawanie opinii zabezpieczających przejął szef KAS. To on prowadzi postępowanie w zakresie wydania opinii, jej zmiany, odmowy wydania itp.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
39) w art. 130:
a) w § 1 we wprowadzeniu do wyliczenia:
- wyraz "Pracownik" zastępuje się wyrazami "Funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, zwany dalej "funkcjonariuszem", "pracownik" oraz wyrazy "funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej" zastępuje się wyrazami "Krajowej Informacji Skarbowej",
- wyrazy "izby skarbowej" zastępuje się wyrazami "izby administracji skarbowej",
b) § 3 i 4 otrzymują brzmienie:
"§ 3. Bezpośredni przełożony pracownika lub funkcjonariusza jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika lub funkcjonariusza.
§ 4. Jeżeli nastąpi wyłączenie pracownika lub funkcjonariusza, odpowiednio naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego, wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa, dyrektor izby administracji skarbowej, dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej wyznaczają innego pracownika lub funkcjonariusza do prowadzenia sprawy.";
40) w art. 131:
a) w § 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
"2) dyrektora izby administracji skarbowej albo jego zastępcy;",
b) § 2 i 3 otrzymują brzmienie:
"§ 2. W przypadku wyłączenia naczelnika urzędu skarbowego z przyczyn określonych w:
1) § 1 pkt 1, a także pkt 3 lub 4 w związku z pkt 1 - sprawę załatwia naczelnik urzędu skarbowego wyznaczony przez właściwego dyrektora izby administracji skarbowej;
2) § 1 pkt 5 w zakresie pkt 1, a także pkt 3 lub 4 w związku z pkt 1 - sprawę załatwia naczelnik urzędu skarbowego wyznaczony przez właściwego dyrektora izby administracji skarbowej;
3) § 1 pkt 2, a także pkt 3 lub 4 w związku z pkt 2 - sprawę załatwia naczelnik urzędu skarbowego wyznaczony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej;
4) § 1 pkt 5 w zakresie pkt 2, a także pkt 3 lub 4 w związku z pkt 2 - sprawę załatwia naczelnik urzędu skarbowego wyznaczony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 3. W przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 3 i 4, Szef Krajowej Administracji Skarbowej nie może wyznaczyć naczelnika urzędu skarbowego podlegającego dyrektorowi izby administracji skarbowej, której dyrektora lub jego zastępcy dotyczą przesłanki wyłączenia.";
41) art. 131a otrzymuje brzmienie:
"Art. 131a. W sprawach wyłączenia naczelnika urzędu celno-skarbowego art. 131 stosuje się odpowiednio.";
● Artykuł 130 rozpoczyna rozdział 2 działu IV ordynacji podatkowej, który dotyczy wyłączenia pracownika organu podatkowego oraz organu podatkowego. Zmiany objęte komentowanymi przepisami związane są z uwzględnieniem również funkcjonariuszy, którzy podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniach w przypadkach wymienionych enumeratywnie w art. 130 par. 1 ordynacji podatkowej oraz kolejnych paragrafach tego przepisu. Wyłączenie to może mieć charakter obligatoryjny (art. 130 par. 1 ordynacji) lub fakultatywny - na żądanie tej osoby (art. 130 par. 3 ordynacji).
Obok wyłączenia pracownika lub funkcjonariusza ustawodawca przewidział również wyłączenie organu od prowadzenia sprawy. Dotyczy to, podobnie jak dotychczas, naczelników urzędów skarbowych (art. 131 ordynacji podatkowej). Dodany art. 131a ordynacji przenosi przesłanki wyłączenia naczelnika urzędu skarbowego na naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Znowelizowane regulacje określiły również organy uprawnione do wyznaczenia właściwego organu pierwszej instancji na potrzeby prowadzenia określonej sprawy. Są to obecnie dyrektor IAS lub szef KAS, w miejsce dotychczasowych dyrektorów izb skarbowych lub celnych albo ministra finansów.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
42) w art. 138d:
a) § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych.",
b) § 3 i 4 otrzymują brzmienie:
"§ 3. Pełnomocnictwo ogólne oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu zgłasza mocodawca, wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego, według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 1, do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających złożenie pełnomocnictwa ogólnego, jego zmianę, odwołanie lub wypowiedzenie, w formie dokumentu elektronicznego, pełnomocnictwo składa się w formie pisemnej według wzoru, o którym mowa w zdaniu pierwszym.
§ 4. Informacje o udzieleniu pełnomocnictwa, o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu Szef Krajowej Administracji Skarbowej umieszcza w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych, zwanym dalej "Centralnym Rejestrem".",
c) uchyla się § 7,
d) § 8 otrzymuje brzmienie:
"§ 8. Organ, na wniosek którego sąd wyznaczył kuratora, niezwłocznie informuje Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o treści postanowienia sądu o ustanowieniu kuratora.",
e) uchyla się § 9;
43) w art. 138e § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego.";
44) art. 138h otrzymuje brzmienie:
"Art. 138h. Organ podatkowy w razie potrzeby dołącza do akt sprawy wydruk pełnomocnictwa ogólnego lub szczególnego udzielonego w formie dokumentu elektronicznego oraz zawiadomienia o zmianie zakresu, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Zgodność wydruku z dokumentem elektronicznym potwierdza, w formie adnotacji, pracownik urzędu obsługującego organ podatkowy lub funkcjonariusz, który dokonał wydruku.";
45) art. 138k otrzymuje brzmienie:
"Art. 138k. § 1. Centralny Rejestr jest prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 2. Dostęp do Centralnego Rejestru mają organy podatkowe.
§ 3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, upoważnić organ Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie prowadzenia Centralnego Rejestru, mając na celu zapewnienie sprawnego funkcjonowania tego rejestru.";
● Jak wskazano w komentarzu do zmiany art. 80a par. 2c ordynacji podatkowej, obecnie podatnik, płatnik lub inkasent może udzielić pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji, pełnomocnictwa ogólnego oraz szczególnego. Pierwsze dwa rodzaje pełnomocnictw składane są obligatoryjnie w formie elektronicznej. Przy czym pełnomocnictwo ogólne składa się przez portal podatkowy: http://www.finanse.mf.gov.pl/web/wp/pp.
Obecnie zakres funkcjonalności portalu podatkowego jest relatywnie skromny. Tym bardziej że do bieżącego kontaktu podatników z organami podatkowymi przez internet służy portal ePUAP. Natomiast portal podatkowy w praktyce jest wykorzystywany wyłącznie w przypadku konieczności udzielenia pełnomocnictwa ogólnego. Należy pamiętać, że na potrzeby udzielenia takiego pełnomocnictwa konieczne jest zarejestrowanie się na portalu podatkowym zarówno podatnika, jak i jego pełnomocnika. Każdy z tych podmiotów musi mieć albo podpis elektroniczny, albo uwierzytelniony ePUAP, aby móc potwierdzić rejestrację. Dopiero wówczas możliwe jest udzielenie takiego pełnomocnictwa.
O ile dotychczas pełnomocnictwo ogólne przekazywane było ministrowi finansów, o tyle po zmianach zgłaszane jest ono szefowi KAS. Prowadzi on rejestr takich pełnomocnictw i udostępnia go organom podatkowym. Są one wówczas zobowiązane do kontaktu z pełnomocnikiem, a nie podatnikiem, płatnikiem lub inkasentem. Jest to niewątpliwie korzystne rozwiązanie dla tych podmiotów, które chcą powierzyć wszystkie relacje z organami podatkowymi wskazanemu pełnomocnikowi. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że pełnomocnictwo to nie obejmuje spraw karnych skarbowych.
Pełnomocnictwo szczególne może być udzielone w formie pisemnej lub elektronicznej. W przypadku gdy pełnomocnikiem podatnika, płatnika lub inkasenta jest radca prawny, adwokat lub doradca podatkowy, zobowiązany jest do wskazania w treści pełnomocnictwa swojego adresu elektronicznego na portalu ePUAP. Przepisy wskazują, że za pośrednictwem tego portalu organy podatkowe są zobowiązane komunikować się z takim pełnomocnikiem. Aczkolwiek warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2017 r. (sygn. akt I GSK 166/17), w którym sąd wskazał, że nieposiadanie adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie stanowi naruszenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego jeżeli pełnomocnik profesjonalny nie posiada takiego adresu, mamy do czynienia wyłącznie z sytuacją problemu technicznego w rozumieniu art. 144 par. 3 ordynacji podatkowej. Brak formalny w pełnomocnictwie w postaci niepodania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego, co stanowi naruszenie art. 138c par. 1 ordynacji podatkowej, nie podlega usunięciu na zasadach określonych w art. 169 par. 1 tej ustawy i to niezależnie od tego, czy pełnomocnictwo złożono razem z podaniem, czy też odrębnie. Problemy techniczne, o których mowa w art. 144 par. 3 ordynacji podatkowej, uniemożliwiające organowi podatkowemu doręczenie pisma, mogą dotyczyć zarówno organu podatkowego, jak i adresata. W zakresie pojęcia "problemów technicznych" mieści się w szczególności nieprzystosowanie techniczne organu podatkowego lub adresata do doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym także nieposiadanie adresu elektronicznego. Mając na uwadze postanowienia art. 138c par. 1 oraz art. 144 par. 3 i 5 ordynacji podatkowej, brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie sposób zaliczyć do braków, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
46) w art. 141 § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do:
1) organu podatkowego wyższego stopnia;
2) dyrektora izby administracji skarbowej, jeżeli sprawa dotyczy rozpatrywania odwołań od decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego;
3) Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby administracji skarbowej.";
47) w art. 143:
a) § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Organ podatkowy może upoważnić funkcjonariusza lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń.",
b) § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Upoważnienie, o którym mowa w § 1 i 1a, może być udzielone również:
1) pracownikom obsługującym naczelnika urzędu skarbowego - przez naczelnika urzędu skarbowego;
2) funkcjonariuszom lub pracownikom obsługującym dyrektora izby administracji skarbowej - przez dyrektora izby administracji skarbowej;
3) funkcjonariuszom lub pracownikom obsługującym naczelnika urzędu celno-skarbowego - przez naczelnika urzędu celno-skarbowego;
4) pracownikom Krajowej Informacji Skarbowej - przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej;
5) funkcjonariuszom lub pracownikom obsługującym naczelnika urzędu celno-skarbowego lub dyrektora izby administracji skarbowej albo Szefa Krajowej Administracji Skarbowej - przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej;
6) funkcjonariuszom lub pracownikom komórek organizacyjnych urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych - przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.";
48) w art. 144 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
"1) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub";
● Komentowane przepisy w pierwszej części dotyczą skargi na przewlekłość postępowania. Ze względu na zmianę struktury organów podatkowych ponaglenie, w przypadku postępowań prowadzonych przez naczelników urzędów skarbowych lub naczelników urzędów celno-skarbowych, służy do dyrektora izby administracji skarbowej. W przypadku naczelnika urzędu celno-skarbowego dyrektor IAS jest zarówno organem wyższego stopnia do momentu wydania decyzji kończącej postępowanie, jak i ze względu na szczególną regulację art. 141 par. 1 pkt 2 ordynacji podatkowej rozpoznaje ponaglenia w przypadku postępowania odwoławczego prowadzonego przez ten organ po wydaniu przez siebie decyzji. Szef KAS natomiast rozpoznaje ponaglenia w przypadku postępowań prowadzonych przez dyrektorów IAS.
● Jeżeli zostało złożone ponaglenie, a organ wyższej instancji nie ustosunkował się do przedstawionych zarzutów, wówczas stronie nie przysługuje ponaglenie do organu wyższej instancji, tylko skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Ponaglenie powinno być rozpoznane w terminach określonych art. 139 par. 2 ordynacji podatkowej, nie później niż 30 dni od jego wniesienia (por. wyrok NSA z 14 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 588/05).
Zmiany związane z upoważnieniem do załatwienia sprawy w imieniu organu rozszerzone zostały na funkcjonariuszy KAS. Tym samym obecnie mogą być to zarówno pracownicy organów KAS, jak i funkcjonariusze.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
49) w art. 144b:
a) § 1 i 2 otrzymują brzmienie:
"§ 1. W przypadku pism wydanych w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma, jeżeli strona nie wnosiła o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub nie wyraziła zgody na doręczanie pism w taki sposób.
§ 2. Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, zawiera:
1) informację, że pismo zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Szefa Krajowej Administracji Skarbowej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała;
2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.",
b) § 4 otrzymuje brzmienie:
"§ 4. Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.";
50) w art. 154a § 7 otrzymuje brzmienie:
"§ 7. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia, wyznacza organ Krajowej Administracji Skarbowej do przekazywania obcym władzom wniosków o doręczenie, mając na względzie konieczność zapewnienia sprawnego doręczania pism.";
● Znowelizowany art. 144b ordynacji podatkowej związany jest z możliwością doręczania pism w postępowaniu lub kontroli za pomocą internetu. Następuje to wówczas na skrzynkę podawczą podatnika lub pełnomocnika w systemie ePUAP. Jak wskazywano w komentarzu do przepisów o pełnomocnictwie, niepodanie przez podatnika (w szczególności pełnomocnika kwalifikowanego) adresu elektronicznego na portalu ePUAP nie stanowi przeszkody w doręczaniu korespondencji. Doręczenia następują wówczas drogą pocztową.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
51) art. 181 otrzymuje brzmienie:
"Art. 181. Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone wtoku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.";
52) w art. 181a § 3 otrzymuje brzmienie:
"§ 3. Wydruk podania lub deklaracji odwzorowanych cyfrowo zawiera identyfikator tego podania lub deklaracji nadawany przez system teleinformatyczny Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.";
53) w art. 182 w § 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego wynika potrzeba uzupełnienia tych dowodów lub ich porównania z informacjami pochodzącymi z banku, bank jest obowiązany na pisemne żądanie naczelnika urzędu skarbowego, a w toku postępowania odwoławczego na żądanie dyrektora izby administracji skarbowej, zwanych dalej "upoważnionymi organami podatkowymi", do sporządzenia i przekazania informacji dotyczących strony postępowania w zakresie:";
54) w art. 200 § 3 otrzymuje brzmienie:
"§ 3. Przed wydaniem decyzji z zastosowaniem art. 119a Szef Krajowej Administracji Skarbowej wyznacza stronie czternastodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, przedstawiając ocenę prawną sprawy i pouczając o prawie skorygowania deklaracji.";
● Rozdział 11 działu IV ordynacji podatkowej reguluje problematykę dowodów w postępowaniu, zarówno podatkowym, jak i przy prowadzeniu kontroli. Zakres zmian związany jest z pojawieniem się kontroli celno-skarbowej, w ramach której zgromadzone dokumenty mogą być dowodem w sprawie. Podkreślenia wymaga, że zbieranie takich dokumentów musi być zgodne z przepisami prawa (por. art. 180 par. 1 in fine ordynacji podatkowej), co w świetle przepisów ustawy o KAS, w zakresie uprawnień organów KAS przy prowadzeniu kontroli celno-skarbowej, ma szczególnie istotne znaczenie.
● W toku postępowania podatkowego lub postępowania odwoławczego instytucje finansowe są zobowiązane do przekazywania danych określonych enumeratywnie w art. 182 par. 1 ordynacji podatkowej. Odpowiednikiem tej regulacji jest art. 48 ustawy o KAS, gdzie ustawodawca analogiczne uprawnienia określił w stosunku do szefa KAS oraz naczelników urzędów celno-skarbowych. Przy czym regulacje ustawy o KAS dotyczą gromadzenia informacji w związku z wszczętym postępowaniem przygotowawczym w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie bądź też przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.
● Ostatnim elementem komentowanych zmian jest wydłużenie z 7 do 14 dni okresu, w którym podatnik może zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w przypadku prowadzenia postępowania w zakresie unikania opodatkowania, przed wydaniem decyzji. Jak już wspomniano, decyzja w zakresie unikania opodatkowania wydawana jest przez szefa KAS.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
55) art. 221 otrzymuje brzmienie:
"Art. 221. § 1. W przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektora izby administracji skarbowej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.";
56) po art. 221 dodaje się art. 221a w brzmieniu:
"Art. 221a. § 1. W przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji, o której mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.
§ 2. W przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego.
§ 3. Jeżeli nie można ustalić właściwego dyrektora izby administracji skarbowej zgodnie z § 2, odwołanie służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję.";
● Treść komentowanych przepisów jest konsekwencją art. 83 ust. 6 ustawy o KAS, który wyłącza dwuinstancyjność postępowania w przypadku decyzji wydanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych (por. komentarz do tego przepisu). Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na art. 221a ordynacji, który wprowadza rozpoznanie odwołania od decyzji wydanej przez naczelnika urzędu celno-skarbowego przez ten sam organ. Podkreślenia wymaga, że dotyczy to wyłącznie decyzji wskazanych w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy o KAS. Są nimi decyzje kończące kontrolę celno-skarbową, która przekształciła się w postępowanie podatkowe, oraz decyzje wydane na wspólników spółek osobowych w przypadku ich rozwiązania. Odwołanie od jakichkolwiek innych decyzji naczelników urzędów celno-skarbowych rozpoznaje dyrektor IAS.
● Jak już wskazano w komentarzu do art. 83 ustawy o KAS, wprowadzenie odwołania do tego samego organu, który wydał zaskarżoną decyzję, jest zaprzeczeniem dwuinstancyjności postępowania określonego w art. 127 ordynacji podatkowej. Nie jest bowiem dwuinstancyjnością tylko prawo do wniesienia odwołania, ale dopiero powtórna, merytoryczna kontrola czynności podejmowanych przez organ pierwszej instancji. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 lipca 2016 r. (sygn. akt I SA/Kr 555/13), który wyjaśnił istotę zasady dwuinstancyjności. Wskazał on, że zasada ta oznacza, iż w wyniku złożenia zwyczajnego środka prawnego sprawa administracyjna (podatkowa) będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. W tym wypadku rozpoznawanie sprawy przez ten sam organ de facto niweczy zasadę dwuinstancyjności.
● Odmiennym rozwiązaniem jest znowelizowany art. 221 ordynacji podatkowej. Wprowadza on bowiem ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ, ale ze względu na strukturę hierarchiczną. Jest to bowiem organ ostatniej instancji, nad którym nie ma organu wyższego stopnia. Tym samym dla zachowania dwuinstancyjności sprawa jest rozpoznawana dwukrotnie.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r. i mają zastosowanie do postępowań wszczętych po tej dacie.
57) w art. 244 § 3 otrzymuje brzmienie:
"§ 3. Przepis § 2 nie dotyczy przypadków, w których decyzja w ostatniej instancji została wydana przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektora izby administracji skarbowej, naczelnika urzędu celno-skarbowego lub samorządowe kolegium odwoławcze.";
58) w art. 246 § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie, chyba że postanowienie zostało wydane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektora izby administracji skarbowej, naczelnika urzędu celno-skarbowego lub samorządowe kolegium odwoławcze.";
59) w art. 248 w § 2:
a) po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
"1a) dyrektor izby administracji skarbowej, jeżeli decyzja została wydana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego;",
b) pkt 2 i 3 otrzymują brzmienie:
"2) Szef Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej, lub samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli decyzja została wydana przez ten organ;
3) Szef Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli decyzja została wydana przez dyrektora izby administracji skarbowej, z tym że w tym przypadku postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu.";
● Artykuły 240-246 ordynacji podatkowej dotyczą wznowienia postępowania. Analogicznie art. 247-252 ordynacji regulują stwierdzenie nieważności decyzji. Są to dwa nadzwyczajne tryby weryfikacji decyzji, które strona może uruchomić tylko wówczas, gdy nie przysługuje jej zwyczajny środek zaskarżenia, jakim jest odwołanie, oraz zaistniała jedna z przesłanek uprawniających do wszczęcia stosownego postępowania, wymieniona enumeratywnie w art. 240 lub 247 ordynacji podatkowej.
● Zmiany wprowadzone komentowaną ustawą są związane z nową strukturą organów podatkowych (organów KAS). Przy wznowieniu postępowania organem rozstrzygającym o wydaniu postanowienia o wszczęciu tego postępowania jest szef KAS, dyrektor IAS, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli decyzja objęta wznowieniem została wydana przez ten organ. Oznacza to, że tylko decyzje naczelników urzędów skarbowych, w ramach wznowienia postępowania, będą co do zasadności wszczęcia takiego trybu badane przez organ wyższej instancji. We wszystkich pozostałych przypadkach będzie to ten sam organ, co może budzić wątpliwości w zakresie bezstronności oceny błędów popełnionych przy wydaniu decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nadrzędność została zachowana, gdyż zasadą jest, że postępowanie wszczyna organ wyższego stopnia. Ponadto organem właściwym jest dyrektor IAS w przypadku decyzji wydanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych, a w pozostałych przypadkach jest to szef KAS.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
60) w art. 266 § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1-2b.";
61) w art. 269 § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Organ podatkowy odstępuje od ustalenia kosztów postępowania w wysokości nieprzekraczającej czterokrotności kosztów upomnienia, w przypadku stwierdzenia, że wydatki na postępowanie i koszty poboru nie przekraczają tej kwoty.";
● Komentowane przepisy ujednolicają zasadę zwrotu kosztów w określonych przypadkach przez organ podatkowy. Z kolei znowelizowany art. 269 par. 2 ordynacji podatkowej wskazuje przypadek odstąpienia od ustalenia kosztów postępowania. Ustawodawca często nie wskazuje konkretnych kwot dodatkowych kosztów podlegających egzekucji lub umorzeniu, tylko odnosi się do krotności kosztów upomnienia. Poza znowelizowanym art. 269 ordynacji podatkowej odniesienie do kosztów upomnienia ma miejsce również:
- przy wydaniu postanowienia o zaliczeniu dokonanej wpłaty, które ma charakter fakultatywny, gdy wartość wpłaconej kwoty nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia (art. 62 par. 4a pkt 3 ordynacji podatkowej);
- przy udzielaniu ulg w spłacie zobowiązań z urzędu, gdy kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia (art. 67d par. 1 pkt 2 ordynacji podatkowej);
- przy zwrocie nadpłaty w kasie organu podatkowego, gdy jej wartość nie przekracza dwukrotności kosztów upomnienia, a nie wskazano rachunku bankowego, na który zwrot ma nastąpić (art. 77b par. 3 ordynacji podatkowej);
- przy oprocentowaniu nadpłaty, gdzie nie nalicza się odsetek, jeżeli jej wartość nie przekracza dwukrotności kosztów upomnienia (art. 78 par. 2 ordynacji podatkowej).
● Określenie kosztów upomnienia ustawodawca pozostawił ministrowi finansów w drodze rozporządzenia, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym ich wartość nie może przekraczać czterokrotnej wysokości kosztów związanych z doręczeniem upomnienia jako przesyłki poleconej. Obecnie obowiązujące rozporządzenie ministra finansów z 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. poz. 1526) określa ich wysokość na kwotę 11,60 zł.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
62) art. 272a otrzymuje brzmienie:
"Art. 272a. Szef Krajowej Administracji Skarbowej lub organ podatkowy upoważniony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w zakresie wymiany z państwami członkowskimi Unii Europejskiej informacji o podatku od towarów i usług, dokonuje czynności sprawdzających odnoszących się do dokumentów składanych do tego organu.";
63) w art. 275 § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Banki, na żądanie naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celno-skarbowego, są obowiązane do sporządzania i przekazywania informacji o zdarzeniach stanowiących podstawę do skorzystania przez podatnika z ulg podatkowych, jeżeli zostały wykazane w deklaracji złożonej przez podatnika.";
● Dział V ordynacji podatkowej, w którym znowelizowano powyższe przepisy, dotyczy czynności sprawdzających. Praktyka wskazuje, że przepisy te są nadużywane przez organy podatkowe w związku z możliwością weryfikacji rozliczeń podatnika poza sformalizowanym trybem kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Nie zmienia to faktu, że dotychczas ustawodawca nie podjął się ich zmiany lub doprecyzowania.
● Nowelizacja art. 272a dotyczy wyłącznie zastąpienia dotychczasowego organu, jakim był minister finansów, szefem KAS w zakresie kompetencji określonych tym przepisem. Z kolei zmiana art. 275 par. 2 ordynacji podatkowej wynika z nowej struktury organów KAS, gdzie w miejsce organu celnego ustawodawca wprowadził w obecnym brzmieniu przepisu naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
64) w art. 281 § 3 otrzymuje brzmienie:
"§ 3. Szef Krajowej Administracji Skarbowej przeprowadza kontrolę podatkową, której celem jest sprawdzenie stosowania uznanej przez ten organ metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi.";
65) w art. 283 w § 1:
a) pkt 1 otrzymuje brzmienie:
"1) naczelnika urzędu skarbowego lub osobę zastępującą naczelnika urzędu skarbowego - pracownikom izby administracji skarbowej obsługującej tego naczelnika;",
b) uchyla się pkt 1a,
c) pkt 3 otrzymuje brzmienie:
"3) Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub osobę zastępującą Szefa Krajowej Administracji Skarbowej - pracownikom urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.";
66) art. 291a otrzymuje brzmienie:
"Art. 291a. § 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może uzgadniać z obcymi władzami przeprowadzenie kontroli jednoczesnych.
§ 2. Szef Krajowej Administracji Skarbowej, występując do obcej władzy o przeprowadzenie kontroli jednoczesnej, podaje uzasadnienie wszczęcia takiej kontroli oraz czas jej przeprowadzenia.
§ 3. W przypadku gdy obca władza wystąpiła o przeprowadzenie kontroli jednoczesnej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej potwierdza przystąpienie do kontroli albo odmawia przeprowadzenia kontroli, uzasadniając przyczynę odmowy.";
● Nowelizacja dotyczy przepisów działu VI ordynacji podatkowej, który normuje kontrolę podatkową. Zmiany te, podobnie jak wcześniejsze, związane są przede wszystkim z nową strukturą organów KAS.
W miejsce ministra finansów obecnie szef KAS jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli w zakresie stosowania decyzji zatwierdzającej APA (por. komentarz do zmian w art. 20a-20r ordynacji podatkowej). Uprawnienie to wynika z faktu, że to szef KAS prowadzi postępowanie w zakresie APA oraz wydaje decyzję zatwierdzającą przyjęte przez podatników rozliczenia.
● Nowelizacja art. 283 ordynacji podatkowej związana jest z wydawaniem upoważnień do przeprowadzenia kontroli. Naczelnik urzędu skarbowego lub osoba go zastępująca (a nie zastępca naczelnika) może upoważnić pracowników izby administracji skarbowej do prowadzenia kontroli. Konstrukcja ta wynika z tego, że to izba administracji skarbowej wraz z podległymi jej urzędami skarbowymi i urzędami celno-skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną (art. 37 ustawy o KAS). Natomiast szef KAS udziela upoważnienia do przeprowadzenia kontroli osobom zatrudnionym w urzędzie obsługującym ministra finansów. Związane jest to z art. 18 ustawy o KAS. Uchylenie art. 283 par. 1 pkt 1a ordynacji podatkowej związane jest ze zniesieniem urzędów celnych i powołaniem urzędów celno-skarbowych.
W miejsce dotychczasowego ministra finansów obecnie to szef KAS może prowadzić kontrole jednoczesne po uzgodnieniu ich z władzami państw obcych.
Zmiana art. 283 par. 1 pkt 1 weszła w życie 2 grudnia 2016 r., a pozostałe zmiany 1 marca 2017 r.
67) w art. 293 w § 2:
a) pkt 3 otrzymuje brzmienie:
"3) aktach postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz aktach postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe;",
b) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
"5) informacjach uzyskanych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej z banków oraz z innych źródeł niż wymienione w § 1 lub w pkt 1;";
68) w art. 294 w § 1:
a) pkt 1 i 1a otrzymują brzmienie:
"1) pracownicy izb administracji skarbowej;
1a) funkcjonariusze;",
b) po pkt 1a dodaje się pkt 1b w brzmieniu:
"1b) pracownicy Krajowej Informacji Skarbowej;",
c) po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:
"4a) Szef Krajowej Administracji Skarbowej;";
69) w art. 295 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
"1) funkcjonariuszowi lub pracownikowi - załatwiającym sprawę, ich przełożonym, naczelnikowi urzędu skarbowego, naczelnikowi urzędu celno-skarbowego, dyrektorowi izby administracji skarbowej oraz Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej;";
70) art. 295a otrzymuje brzmienie:
"Art. 295a. W toku postępowania w sprawie zawarcia porozumień, o których mowa w dziale IIa, dostęp do informacji przekazanych przez przedsiębiorców w tym postępowaniu przysługuje pracownikowi załatwiającemu sprawę, jego przełożonemu oraz Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej.";
71) w art. 297:
a) w § 1:
- wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Akta, w tym akta zawierające informacje wymienione w art. 182, naczelnicy urzędów skarbowych i naczelnicy urzędów celno-skarbowych udostępniają wyłącznie:",
- pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:
"1) ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektorowi izby administracji skarbowej - w toku postępowania podatkowego, postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej;
2) innym naczelnikom urzędów skarbowych lub naczelnikom urzędów celno-skarbowych - w związku ze wszczętym postępowaniem podatkowym, postępowaniem w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, kontrolą podatkową, kontrolą celno-skarbową lub w związku z postępowaniem przejętym w trybie art. 18d;",
b) § 4 otrzymuje brzmienie:
"§ 4. Naczelnicy urzędów skarbowych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych udostępniają Najwyższej Izbie Kontroli, w związku z toczącym się postępowaniem kontrolnym, akta, o których mowa w § 1, po wyłączeniu z nich informacji wymienionych w art. 182, chyba że informacje takie zostały uprzednio udzielone Najwyższej Izbie Kontroli na podstawie odrębnych przepisów.";
72) w art. 298:
a) po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
"1a) Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej;",
b) uchyla się pkt 3 i 3a,
c) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
"5) sądowi, prokuratorowi, a także upoważnionym pisemnie przez prokuratora funkcjonariuszom Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straży Granicznej lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego - w związku z toczącym się postępowaniem;",
d) po pkt 6c dodaje się pkt 6d i 6e w brzmieniu:
"6d) Przewodniczącemu Komisji Nadzoru Finansowego - w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 174, 615, 888, 996 i 1823);
6e) organom właściwym w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych - w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia czynności sprawdzających i postępowania na podstawie przepisów o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych;";
73) w art. 299 w § 3 w pkt 13 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 14 i 15 w brzmieniu:
"14) akredytowanym agencjom płatniczym realizującym zadania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej;
15) organom Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w celu realizacji jej zadań ustawowych.";
74) art. 299b otrzymuje brzmienie:
"Art. 299b. § 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może wyrazić zgodę na ujawnienie przez naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektorów izb administracji skarbowej, określonych informacji stanowiących tajemnicę skarbową, z wyłączeniem informacji stanowiących tajemnicę inną niż skarbowa i objętych ochroną na podstawie odrębnych ustaw, wskazując jednocześnie sposób udostępnienia i wykorzystania ujawnianych informacji.
§ 2. Wyrażenie zgody, o której mowa w § 1, może nastąpić wyłącznie ze względu na ważny interes publiczny oraz gdy jest to konieczne dla osiągnięcia celów kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego lub jeżeli ujawnienie tych informacji urzeczywistni prawo obywateli do ich rzetelnego informowania o działaniach organów podatkowych i jawności życia publicznego.
§ 3. Wyrażenie zgody, o której mowa w § 1, następuje w formie pisemnej, na uzasadniony wniosek naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celno-skarbowego lub dyrektora izby administracji skarbowej.";
75) w art. 305 § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej podaje do wiadomości publicznej zbiorcze informacje dotyczące podatków.";
76) w art. 305c:
a) § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa oraz samorządowe kolegium odwoławcze przekazują wniosek i informacje do organu wyznaczonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych za pośrednictwem dyrektora izby administracji skarbowej właściwego miejscowo ze względu na siedzibę wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa albo samorządowego kolegium odwoławczego.",
b) w § 3:
- wyrazy "Minister właściwy do spraw finansów publicznych" zastępuje się wyrazami "Szef Krajowej Administracji Skarbowej" oraz wyrazy "i urzędów kontroli skarbowej" zastępuje się wyrazami "lub funkcjonariuszy",
- wyrazy "pracowników izb skarbowych" zastępuje się wyrazami "pracowników izb administracji skarbowej",
c) § 4 otrzymuje brzmienie:
"§ 4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia, wyznacza organ Krajowej Administracji Skarbowej do przekazywania obcym władzom wniosków i informacji, mając na względzie konieczność zapewnienia sprawnej i skutecznej wymiany informacji.";
77) w art. 305h pkt 2 otrzymuje brzmienie:
"2) organ podatkowy nie posiada uprawnień do uzyskania wnioskowanych informacji;";
78) w art. 305ja w § 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Szef Krajowej Administracji Skarbowej udziela z urzędu obcej władzy państwa członkowskiego Unii Europejskiej dostępnych informacji o osiągniętych w roku podatkowym przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa dochodach z tytułu:";
79) art. 305l otrzymuje brzmienie:
"Art. 305l. Szef Krajowej Administracji Skarbowej, w celu usprawnienia współpracy, może zawierać z obcymi władzami porozumienia dwustronne lub wielostronne w zakresie szczegółowych zasad i trybu wymiany informacji.";
80) w art. 305la § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może, w celu wymiany informacji, zawierać z obcymi władzami porozumienia w zakresie przebywania upoważnionych przedstawicieli obcej władzy w siedzibach organów podatkowych oraz ich obecności w toku postępowań podatkowych oraz w toku czynności kontrolnych.";
81) art. 305n otrzymuje brzmienie:
"Art. 305n. § 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje z urzędu informacje dotyczące przychodów (dochodów) z oszczędności osób fizycznych, których wypłacanie wymaga, zgodnie z przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych, składania imiennej informacji o przychodach (dochodach), uzyskanych przez osoby, które ze względu na miejsce zamieszkania podlegają obowiązkowi podatkowemu od wszystkich swoich dochodów:
1) w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub
2) na terytoriach zależnych lub terytoriach stowarzyszonych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Królestwa Niderlandów, z zastrzeżeniem postanowień umów w sprawie opodatkowania przychodów (dochodów) z oszczędności osób fizycznych zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z tymi terytoriami
- właściwym władzom tych państw i terytoriów.
§ 2. Informacje przekazuje się przynajmniej raz w roku w terminie 6 miesięcy od zakończenia roku podatkowego podmiotu wypłacającego przychody (dochody).
§ 3. Szef Krajowej Administracji Skarbowej, w celu usprawnienia współpracy, może zawierać z właściwymi władzami państw i terytoriów, o których mowa w § 1, porozumienia dwustronne lub wielostronne w zakresie szczegółowych zasad i trybu wymiany informacji.
§ 4. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może upoważnić podległy mu organ podatkowy do przekazywania informacji, o których mowa w § 1.
§ 5. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może upoważnić podległy mu organ podatkowy do otrzymywania informacji od władz państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub terytoriów, o których mowa w § 1 pkt 2.";
82) art. 305o otrzymuje brzmienie:
"Art. 305o. Do informacji określonych w art. 305n § 1 dotyczących podatników, na których ciąży nieograniczony obowiązek podatkowy w Rzeczypospolitej Polskiej, otrzymanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej od właściwych władz innych państw lub terytoriów zależnych lub stowarzyszonych przepisy art. 297a stosuje się odpowiednio.".
● Ostatnia część zmian w ordynacji podatkowej dotyczy informacji objętych tajemnicą skarbową oraz wymiany tych informacji, w tym wymiany informacji o przychodach z oszczędności.
W obszarze tajemnicy skarbowej jej obowiązywanie rozszerzono na akta kontroli celno-skarbowych oraz informacje z instytucji finansowych otrzymane przez organy KAS. Zobowiązanymi do zachowania tajemnicy są nie tylko pracownicy organów KAS, lecz także jej funkcjonariusze. Ustawodawca uzupełnił ten katalog również o szefa KAS.
Szczegółowe regulacje dotyczą dostępu do danych objętych informacją skarbową oraz udostępniania informacji, w tym pozyskanych z instytucji finansowych. W miejsce ministra finansów szefowi KAS przyznano uprawnienia do wydania zgody na ujawnienie tajemnicy skarbowej oraz zbiorczego udostępniania informacji o podatkach.
● Szczególne uprawnienia przysługują szefowi KAS w zakresie wymiany informacji. Może on zawierać z obcymi władzami porozumienia dwu- lub wielostronne w zakresie szczegółowych zasad i trybu wymiany informacji. W przypadku wymiany informacji o przychodach (dochodach) z oszczędności to on przekazuje te informacje automatycznie i również może nawiązywać porozumienia o sposobie i trybie wymiany takich informacji.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 128, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 105:
a) w ust. 1 w pkt 2:
- w lit. e wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Szefa Krajowej Administracji Skarbowej albo naczelnika urzędu celno-skarbowego w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947) w związku z toczącą się:",
- uchyla się lit. t,
- lit. v otrzymuje brzmienie:
"v) administracyjnego organu egzekucyjnego oraz centralnego biura łącznikowego, o którym mowa w art. 9 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. poz. 1289 oraz z 2015 r. poz. 211), w zakresie:
- posiadanych przez dany podmiot:
- rachunków bankowych lub pełnomocnictw do dysponowania rachunkami bankowymi, liczby tych rachunków lub pełnomocnictw, obrotów i stanów tych rachunków, z podaniem wpływów, obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio ich nadawców i odbiorców,
- rachunków pieniężnych, rachunków papierów wartościowych lub posiadanych pełnomocnictw do dysponowania takimi rachunkami, liczby tych rachunków, a także obrotów i stanów tych rachunków,
- zawartych przez dany podmiot umów:
- kredytowych lub umów pożyczki, z podaniem wysokości zobowiązań wynikających z tych kredytów lub pożyczek, celów, na jakie zostały udzielone, i sposobu zabezpieczenia ich spłaty,
- depozytowych,
- udostępniania skrytek sejfowych,
- nabytych przez dany podmiot, za pośrednictwem banków, akcji Skarbu Państwa lub obligacji Skarbu Państwa, a także obrotu tymi papierami wartościowymi,
- obrotu przez dany podmiot wydawanymi przez banki certyfikatami depozytowymi lub innymi papierami wartościowymi
- w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, postępowaniem zabezpieczającym oraz wykonywaniem innych czynności wynikających z ustawowych zadań tych organów.",
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
"2. Zakres oraz zasady udzielania informacji przez banki organom podatkowym, organom Krajowej Administracji Skarbowej oraz powiernikowi i jego zastępcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1771), regulują odrębne ustawy.";
2) art. 105b otrzymuje brzmienie:
"Art. 105b. Podmioty, o których mowa w art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. a-h, k-ł, p, s oraz v, w granicach uprawnień wynikających z tych przepisów, a także gmina, po uzyskaniu informacji, o której mowa w art. 111c, z której wynika, że posiadacz rachunku zmarł, są uprawnione do uzyskania zbiorczej informacji, o której mowa w art. 92ba ust. 1, w dowolnym banku.";
3) w art. 106a uchyla się ust. 11;
4) w art. 110:
a) pkt 4 otrzymuje brzmienie:
"4) organu Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie uregulowanym w odrębnych ustawach;",
b) uchyla się pkt 8.
● Zmiany w prawie bankowym związane są przede wszystkim z koniecznością dostosowania obowiązujących regulacji do uprawnień organów KAS w zakresie dostępu do informacji objętych tajemnicą bankową. Stąd też wprowadzono uprawnienie do żądania przez szefa KAS lub naczelnika urzędu celno-skarbowego dostępu do danych objętych tajemnicą bankową na potrzeby toczącego się postępowania karnego lub karnego skarbowego przeciwko osobie fizycznej lub w zakresie działania osoby prawnej lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej. Dotyczy to także administracyjnego organu egzekucyjnego oraz centralnego biura łącznikowego, którym jest jednostka obsługująca kontakty pomiędzy państwami w zakresie dochodzenia podatków, należności celnych oraz innych należności pieniężnych.
Udostępnienie informacji następuje w trybie i na zasadach określonych ustawą o KAS. Ma ono charakter nieodpłatny, jeżeli jest konsekwencją żądania wystosowanego przez uprawnione organy KAS.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 543, 749, 1020, 1250, 1579 i 1923) w art. 8:
1) w ust. 2 pkt 10 otrzymuje brzmienie:
"10) realizację kontroli prowadzonej przez Krajową Administrację Skarbową;";
2) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
"4. Ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych podlega Szef Krajowej Administracji Skarbowej.".
● Zgodnie z art. 12 ustawy o KAS minister finansów koordynuje i współdziała w kształtowaniu polityki państwa w zakresie zadań KAS. Jednym z takich zadań jest kontrola prowadzona przez KAS. Artykuł 8 ust. 2 nowelizowanej ustawy wskazuje, że minister finansów odpowiada, w trybie i w granicach określonych odrębnymi przepisami, w szczególności za realizację kontroli prowadzonych przez KAS. Jak wynika z dotychczasowych zmian w przepisach związanych z wprowadzeniem KAS, minister finansów praktycznie sprawuje zwierzchność nad KAS wyłącznie w sferze organizacyjnej, na bardzo wysokim szczeblu ogólności. Świadczą o tym art. 7 i nast. ustawy o KAS. Całokształt czynności operacyjnych ustawodawca powierzył szefowi KAS. W konsekwencji komentowane zmiany stawiają pod znakiem zapytania realność odpowiedzialności ministra finansów za realizację prowadzonych kontroli. Z jednej strony można to interpretować jako swoistego rodzaju odpowiedzialność polityczną, która aktualizuje się w momencie wyborów parlamentarnych. Z drugiej strony utrzymywanie bezpośredniej odpowiedzialności ministra finansów za kontrole prowadzone przez KAS oznaczałoby całkowitą swobodę po stronie szefa KAS, który podlega wyłącznie zwierzchności ministra finansów, gdyż pełni swoją funkcję w randze sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów (por. art. 13 ustawy o KAS).
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1144 oraz z 2015 r. poz. 1268) w art. 1 w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
"2) żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz Biura Ochrony Rządu.".
● Zmiana ta uwzględnia w grupie funkcjonariuszy uprawnionych do otrzymywania dodatkowego wynagrodzenia rocznego również funkcjonariuszy służby celno-skarbowej. Dotychczas wymienieni byli w treści tego przepisu funkcjonariusze Służby Celnej.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486) w art. 27c:
1) ust. 7 otrzymuje brzmienie:
"7. Analizy danych zawartych w oświadczeniu majątkowym dokonuje również naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie majątkowe. Analizując oświadczenie majątkowe, naczelnik urzędu skarbowego uwzględnia również zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) małżonka osoby składającej oświadczenie.";
2) ust. 9 otrzymuje brzmienie:
"9. W przypadku podejrzenia, że osoba składająca oświadczenie majątkowe podała w nim nieprawdę lub zataiła prawdę, podmiot dokonujący analizy oświadczenia występuje do Centralnego Biura Antykorupcyjnego z wnioskiem o kontrolę jej oświadczenia majątkowego.";
3) uchyla się ust. 10;
4) ust. 11 otrzymuje brzmienie:
"11. Do postępowania w sprawie kontroli oświadczenia majątkowego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1310).".
● Obowiązek składania oświadczeń majątkowych określony nowelizowaną ustawą dotyczy radnego, członka zarządu województwa, skarbnika województwa, sekretarza województwa, kierownika wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego wojewódzką osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu marszałka województwa.
Dotychczas kontrolę składanych oświadczeń prowadził równolegle urząd skarbowy. Ze względu na pogłębienie personalizacji organów podatkowych (organów KAS) obecnie jest to naczelnik urzędu skarbowego. Uwzględnia on również posiadane informacje wynikające ze złożonych deklaracji podatkowych osoby składającej oświadczenie i jej współmałżonka.
Prowadzone dotychczas postępowania związane z kontrolą takiego oświadczenia następowały na podstawie przepisów ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 553 ze zm.). Obecnie zastosowanie znajduje ustawa z 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1310 ze zm.).
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 814 i 1579) w art. 25c:
1) ust. 7 otrzymuje brzmienie:
"7. Analizy danych zawartych w oświadczeniu majątkowym dokonuje również naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie majątkowe. Analizując oświadczenie majątkowe, naczelnik urzędu skarbowego uwzględnia również zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) małżonka osoby składającej oświadczenie.";
2) ust. 9 otrzymuje brzmienie:
"9. W przypadku podejrzenia, że osoba składająca oświadczenie majątkowe podała w nim nieprawdę lub zataiła prawdę, podmiot dokonujący analizy oświadczenia występuje do Centralnego Biura Antykorupcyjnego z wnioskiem o kontrolę jej oświadczenia majątkowego.";
3) uchyla się ust. 10;
4) ust. 11 otrzymuje brzmienie:
"11. Do postępowania w sprawie kontroli oświadczenia majątkowego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1310).".
● Podobnie jak w przypadku samorządu województwa, również w samorządzie powiatowym radny, członek zarządu powiatu, sekretarz powiatu, skarbnik powiatu, kierownik jednostki organizacyjnej powiatu, osoba zarządzająca i członek organu zarządzającego powiatową osobą prawną oraz osoba wydająca decyzje administracyjne w imieniu starosty zobowiązane są do złożenia oświadczenia majątkowego.
Zmiany objęte komentowanym przepisem są analogiczne jak art. 42 komentowanej ustawy, gdzie kontrolę oświadczeń prowadzi również naczelnik urzędu skarbowego, a do ewentualnego postępowania w tym zakresie, w miejsce przepisów o kontroli skarbowej, stosuje się ustawę o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, 1247, 1579, 1807, 1810 i 1921) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 4 w pkt 2 lit. o otrzymuje brzmienie:
"o) minister właściwy do spraw finansów publicznych oraz dyrektor izby administracji skarbowej - w stosunku do funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej,";
2) w art. 6 w ust. 1 pkt 18a otrzymuje brzmienie:
"18a) funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej;";
3) w art. 8 w ust. 15 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
"6) Służby Celno-Skarbowej;";
4) w art. 16 w ust. 1 pkt 10 otrzymuje brzmienie:
"10) funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej,";
5) w art. 50:
a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
"3. Dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40, i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom podatkowym, Państwowej Inspekcji Pracy, Straży Granicznej, komornikom sądowym, organom egzekucyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.), ośrodkom pomocy społecznej, powiatowym centrom pomocy rodzinie, publicznym służbom zatrudnienia, Komisji Nadzoru Finansowego, ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w zakresie koniecznym do rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie art. 34 oraz art. 35 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz wojewodzie i Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zakresie prowadzonych postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.",
b) ust. 9 otrzymuje brzmienie:
"9. Dane zgromadzone na kontach, o których mowa w ust. 3, udostępnia się bezpłatnie sądom, prokuratorom, organom podatkowym, Państwowej Inspekcji Pracy, Straży Granicznej, ośrodkom pomocy społecznej, powiatowym centrom pomocy rodzinie, publicznym służbom zatrudnienia, Komisji Nadzoru Finansowego, ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w zakresie koniecznym do rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie art. 34 oraz art. 35 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, wojewodzie i Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zakresie prowadzonych postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego w zakresie wynikającym z ust. 3a, a także - w zakresie niezbędnym do realizacji świadczeń rodzinnych - wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.",
c) w ust. 17:
- wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
"Zakład udostępnia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz organom Krajowej Administracji Skarbowej na ich żądanie dane:",
- w pkt 1 lit. d otrzymuje brzmienie:
"d) numer NIP i numer identyfikacyjny REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich - numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu,",
- w pkt 3 lit. a otrzymuje brzmienie:
"a) numer NIP i numer identyfikacyjny REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich - numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu,",
- część wspólna otrzymuje brzmienie:
"- w celu niezbędnym do wykonywania ustawowych zadań zmierzających do skutecznego poboru należności podatkowych i weryfikacji danych własnych oraz zadań analityczno-sprawozdawczych.";
6) w art. 83 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
"4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.";
7) w art. 83c ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1. Dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej.";
8) w art. 96 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1. Izby administracji skarbowej, urzędy skarbowe i urzędy celno-skarbowe są obowiązane przekazywać Zakładowi informacje o stwierdzonych przypadkach naruszenia przepisów o ubezpieczeniach społecznych.".
● Zmiany w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych podzielić można na kilka grup, w zależności od przyczyn ich wprowadzenia.
Pierwsza związana jest wprowadzeniem struktury KAS oraz powołaniem funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, którzy objęci zostali obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, oraz określono podmiot pełniący funkcję płatnika ich składek na ubezpieczenie społeczne. Analogicznie podlegają oni ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie znowelizowanego art. 66 ust. 1 pkt 11 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.).
● Druga grupa zmian związana jest z przekazywaniem danych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może udostępniać dane m.in. organom podatkowym (organom KAS), a ich przekazanie ma charakter nieodpłatny. Przekazanie następuje na żądanie ministra finansów lub organów KAS. Przepisy znowelizowanego art. 50 ust. 3 oraz ust. 9 ustawy weszły w życie 1 lipca 2017 r.
Ustawodawca wprowadził też do obligatoryjnego obowiązku informowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez izby administracji skarbowej (dotychczas izby skarbowe) i urzędy skarbowe także urzędy celno-skarbowe. Informacja ma charakter obligatoryjny i dotyczy stwierdzonych przypadków naruszenia przepisów o ubezpieczeniach społecznych.
● Ostatnia grupa to tryb zaskarżania decyzji związanych ze świadczeniami z ubezpieczenia społecznego. W treści nowelizowanych przepisów uwzględniono decyzję w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru.
Wszystkie komentowane regulacje, poza wskazanym art. 50 ust. 3 oraz 9, weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 887) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 6 w ust. 1 w pkt 6 w lit. g średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. h w brzmieniu:
"h) w Służbie Celno-Skarbowej;";
2) w art. 32 w ust. 3 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
"6) żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej;".
● Przepisy te wprowadzają okres pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej jako okres składkowy na potrzeby wymiaru świadczenia emerytalnego dla funkcjonariuszy.
Jednocześnie pełnienie służby w tej formacji zostało przez ustawodawcę uznane za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do ubiegania się o przyznanie emerytury przed upływem ustawowego okresu, który został określony w art. 27 ustawy o rentach i emeryturach.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego (Dz.U. z 2015 r. poz. 620) wprowadza się następujące zmiany:
1) w tytule ustawy ogólne określenie przedmiotu ustawy otrzymuje brzmienie:
"o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego";
2) art. 1 otrzymuje brzmienie:
"Art. 1. 1. Ustawa normuje odpowiedzialność majątkową funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego za szkody wyrządzone przez nich, wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych, w mieniu Skarbu Państwa znajdującym się w dyspozycji organu lub jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych albo nadzorowanych przez ministrów właściwych do spraw wewnętrznych, do spraw finansów publicznych, Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Szefa Służby Wywiadu Wojskowego i Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego.
2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) funkcjonariuszu - należy przez to rozumieć: policjanta, funkcjonariusza Straży Granicznej, funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, funkcjonariusza Biura Ochrony Rządu, strażaka Państwowej Straży Pożarnej, funkcjonariusza Służby Więziennej, funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Centralnego Biura Antykorupcyjnego;
2) uposażeniu przysługującym funkcjonariuszowi - należy przez to rozumieć uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne funkcjonariuszowi w dniu wyrządzenia szkody, a w przypadku szkody powstałej po rozwiązaniu stosunku służbowego - należne w dniu zwolnienia ze służby.".
● Nowelizowane przepisy nie obejmowały dotychczas swoim zakresem odpowiedzialności funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Osoby te ujęte zostały w tym katalogu z chwilą powstania KAS, czyli od 1 marca 2017 r.
Odpowiedzialność ta powstaje wówczas, gdy funkcjonariusz, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych, ze swojej winy wyrządził szkodę w mieniu Skarbu Państwa znajdującym się w dyspozycji organu lub jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych albo nadzorowanych przez m.in. ministra finansów. Odpowiedzialność ponoszona jest w granicach rzeczywistej straty i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, chociażby wynikająca z niego szkoda powstała po rozwiązaniu stosunku służbowego.
Powstanie szkody zobowiązane są wykazać organy lub podmioty, których mienie zostało narażone na uszczuplenie. Przy czym zakres odpowiedzialności limitowany jest wartością wyrządzonej szkody, ale odszkodowanie nie może przewyższać kwoty trzymiesięcznego uposażenia przysługującego funkcjonariuszowi. Rozwiązanie to jest zbliżone do odpowiedzialności pracownika określonej przepisami prawa pracy.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r.
W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2012 r. poz. 576, z 2013 r. poz. 829, z 2014 r. poz. 295 oraz z 2015 r. poz. 1505) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
"1) broni i amunicji stanowiących uzbrojenie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz innych państwowych formacji uzbrojonych, w odniesieniu do których dostęp do broni i amunicji regulują odrębne przepisy;";
2) w art. 15 ust. 6 otrzymuje brzmienie:
"6. Przepisy ust. 3 i 4 nie dotyczą funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz funkcjonariuszy innych państwowych formacji uzbrojonych i żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów posiadają przydzieloną im broń służbową.";
3) w art. 16 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
"2. Od egzaminu, o którym mowa w ust. 1, zwolnieni są funkcjonariusze Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej, funkcjonariusze lub pracownicy innych państwowych formacji uzbrojonych i żołnierze zawodowi Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, członkowie Polskiego Związku Łowieckiego - w zakresie broni myśliwskiej, oraz członkowie Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego posiadający licencję zezwalającą na uprawianie strzelectwa sportowego - w zakresie broni sportowej, jeżeli zdali taki egzamin na podstawie odrębnych przepisów.".
● Nowelizacja dotyczy zapisów ustawy, która określa zasady wydawania i cofania pozwoleń na broń, nabywania, rejestracji, przechowywania, zbywania i deponowania broni i amunicji, przewozu przez terytorium Polski oraz przywozu z zagranicy i wywozu za granicę broni i amunicji, jak również zasady posiadania broni i amunicji przez cudzoziemców oraz zasady funkcjonowania strzelnic. Zasadą jest, że poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione.
● Komentowana zmiana związana jest z wyłączeniem z zakresu stosowania tej ustawy broni i amunicji pozostającej na uzbrojeniu m.in. Służby Celno-Skarbowej. Ponadto funkcjonariusze tej służby nie muszą występować o pozwolenie na wydanie broni ani też przedkładać okresowych zaświadczeń związanych z potwierdzeniem warunków zdrowotnych i psychologicznych co do możliwości jej użytkowania. Również nie muszą oni zdawać egzaminu, który jest wymagany przy ubieganiu się o wydanie pozwolenia na broń.
Przepisy te weszły w życie 1 marca 2017 r. ⒸⓅ
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu