Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (wyciąg z przepisów dotyczących STIR)
(t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.)
UWAGA! Przepisy obowiązujące od 30 kwietnia 2018 r. zaznaczyliśmy na czerwono.
Dział IIIB
Przeciwdziałanie wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych
Rozdział 1 Przepisy ogólne
Ilekroć w niniejszym dziale jest mowa o:
1) banku - rozumie się przez to:
a) bank krajowy w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe,
b) oddział instytucji kredytowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe,
c) oddział banku zagranicznego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe;
2) blokadzie rachunku podmiotu kwalifikowanego - rozumie się przez to czasowe uniemożliwienie dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku podmiotu kwalifikowanego prowadzonym przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową i korzystania z tych środków;
3) izbie rozliczeniowej - rozumie się przez to izbę rozliczeniową, o której mowa w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, która w roku kalendarzowym poprzedzającym o 2 lata rok kalendarzowy, w którym będą wykonywane obowiązki określone w niniejszym dziale, rozliczyła największą liczbę poleceń przelewu w złotych ze wszystkich izb rozliczeniowych działających na podstawie tego przepisu;
4) podmiocie kwalifikowanym - rozumie się przez to:
a) osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,
a) osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców,*
b) osobę fizyczną prowadzącą działalność zarobkową na własny rachunek, która nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy, o której mowa w lit. a,
c) osobę prawną,
d) jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną;
5) rachunku podmiotu kwalifikowanego - rozumie się przez to rachunek rozliczeniowy, o którym mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, podmiotu kwalifikowanego oraz rachunek członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej będącego podmiotem kwalifikowanym;
6) STIR - rozumie się przez to system teleinformatyczny izby rozliczeniowej spełniający minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, służący do:
a) odbioru i przetwarzania danych w celu ustalenia wskaźnika ryzyka,
b) przekazywania danych i informacji o wskaźniku ryzyka do Centralnego Rejestru Danych Podatkowych oraz do systemów teleinformatycznych banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,
c) pośredniczenia w przekazywaniu danych, informacji i żądań pomiędzy Szefem Krajowej Administracji Skarbowej a bankami oraz spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi;
7) transakcji - rozumie się przez to uznanie lub obciążenie rachunku podmiotu kwalifikowanego na podstawie dyspozycji jego posiadacza lub osób trzecich;
8) wskaźniku ryzyka - rozumie się przez to wskaźnik wykorzystywania działalności banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi;
9) wyłudzeniach skarbowych - rozumie się przez to:
a) przestępstwa skarbowe, o których mowa w art. 54 § 1 i 2, art. 55 § 1 i 2, art. 56 § 1 i 2, art. 62 § 1-2a oraz art. 76 § 1 i 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 2226),
b) przestępstwa, o których mowa w art. 270a § 1 i 2, art. 271a § 1 i 2 oraz art. 277a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r. poz. 2204),
c) przestępstwa, o których mowa w art. 258 § 1-3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, mające na celu popełnienie przestępstw skarbowych, o których mowa w lit. a, lub przestępstw, o których mowa w lit. b.
* Przepis w brzmieniu obowiązującym od 30 kwietnia 2018 r., nadanym przez art. 48 pkt 3 ustawy z 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej. (Dz.U. poz. 650).
● Mimo że w założeniu prawo powinno być tworzone w taki sposób, aby było zrozumiałe dla zwykłego obywatela, a co za tym idzie, ustawodawca powinien w jak najszerszym zakresie posługiwać się pojęciami powszechnie używanymi w mowie potocznej, to jednak niekiedy, dla jasności i łatwości stosowania unormowań, prawodawca decyduje się na stworzenie definicji ustawowych. Wprowadzając do ordynacji podatkowej nowe przepisy służące uszczelnianiu systemu podatkowego, prawodawca przygotował przeznaczony dla nich słownik. Został on zamieszczony w komentowanym artykule 119zg. Za pomocą przepisów słownika działu IIIB ordynacji podatkowej zdefiniowane zostały pojęcia, które w jednolity sposób muszą być interpretowane przy stosowaniu wszystkich jego regulacji. Ważne przy tym jest umiejscowienie takiego słownika na początku działu IIIB oraz poczynione w nim zastrzeżenie. Zgodnie z nim definicje wprowadzone poprzez unormowania tego artkułu (słownika) są właściwe wyłącznie przy stosowaniu przepisów działu IIIB. W konsekwencji podatnik, który dokonywałby wykładni przepisów innych działów ordynacji podatkowej, nie powinien posługiwać się definicjami zamieszczonymi w niniejszym słowniku.
Istotne jest przy tym, że w znacznej mierze definicje tak naprawdę odsyłają, względnie nawiązują, do przepisów innych aktów prawnych (np. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe; t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1876 ze zm.; dalej: prawo bankowe), zawężając stosowane w nich pojęcia, doprecyzowując, a niekiedy wprost przeciwnie, bo poszerzając. W konsekwencji część z nich jest znana podatnikom, funkcjonuje w przestrzeni prawnej i gospodarczej, a poprzez słownik ustawodawca przeszczepił je z ich konkretnym znaczeniem na grunt ordynacji podatkowej.
● W przypadku pojęcia "bank" prawodawca uznał, że powinno ono obejmować instytucje regulowane prawem bankowym, funkcjonujące na terytorium kraju, ale nie tylko sensu stricto banki krajowe. Dlatego na potrzeby stosowania przepisów działu IIIB bankiem jest zarówno bank krajowy, czyli bank mający swoją siedzibę w Polsce, jak i oddział instytucji kredytowej oraz oddział banku zagranicznego. W tych dwóch ostatnich przypadkach prawodawca również odsyła do prawa bankowego, a według niego oddział instytucji kredytowej to niebędący oddziałem banku krajowego ani zagranicznego oddział w znaczeniu art. 4 ust. 1 pkt 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 575/2013 z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.Urz. UE z 2013 r. L 176, s. 1 ze zm.). Według tego rozporządzenia oddział oznacza miejsce prowadzenia działalności, które stanowi prawnie zależną część instytucji i które realizuje bezpośrednio wszystkie lub niektóre spośród transakcji nieodłącznie związanych z działalnością instytucji. Samą instytucją kredytową jest przedsiębiorstwo, którego działalność polega na przyjmowaniu depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów oraz na udzielaniu kredytów na swój własny rachunek.
Stosując przepisy działu IIIB ordynacji podatkowej, należy uwzględnić również to, że, co prawda, jego przepisy nie mają zastosowania do banków zagranicznych, ale do ich polskich oddziałów już tak (co jest jak najbardziej uzasadnione). W konsekwencji muszą o nich pamiętać osoby kierujące, a także podmioty korzystające z usług jednostki organizacyjnej banku zagranicznego wykonującej w jego imieniu i na jego rzecz wszystkie lub niektóre czynności wynikające z zezwolenia udzielonego temu bankowi. Przy czym wszystkie jednostki organizacyjne danego banku zagranicznego odpowiadające powyższym cechom, utworzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uważa się za jeden oddział.
● Oprócz wskazanej powyżej w słowniku działu IIIB ordynacji podatkowej zamieszczone zostały jeszcze dwie definicje podmiotowe, tj. "izby rozliczeniowej" oraz "podmiotu kwalifikowanego".
Pierwsza z nich wyznacza jedną z izb rozliczeniowych na właściwą do stosowania regulacji dotyczących STIR (czyli działu IIIB ordynacji podatkowej).
Poprzez wprowadzone definicje prawodawca de facto identyfikuje zakres przedmiotowy i podmiotowy obowiązywania przepisów. W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że na podstawie art. 67 prawa bankowego izby rozliczeniowe w formie spółek handlowych może tworzyć Skarb Państwa lub banki wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi. Są one powoływane w celu wymiany zleceń płatniczych oraz ustalania wzajemnych wierzytelności wynikających z tych zleceń. Udziałowcem lub akcjonariuszem izby rozliczeniowej może być Skarb Państwa. Dla zabezpieczenia przeprowadzania rozrachunku izba rozliczeniowa może tworzyć ze środków banków fundusz gwarancyjny, a środki tego funduszu nie podlegają egzekucji z majątku banku.
Kolejna i ostatnia o charakterze podmiotowym definicja precyzuje, kto jest podmiotem kwalifikowanym. Według niej za taki uznaje się:
● osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.) - oczywiście od 30 kwietnia 2018 r. znajdzie się tutaj odesłanie do art. 4 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. poz. 646),
● osobę fizyczną prowadzącą działalność zarobkową na własny rachunek, która nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy, o której mowa w lit. a,
● osobę prawną,
● jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną.
Zatem zasadniczo chodzi o przedsiębiorców, jednak, jak się okazuje, nie tylko.
PRZYKŁAD 1
Podmiot kwalifikowany
Osoba fizyczna wykonuje działalność zarobkową, uzyskując z tego tytułu niewielkie dochody. Z uwagi na to, że jej miesięczne przychody nie przekraczają 1050 zł, osoba taka nie dokonała zgłoszenia do CEIDG i nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu prawa przedsiębiorców. Mimo to stosuje się wobec niej przepisy dotyczące STIR, ponieważ działa na własny rachunek.
● Mimo że regulacje komentowanego artykułu zawierają tylko definicje, to ich faktyczne znaczenie jest znacznie większe niż jedynie wskazanie, co miał na myśli prawodawca, posługując się określonymi pojęciami. Otóż w rzeczywistości poprzez takie unormowania ustawodawca zakreślił, czy raczej ustalił krąg podmiotów, które stosują przepisy o STIR (oczywiście oprócz organu, którym jest tutaj szef Krajowej Administracji Skarbowej).
Do tej grupy należą:
● podmioty stosujące przepisy "operacyjnie":
- banki
- izby rozliczeniowe (czy raczej izba rozliczeniowa - w liczbie pojedynczej, bo regulacje stosuje wyłącznie jedna izba rozliczeniowa, nawet gdyby było ich więcej)
oraz
● podmioty, które są pasywne, ale wobec których podejmowane są działania, których dotyczy sprawozdawczość realizowana na podstawie przepisów działu IIIB, czyli podmioty kwalifikowane.
● Tak jak w słowniku ustawowym, poprzez zamieszczone definicje prawodawca ustalił krąg podmiotów stosujących regulacje dotyczące STIR. Doprecyzowując zaś inne pojęcia, w istocie przybliżył ich przedmiot.
To właśnie w tym artykule określone zostało, czym jest, bodaj najbardziej niepokojąca podmioty kwalifikowane, instytucja, która zdaniem prawodawcy stała się niezbędna do stosowania szczególnej procedury mającej na celu eliminację działań zmierzających do unikania opodatkowania, a wręcz wyłudzania podatków z wykorzystaniem systemu bankowego. Chodzi tutaj o blokadę rachunku podmiotu kwalifikowanego. Oznacza ona ni mniej, ni więcej, tylko czasowe uniemożliwienie dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku podmiotu kwalifikowanego prowadzonym przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową i korzystania z tych środków. Dla niektórych przedsiębiorców zastosowanie przez organ takiej instytucji oznacza kres ich działalności, a w najlepszym razie poważne kłopoty gospodarcze. Skoro blokada dotyczyć może rachunku podmiotu kwalifikowanego, to prawodawca uznał za stosowane wskazanie, że chodzi o rachunek rozliczeniowy, o którym mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 prawa bankowego, podmiotu kwalifikowanego oraz rachunek członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej będącego podmiotem kwalifikowanym. Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, taka definicja może okazać się korzystna dla podmiotów kwalifikowanych. Zgodnie bowiem z jej treścią nie obejmuje ona innych rachunków niż służące prowadzeniu rozliczeń na środkach z działalności zarobkowej, czyli rachunków lokat terminowych, rachunków oszczędnościowych, rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych (w tym rodzinnych), rachunków terminowych lokat oszczędnościowych, rachunków powierniczych. Od lipca 2018 r. podatnicy dysponować będą jeszcze jednym rachunkiem, który, moim zdaniem, nie będzie stanowił rachunku rozliczeniowego według unormowań STIR, tj. rachunkiem VAT.
● Kwintesencją techniczną regulacji działu IIIB ordynacji podatkowej, a jednocześnie jej szyldem jest STIR (dlatego w dalszej części posługuję się takimi pojęciami, jak np. "system STIR" czy "instytucja STIR", co oznacza nie tylko system teleinformatyczny, lecz takze całą instytucję, procedury, którym poświęcony jest dział IIIB ordynacji podatkowej). Według definicji zamieszczonej w komentowanym artykule STIR to system teleinformatyczny, narzędzie, który służy izbie rozliczeniowej do:
● odbioru i przetwarzania danych w celu ustalenia wskaźnika ryzyka,
● przekazywania danych i informacji o wskaźniku ryzyka do Centralnego Rejestru Danych Podatkowych oraz do systemów teleinformatycznych banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,
● pośredniczenia w przekazywaniu danych, informacji i żądań pomiędzy Szefem Krajowej Administracji Skarbowej a bankami oraz spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi.
Niewątpliwie to właśnie poprzez taką funkcjonalność systemu wydawać się może (albo jest prawdą), że w obszarze prawa podatkowego zbliżamy się do rozwiązań, które jeszcze do niedawna dla dużej grupy społeczeństwa były charakterystycznymi dla filmów z kategorii science fiction (i to tych przedstawiających przyszłość w niezbyt jasnych barwach).
Zaryzykowałbym stwierdzenie, że STIR jest swego rodzaju szyldem zmian wprowadzonych do ordynacji podatkowej przepisami ustawy z 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. poz. 2491; dalej: u.z.n.u.p.w.).
● Bolączką licznych przepisów podatkowych jest brak informacji, co należy rozumieć poprzez "transakcję", które to pojęcie chętnie stosuje prawodawca. Tym razem postanowił on wskazać, że jest to uznanie lub obciążenie rachunku podmiotu kwalifikowanego na podstawie dyspozycji jego posiadacza lub osób trzecich. Mówiąc o dyspozycji, należy traktować takie pojęcie szeroko, zatem będzie to zarówno polecenie przelewu (w tym w ramach zlecenia stałego), jak i np. płatność dokonana za pomocą karty płatniczej, telefonu itp.
● Głównym zadaniem STIR jest, jak to zostało wskazane powyżej, ustalenie wskaźnika ryzyka. Czym jednak jest ów wskaźnik ryzyka? Zdaniem ustawodawcy rozumieć przez to należy wskaźnik wykorzystywania działalności banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Jednym słowem... jest to definicja, która sama w sobie nie wyjaśnia niczego. Statystyczny Nowak, czytając taki przepis, w dalszym ciągu nie ma pojęcia, co ma robić albo czego nie robić, aby nie wpaść w tryby biurokratycznej machiny, nie zostać wskazanym przez bezduszny STIR.
Jedno jest pewne - jeżeli ktoś zostanie wskazany przez STIR, to znaczy, że istnieje ryzyko, iż popełnił lub popełni (sic!) przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, które według ostatniej definicji zamieszczonej w tym artkule stanowią wyłudzenie skarbowe. Przy czym katalog wyłudzeń skarbowych jest zamknięty, mogą stanowić je wyłącznie te przestępstwa, na które wskazał prawodawca, odsyłając do kodeksu karnego skarbowego i do kodeksu karnego.
● Niewątpliwie, bardzo dobrze, że prawodawca zdecydował się na zamieszczenie słownika do przepisów działu IIIB. Nawet jeżeli definicje w nim zamieszczone nie wyjaśniają wszystkiego, to bez - chociażby ogólnej - znajomości takich pojęć nie byłoby możliwe stosowanie przepisów dotyczących STIR nie tylko przez banki, izbę obrachunkową, lecz także szefa Krajowej Administracji Skarbowej (bo, paradoksalnie, podmioty kwalifikowane w zasadzie ich nie stosują, a przynajmniej dopóki nie zostanie zablokowany ich rachunek).
● W przepisach przejściowych prawodawca wprowadził regulację precyzującą, od kiedy ustala się wskaźnik ryzyka. Na podstawie art. 18 u.z.n.u.p.w. ustalanie wskaźnika ryzyka w rozumieniu art. 119zg pkt 8 ordynacji podatkowej rozpoczyna się nie później niż 14 marca 2018 r.
Przepisów niniejszego działu nie stosuje się do rachunków:
1) podmiotów kwalifikowanych prowadzonych przez Narodowy Bank Polski;
2) banków spółdzielczych prowadzonych przez bank zrzeszający w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz. U. z 2016 r. poz. 1826 oraz z 2017 r. poz. 1089);
3) banków prowadzonych przez inne banki;
4) spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych prowadzonych przez Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową;
5) spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych oraz Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej prowadzonych przez banki;
6) Skarbu Państwa;
7) Narodowego Funduszu Zdrowia;
8) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
9) Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
● W przepisach tego artykułu prawodawca wyspecyfikował rachunki, do których nie mają zastosowania przepisy działu IIIB. W piśmiennictwie można spotkać się z poglądem, że wyłączenie ma charakter przedmiotowo-podmiotowy. W moim przekonaniu, chociaż przepisy wskazują na "rachunki", należy sklasyfikować wyłączenie jako podmiotowe. Jednak sposób kwalifikacji wyłączenia ma tutaj drugorzędne znaczenie, bo ustawodawca precyzyjnie wskazał, do których rachunków przepisy działu IIIB nie mają zastosowania.
Dopowiedzenia wymaga, że NBP prowadzi rachunki jedynie wybranych podmiotów, tj.:
● banków,
● budżetu państwa,
● Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,
● Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej,
● innych osób prawnych, za zgodą prezesa NBP.
Warunki otwierania i prowadzenia rachunków banków przez NBP określa Zarząd NBP w drodze uchwały.
Wyłączenia po części faktycznie się dublują, gdyż ustawodawca expressis verbis w katalogu tym wymienił Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową, a podmioty te objęte są komentowaną regulacją jako klienci NBP.
● Wyłączenie ma specyficzny charakter, gdyż w praktyce wymienia podmioty, których działalność podlega szczególnej kontroli (jak np. banki), czy też działające na podstawie przepisów i wykonujące cele ustawowe (np. ZUS, BFG).
Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, głównym beneficjentem wyłączenia nie są podmioty, dla których prowadzone są rachunki. Owszem, w pewnym sensie one również, bo nie istnieje ryzyko ich zablokowania przez organ podatkowy (co np. w przypadku ZUS czy BFG byłoby bardzo mało prawdopodobne, a raczej niemożliwe w praktyce). Lecz w rzeczywiastości korzysta głównie NBP, który dzięki wyłączeniu nie jest obarczony obowiązkami sprawozdawczymi nakładanymi na inne banki przez regulacje działu IIIB ordynacji podatkowej.
Dodatkowo należy wskazać - i jest to niezwykle ważne - że katalog wyłączeń od stosowania przepisów działu IIIB ma charakter zamknięty.
§ 1. Czynności związane z realizacją obowiązków izby rozliczeniowej, o których mowa w niniejszym dziale, mogą być wykonywane wyłącznie przez jej upoważnionych pracowników.
§ 2. Izba rozliczeniowa może zlecić wykonywanie czynności związanych z technicznym utrzymaniem, naprawą lub zmianą funkcjonalności STIR przedsiębiorcy zapewniającemu bezpieczne i prawidłowe ich wykonywanie. Zlecenie wykonywania tych czynności następuje na podstawie umowy, w formie pisemnej, zawierającej listę pracowników przedsiębiorcy wyznaczonych do wykonywania czynności związanych z dostępem do STIR, w tym algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3, zawartej po zasięgnięciu opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 3. W celu zachowania tajemnicy prawnie chronionej wykonywanie przez przedsiębiorcę lub jego pracowników czynności, o których mowa w § 2, związanych z dostępem do STIR, w tym algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3, odbywa się pod nadzorem izby rozliczeniowej, w posiadanych przez nią lokalach na obszarze województwa, w którym jest położona jej siedziba, i nie może powodować przetwarzania danych poza STIR.
§ 4. Zlecenie wykonywania czynności, o których mowa w § 2, nie może obejmować:
1) prowadzenia STIR ani przetwarzania danych w STIR;
2) ustalania algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3;
3) ustalania wskaźnika ryzyka.
§ 5. Izba rozliczeniowa zawiadamia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o zamiarze zawarcia lub zmiany umowy, o której mowa w § 2, zawarciu takiej umowy i jej zmianach. Izba rozliczeniowa przedstawia Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej odpowiednio projekt umowy lub jej zmian oraz zawartą umowę lub dokonane zmiany.
§ 6. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może żądać od izby rozliczeniowej:
1) przedstawienia informacji i dokumentów dotyczących umowy, o której mowa w § 2, jej projektu lub projektu jej zmian lub informacji i dokumentów dotyczących przedsiębiorcy, który jest lub ma być jej stroną;
2) złożenia wyjaśnień dotyczących realizacji umowy, o której mowa w § 2;
3) dostarczenia opisu rozwiązań technicznych i organizacyjnych, zapewniających bezpieczne i prawidłowe wykonywanie zleconych czynności, o których mowa w § 2, w szczególności ochronę tajemnicy prawnie chronionej, algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3, i wskaźników ryzyka.
§ 7. Szef Krajowej Administracji Skarbowej pisemnie nakazuje izbie rozliczeniowej niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do zmiany lub rozwiązania umowy, o której mowa w § 2, jeżeli wykonanie umowy zagraża bezpiecznemu lub prawidłowemu wykonywaniu przez izbę rozliczeniową obowiązków, o których mowa w niniejszym dziale, w szczególności nie zapewnia właściwej ochrony tajemnicy prawnie chronionej, algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3, ani wskaźników ryzyka.
§ 8. Pracownicy izby rozliczeniowej oraz przedsiębiorca, o którym mowa w § 2, i jego pracownicy są obowiązani do zachowania w tajemnicy:
1) algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3;
2) informacji o wskaźniku ryzyka;
3) informacji i zestawień, o których mowa w art. 119zp § 1, art. 119zq i art. 119zs § 1;
4) informacji objętych żądaniami Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, o których mowa w art. 119zo § 9, art. 119zv § 3, art. 119zw § 3 i art. 119zz § 2.
● Treść tego artykułu nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że immanentną cechą instytucji STIR jest daleko idąca tajność działania. Oczywiście chodzi tutaj zarówno o ochronę informacji o badanych podmiotach kwalifikowanych, ich transakcjach, jak i o ochronę informacji, "że" i "jakie" działania są podejmowane przed podmiotami kwalifikowanymi. Dlatego właśnie wprowadzona została ścisła reglamentacja osób uczestniczących w całym procesie, mających dostęp do STIR, do danych itp.
W komentowanych regulacjach zostało wprost wskazane, że obowiązek zachowania w tajemnicy dotyczy:
● algorytmów, o których mowa w art. 119zn § 3 ordynacji podatkowej;
● informacji o wskaźniku ryzyka;
● informacji i zestawień, o których mowa w art. 119zp § 1, art. 119zq i art. 119zs § 1 ordynacji podatkowej;
● informacji objętych żądaniami szefa Krajowej Administracji Skarbowej, o których mowa w art. 119zo § 9, art. 119zv § 3, art. 119zw § 3 i art. 119zz § 2 ordynacji podatkowej.
Powyższe z całą pewnością ma służyć skuteczności operacyjnej, eliminowaniu sytuacji, w których potencjalny przestępca skarbowy, dysponując wiedzą o podejmowanych w jego sprawie działaniach, mógłby mataczyć lub, co gorsza, poznawszy zasady działania algorytmu, złamać go i tym samym pozostawać niezauważonym, a przez to bezkarnie łamać prawo.
PRZYKŁAD 2
Wiedza o działaniu algorytmu
Zorganizowana grupa przestępcza wykorzystuje system "słupów" do kreowania sztucznych transakcji, dzięki czemu finalnie wyłudza zwroty VAT. Działania grupy zainteresowały organy ścigania, które włączyły w postępowanie organy skarbowe, a te skorzystały ze STIR. Gdyby w takiej sytuacji grupa wiedziała, jak działa algorytm STIR, i wykorzystała tę wiedzę do ukrycia swoich przestępstw, wówczas, paradoksalnie, weryfikacja w STIR mogłaby oczyścić uczestników i zmylić organy.
● Właśnie poprzez przepisy niniejszego artykułu prawodawca wprowadził ogólną zasadę, w myśl której tylko pracownicy izby rozliczeniowej - i to nie wszyscy, ale wyłącznie posiadający stosowane upoważnienie (forma kwalifikowana) - mogą uczestniczyć w realizacji obowiązków izby rozliczeniowej wynikających z przepisów działu IIIB ordynacji podatkowej. Duży nacisk kładziony jest przy tym na ochronę informacji o algorytmach oceny. O pragmatyzmie ustawodawcy świadczy to, że nie trzyma się kurczowo zasady pozostawiania realizacji obowiązku izby rozliczeniowej wyłącznie jej pracownikom, co mogłoby zaprowadzić do ślepej uliczki problemów kadrowych, lecz wyraził zgodę na zastosowanie outsourcingu. Współcześnie umożliwienie wykorzystania prywatnych podmiotów do realizacji zadań publicznych w zakresie śledzenia nadużyć fiskalnych nie powinno zaskakiwać. Tak więc prawodawca podatkowy przewidział odstępstwo od zasady wyłącznego wykorzystania w procesie wykorzystania STIR zaufanych pracowników izby rozliczeniowej, przy czym nie zrezygnował z głębokiej tajemnicy i służącej jej ścisłej reglamentacji osób biorących w jakiś sposób (chociażby tylko pośrednio) udział w stosowaniu przepisów działu IIIB ordynacji podatkowej.
● Co ważne, ustawodawca, zapewne starając się ograniczyć ryzyko wycieku informacji, określił zakres prac, jakie izba rozliczeniowa może zlecić podmiotom zewnętrznym, określanym mianem "przedsiębiorców". Z komentowanego przepisu wynika, że świadczenia realizowane przez przedsiębiorców (czyli, jak w poprzednim zdaniu, a w ślad za ustawodawcą, podmioty, którym izba rozliczeniowa zleciła wykonanie świadczeń) mogą mieć wyłącznie charakter techniczny.
W tym miejscu został zastosowany wyraźny podział obowiązków izby rozliczeniowej na te o charakterze merytorycznym, które muszą pozostać w kompetencjach jej upoważnionych, akredytowanych pracowników, i zadania techniczne, czyli utrzymanie, naprawa czy zmiana funkcjonalności STIR (zgodnie z jego ustawową definicją, czyli systemu teleinformatycznego). Oczywiście nie można umniejszać znaczenia zagadnienia bezpieczeństwa informacji w przypadku tych drugich funkcji, bo dostęp do technicznych (w tym informatycznych) urządzeń to w praktyce, bardzo często, nieograniczony dostęp do znajdujących się na nich zasobów.
Do pierwszej kategorii, czyli świadczeń merytorycznych, które nie mogą być zlecone na zewnątrz, prawodawca zaliczył działania, których realizacja wiąże się z wglądem w dane, jak również z wglądem do lub wręcz tworzeniem algorytmu czy wskaźnika ryzyka. [ramka]
Ograniczenia w outsourcingu
Zlecenie wykonywania czynności związanych z obsługą STIR przedsiębiorcy, tj. poza izbę rozliczeniową, nie może obejmować:
1) prowadzenia STIR ani przetwarzania danych w STIR,
2) ustalania algorytmów, o których mowa w art. 119zn par. 3,
3) ustalania wskaźnika ryzyka. ⒸⓅ
● Zgoda na zlecenie na zewnątrz pewnych działań nie oznacza obniżenia wymogów co do zachowania tajemnicy. W konsekwencji przedsiębiorca, który uczestniczy w realizacji przez izbę rozliczeniową obowiązków wynikających z przepisów działu IIIB, musi stosować procedury dające gwarancję bezpieczeństwa funkcjonowania STIR.
Zlecenie przedsiębiorcy realizacji świadczeń na potrzeby izby rozliczeniowej nie tylko musi być realizowane na podstawie umowy sporządzonej w formie pisemnej, ale jej zawarcie wymaga zgody szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Co więcej, nie jest to formuła akceptacji ex post czy tym bardziej dorozumianej. Zawarcie umowy wymaga uprzedniej akceptacji. Wymagana jest także lista pracowników przedsiębiorcy, którzy uczestniczą w realizacji usługi dla izby rozliczeniowej, a którzy będą wykonywali czynności związane z dostępem do STIR, w szczególności do algorytmów.
Zawiązanie umowy z przedsiębiorcą wymaga zasięgnięcia przez izbę rozliczeniową opinii szefa Krajowej Administracji Skarbowej, a dokładniej musi on nie tylko być poinformowany o zamiarze zawarcia takiej umowy lub jej zmiany, ale wręcz izba zobowiązania jest przedstawić projekt umowy lub zmian, a następnie już zawiązaną umowę lub, odpowiednio, jej aneks.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej może wymuszać zmiany w umowie izby rozliczeniowej z przedsiębiorcą, a nawet jej rozwiązanie, żądać informacji dotyczących przedsiębiorcy (jeszcze przed zawarciem umowy), wyjaśnień związanych z realizacją etc.
O tym, że ochrona informacji jest tutaj priorytetem, świadczy wymóg, by wszelkie czynności związane z dostępem do STIR były realizowane w lokalach izby rozliczeniowej, i to na terytorium województwa jej siedziby.
● W niniejszym artykule niezwykle duży nacisk został położony na tajemnicę, jaką otoczony jest STIR, zawarte w nim dane, algorytmy etc. Ze względu na zakres danych wykorzystywanych w STIR, ich znaczenie, a nade wszystko niebezpieczeństwo, jakie niesie ze sobą ich ujawnienie, zachowanie tajemnicy ma kluczowe znaczenie. Z tego powodu szczególne procedury zapisane w tym artykule służą właśnie zachowaniu tajemnicy.
W istocie, nie może budzić wątpliwości to, że wyprowadzenie przez ustawodawcę procesów weryfikacji za pomocą STIR poza administrację skarbową, zarówno do izby rozliczeniowej (która nie jest jej częścią), jak i do przedsiębiorcy (przez izbę), wymusza nadzwyczajne środki ostrożności. Dlatego niezbędne było wprowadzenie przepisów mających podwójne znaczenie - chodzi o ochronę podmiotów, których dane i procedury dotyczą, ale również o zachowanie w tajemnicy działań podejmowanych przez organy i podmioty spoza administracji uczestniczące w realizacji procesów STIR. Z jednej bowiem strony wyciek informacji mógłby naruszyć prawa podatnika, z drugiej zaś być wykorzystany przez nieuczciwe podmioty do skuteczniejszego wyłudzania podatków i unikania odpowiedzialności.
§ 1. W celu umożliwienia przedstawicielowi Szefa Krajowej Administracji Skarbowej obecności przy dokonywaniu czynności, o których mowa w art. 119zi § 3, izba rozliczeniowa zawiadamia, z odpowiednim wyprzedzeniem, Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o terminie wykonywania tych czynności.
§ 2. W nagłych wypadkach, w szczególności w przypadku wystąpienia awarii lub problemów technicznych, izba rozliczeniowa zawiadamia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o planowanym terminie wykonania czynności niezwłocznie po zawiadomieniu o zaistniałym zdarzeniu przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 119zi § 2.
§ 3. Niestawienie się przedstawiciela Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nie wstrzymuje wykonywania czynności, jeżeli Szef Krajowej Administracji Skarbowej został zawiadomiony zgodnie z § 1 lub 2.
§ 4. Izba rozliczeniowa prowadzi i przechowuje w swojej siedzibie rejestr czynności, o których mowa w art. 119zi § 3.
§ 5. Czynność jest wpisywana do rejestru, o którym mowa w § 4, niezwłocznie po jej zakończeniu, ze wskazaniem daty i godziny jej dokonania, osób obecnych przy jej dokonaniu oraz jej opisu.
§ 6. Rejestr, o którym mowa w § 4, jest udostępniany Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej na jego żądanie.
● Niniejszy artykuł ma podobne znaczenie jak poprzedni, który w znacznej części dotyczył zagadnień związanych z tajemnicą i ochroną przed wyciekiem informacji ze STIR. Tym razem jednak ustawodawca skupił się na tym, jaka jest rola szefa Krajowej Administracji Skarbowej już w samym procesie realizacji przez przedsiębiorcę prac technicznych związanych z utrzymaniem, naprawą lub zmianą funkcjonalności STIR. Przepisy takie mają umożliwić szefowi Krajowej Administracji Skarbowej sprawowanie bezpośredniego nadzoru nad poprawnością stosowania procedur związanych z dostępem do STIR przez uprawnionych pracowników przedsiębiorcy. W konsekwencji przedstawiciel szefa Krajowej Administracji Skarbowej ma prawo uczestniczyć w podejmowaniu czynności technicznych związanych ze STIR. Zaznaczyć trzeba, że dla szefa Krajowej Administracji Skarbowej jest to uprawnienie, jednak samo powiadomienie stanowi obowiązek izby rozliczeniowej. Wnioskując z powyższego - jeżeli zawiadomienie nie zostało dokonane, nie jest możliwe podjęcie prac technicznych. Zatem, przed ich rozpoczęciem należy sprawdzić, czy zostało dokonane skuteczne zawiadomienie o planowanych pracach technicznych szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Prawodawca nie wskazuje, w jakiej formie winno być dokonane zawiadomienie, a żąda jedynie, by było dokonane z odpowiednim wyprzedzeniem i zawierało informację o terminie takich czynności. Chodzi o "odpowiednie wyprzedzenie", przy czym ustawodawca nie precyzuje, jaki termin jest w tym przypadku właściwy, należy więc przyjąć, że winien on być taki, aby wystarczył na delegowanie przedstawiciela szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Na szczęście dla zachowania ciągłości funkcjonowania prawodawca postanowił, że brak udziału takiego przedstawiciela nie wstrzymuje wykonania czynności. Jest to spójne z założeniem, że udział to prawo, a nie obowiązek szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
● Zaznaczyć jednak trzeba, że powyższe dotyczy jedynie planowanych prac. Inaczej jest, gdy wystąpi awaria determinująca konieczność podjęcia działań naprawczych w STIR. W takiej sytuacji izba rozliczeniowa również zawiadamia szefa Krajowej Administracji Skarbowej, przekazując taką informację niezwłocznie po dokonaniu zgłoszenia awarii przedsiębiorcy. Można z tego wnioskować, że w przypadku planowych prac można zawiadomić szefa Krajowej Administracji Skarbowej o zamiarze ich wykonania znacznie później niż przedsiębiorcę.
Niezwykle ważne jest to, że ani w jednym, ani też w drugim przypadku nie chodzi o ustalenie terminu wykonania prac z szefem Krajowej Administracji Skarbowej, ten ustalany jest przez izbę rozliczeniową z przedsiębiorcą.
● Każda czynność techniczna, zarówno planowa, jak i w wyniku awarii, podejmowana przez przedsiębiorcę musi być uwzględniona w specjalnym rejestrze prowadzonym przez izbę rozliczeniową. Spójności i efektywności nadzoru nad pracami służy nie tylko to, że muszą one być zaewidencjonowane, lecz także to, że do takiego rejestru szef Krajowej Administracji Skarbowej ma wgląd na każde żądanie. Prawodawca doprecyzował zakres danych, które muszą znaleźć się w rejestrze, oraz termin dokonania wpisu.
§ 1. Przekazywanie danych, informacji i żądań, o których mowa w niniejszym dziale, z systemu teleinformatycznego banku i spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej do STIR, ze STIR do Centralnego Rejestru Danych Podatkowych oraz z Centralnego Rejestru Danych Podatkowych do systemu teleinformatycznego banku i spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej następuje automatycznie i niezwłocznie za pośrednictwem STIR.
§ 2. Przekazywanie danych, informacji i żądań, o których mowa w niniejszym dziale, pomiędzy zrzeszonymi bankami spółdzielczymi i spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi a STIR może następować za pośrednictwem systemów teleinformatycznych odpowiednio banku zrzeszającego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających albo Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej.
§ 3. W przypadku gdy bank lub spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa korzysta z systemu płatności izby rozliczeniowej za pośrednictwem innego banku lub innej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, przekazywanie danych, informacji i żądań, o których mowa w niniejszym dziale, pomiędzy tym bankiem lub spółdzielczą kasą oszczędnościowo-kredytową a STIR może następować za pośrednictwem odpowiednio tego innego banku lub tej innej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej. Bank oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa są obowiązani pośredniczyć w przekazywaniu tych danych, informacji i żądań również po zaprzestaniu pośredniczenia w korzystaniu z systemu płatności izby rozliczeniowej, do czasu gdy przekazywanie tych danych, informacji i żądań nie będzie realizowane za pośrednictwem innego banku lub innej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej.
§ 4. W uzasadnionych przypadkach Szef Krajowej Administracji Skarbowej może przekazać dane, informacje i żądania, o których mowa w niniejszym dziale, bezpośrednio bankom lub spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym, wskazując sposób oraz termin ich przesłania.
● Regulacje niniejszego artykułu definiują ścieżki przepływu danych i generalnie komunikacji z wykorzystaniem i na potrzeby STIR. Z oczywistych względów prawodawca stawia na elektroniczną wymianę informacji. Przy czym artykuł dotyczy nie tylko przekazywania danych, lecz także informacji i żądań. Zatem mowa jest tutaj o komunikacji dwukierunkowej, a na dodatek kilkuetapowej. W schemacie pojawiła się bowiem nowa pozycja bazowa, jaką jest Centralny Rejestr Danych Podatkowych.
● Definicji, jak również ogólnych zasad prowadzenia i funkcjonowania Centralnego Rejestru Danych Podatkowych nie znajdziemy w ordynacji podatkowej, a w ustawie z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 508 ze zm.; dalej: ustawa o KAS). Według jej przepisów jest to rejestr prowadzony w systemie teleinformatycznym, do którego dane z dokumentów wprowadzają:
● szef Krajowej Administracji Skarbowej,
● dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej,
● dyrektorzy izb administracji skarbowej,
● naczelnicy urzędów skarbowych,
● naczelnicy urzędów celno-skarbowych,
a danymi w nim zgromadzonymi administruje nie kto inny jak szef Krajowej Administracji Skarbowej.
Centralny Rejestr Danych Podatkowych służy do:
1. gromadzenia oraz przetwarzania danych wynikających z:
- deklaracji składanych przez podatników, płatników i ich następców prawnych,
- decyzji, postanowień oraz innych dokumentów związanych z obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa podatkowego i celnego,
- tytułów wykonawczych i innych dokumentów przekazanych naczelnikowi urzędu skarbowego w celu realizacji jego zadań, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy o KAS,
- wyników analizy ryzyka, o której mowa w art. 119zn § 1 ordynacji podatkowej, a także danych oraz dokumentów z nimi związanych, o których mowa w dziale IIIB ordynacji podatkowej,
- innych dokumentów przekazanych organom KAS w celu realizacji zadań ustawowych;
2. przetwarzania danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników.
● Niniejszy artykuł zawiera ogólne wymagania, jakie musi spełniać proces przekazywania danych i informacji z banków i SKOK-ów do STIR, a także ze STIR do Centralnego Rejestru Danych Podatkowych oraz z tego rejestru do systemu banku lub SKOK. Przewidziana jest automatyzacja działania oraz niezwłoczność reakcji. Raz jeszcze należy wskazać, że chodzi tutaj nie tylko o dane standardowe, lecz także informacje i żądania.
● W kolejnych paragrafach artykułu prawodawca przewidział możliwość wykorzystania systemów informacyjnych banku zrzeszającego przez banki spółdzielcze oraz SKOK, jak również za pośrednictwem innego banku, jeżeli dany bank lub SKOK korzysta z systemu płatności izby rozliczeniowej za pośrednictwem innego banku. Oczywiście rozwiązanie takie wymuszone zostało sytuacją, jaka ma miejsce na polskim rynku usług międzybankowych.
Prawodawca pozostawił również furtkę, która w szczególnych sytuacjach umożliwia szefowi KAS zarówno przekazanie danych, informacji i żądań w inny sposób niż określony w tych przepisach jako standardowy, jak i wskazanie metody dostarczenia zwrotnych informacji.
§ 1. Do biegu terminów, o których mowa w niniejszym dziale, z wyjątkiem art. 119zzb § 2 i § 5 pkt 2, nie wlicza się sobót ani dni ustawowo wolnych od pracy.
§ 2. W przypadkach, o których mowa w art. 119zn § 2, art. 119zo § 1 i art. 119zq, czynności określone w tych przepisach są wykonywane także w soboty oraz dni ustawowo wolne od pracy.
● Mimo że ordynacja podatkowa zawiera przepisy dotyczące terminów (zasady ich liczenia itp.), ustawodawca wprowadził szczególny sposób liczenia ich biegu dla regulacji działu IIIB. Zostało w nim zastrzeżone, że przy liczeniu terminów pomija się soboty i dni wolne od pracy. Przy czym zasada taka nie ma zastosowania do:
● rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przy postanowieniu o blokadzie rachunku, przedłużeniu blokady, zmianie zakresu blokady oraz postanowieniu zwalniającym środki lub pozwalającym na dokonanie zapłat (szczegółowe zakresy zostały wskazane przez prawodawcę poprzez odesłanie do art. 119zv par. 1 i 7, art. 119zw par. 1 i 5, art. 119zy par. 1, art. 119zz par. 1 i art. 119zza par. 1 ordynacji podatkowej),
● rozpatrzenia przez sąd administracyjny skargi na postanowienie szefa KAS.
● W drugim paragrafie prawodawca odstąpił od zasady "wolnych sobót, niedziel i świąt". Oznacza to, że wskaźnik ryzyka musi być ustalany oraz przekazywany przez izbę rozliczeniową również w takie dni. Dodatkowo izba rozliczeniowa ma codziennie (również w dni wolne) przekazywać szefowi KAS:
● informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych prowadzonych i otwieranych przez banki i SKOK-i,
● informacje o łącznej kwocie obciążeń oraz łącznej kwocie uznań rachunków podmiotów kwalifikowanych dotyczących transakcji uznających lub obciążających rachunki, o których mowa w art. 119zp par. 1 pkt 3,
● dzienne zestawienia transakcji dotyczących rachunków podmiotów kwalifikowanych w zakresie transakcji innych niż wyżej wskazane.
§ 1. Zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia wyłudzenia skarbowego dokonywane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej zawiera w szczególności:
1) imię i nazwisko, numer PESEL lub numer identyfikacji podatkowej oraz adres miejsca zamieszkania osoby podejrzewanej o popełnienie wyłudzenia skarbowego,
2) dane identyfikacyjne podmiotu kwalifikowanego, jeżeli posiadane informacje wskazują na wykorzystywanie tych danych do działalności w zakresie wyłudzeń skarbowych, w szczególności firmę, nazwę albo imię i nazwisko osoby fizycznej, o której mowa w art. 119zg pkt 4 lit. b, numer identyfikacyjny REGON, numer identyfikacji podatkowej oraz adres siedziby lub adres miejsca zamieszkania,
3) numer rachunku podmiotu kwalifikowanego objętego zawiadomieniem, ze wskazaniem waluty, w której rachunek podmiotu kwalifikowanego jest prowadzony, oraz formy i miejsca jego otwarcia,
4) imię i nazwisko, numer PESEL lub numer identyfikacji podatkowej oraz adres miejsca zamieszkania pełnomocnika do rachunku podmiotu kwalifikowanego objętego zawiadomieniem, jeżeli został ustanowiony,
5) strony i kwoty transakcji dokonanych lub zleconych z wykorzystaniem rachunku podmiotu kwalifikowanego objętego zawiadomieniem oraz informacje o saldach i obrotach na tym rachunku podmiotu kwalifikowanego,
6) informacje o blokadach rachunku podmiotu kwalifikowanego i zajęciach rachunku podmiotu kwalifikowanego objętego zawiadomieniem,
7) informacje podatkowe dotyczące podmiotu kwalifikowanego objętego zawiadomieniem, w szczególności dane o jego rejestracji jako podatnika podatku od towarów i usług, złożonych deklaracjach podatkowych i uzyskanych zwrotach podatku
- jeżeli znajdują się w posiadaniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 2. Prokurator, Policja albo inny właściwy organ uprawniony do prowadzenia postępowania przygotowawczego, który otrzymał zawiadomienie, o którym mowa w § 1, może żądać uzupełnienia informacji, także w toku czynności podejmowanych na podstawie art. 307 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1904 i 2405).
● Zarówno STIR, jak i cała instytucja z nim związana ma służyć automatycznemu ustalaniu wskaźnika ryzyka wykorzystywania banków i SKOK-ów do wyłudzeń skarbowych. Na podstawie danych uzyskiwanych z takich instytucji typowane są podmioty, które takiego wyłudzenia miały się dopuścić.
● W par. 1 komentowanego artykułu zamieszczona została przesłanka podjęcia przez szefa KAS określonego działania. W przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia wyłudzenia skarbowego w związku z wykonywaniem ustawowych zadań szef KAS zobligowany jest zawiadomić o swoich ustaleniach właściwy organ uprawniony do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Tak więc nie chodzi tutaj o przypadki w jakiś sposób udowodnione, ale już tylko te, w których ma miejsce uzasadnione podejrzenie. Z innej strony należy zaznaczyć, że "uzasadnione" podejrzenie to forma w pewien sposób kwalifikowana, ale właśnie temu służy szczególna procedura unormowana w dziale IIIB ordynacji podatkowej.
Komentowany artykuł wskazuje, jakie dane winny znaleźć się w takim zawiadomieniu, przy czym jest to katalog o charakterze półotwartym. Mimo że specyfikacja nie ma charakteru kompletnego, to jednak niezamieszczenie danych w nim wskazanych nie może odbywać się uznaniowo, a może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy szef KAS nie dysponuje którymiś spośród wskazanych informacji. Trudno sobie wyobrazić, by szef KAS nie dysponował np. numerem rachunku podmiotu kwalifikowanego czy tym bardziej informacjami o zastosowanych blokadach. Oczywiście, w powiadomieniu może być więcej informacji, niż zostało to wskazane w komentowanym artykule.
● Przepis zawiera również umocowanie dla organu uprawnionego do prowadzenia postępowania przygotowawczego do żądania uzupełnienia przez szefa KAS informacji, a jednocześnie dorozumiany obowiązek takiego dokonania uzupełnienia, względnie odniesienia się do takiego żądania.
Rozdział 2 Analiza ryzyka
§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej dokonuje analizy ryzyka wykorzystywania działalności banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi, uwzględniając posiadane dane, w tym wskaźnik ryzyka oraz informacje i zestawienia, o których mowa w art. 119zq oraz art. 119zs.
§ 2. Wskaźnik ryzyka ustala izba rozliczeniowa automatycznie w STIR, nie rzadziej niż raz dziennie.
§ 3. Wskaźnik ryzyka jest ustalany w odniesieniu do podmiotu kwalifikowanego na podstawie opracowanych przez izbę rozliczeniową algorytmów, uwzględniających najlepsze praktyki sektora bankowego i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakresie przeciwdziałania wykorzystywaniu ich działalności do przestępstw oraz przestępstw skarbowych, a także:
1) kryteria ekonomiczne - polegające na ocenie dokonywanej przez podmiot kwalifikowany transakcji za pomocą rachunku podmiotu kwalifikowanego w otoczeniu gospodarczym, w szczególności pod względem celu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, lub dokonywaniu transakcji nieuzasadnionych charakterem prowadzonej działalności;
2) kryteria geograficzne - polegające na dokonywaniu transakcji z podmiotami z państw, w których występuje wysokie zagrożenie wyłudzeń skarbowych;
3) kryteria przedmiotowe - polegające na prowadzeniu przez podmiot kwalifikowany działalności gospodarczej wysokiego ryzyka z punktu widzenia podatności na wyłudzenia skarbowe;
4) kryteria behawioralne - polegające na nietypowym, w danej sytuacji, zachowaniu podmiotu kwalifikowanego;
5) kryteria powiązań - polegające na istnieniu powiązań podmiotu kwalifikowanego z podmiotami, co do których występuje ryzyko, że uczestniczą w działaniach mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub organizują takie działania.
§ 4. Najlepsze praktyki, o których mowa w § 3, mogą być zgłaszane izbie rozliczeniowej przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe wskazane odpowiednio przez bankowe izby gospodarcze, o których mowa w art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, oraz Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową.
● O ile STIR to istota infrastrukturalna i kwintesencja techniczna regulacji działu IIIB ordynacji podatkowej, o tyle analiza ryzyka stanowi ich meritum materialne. Takiej właśnie analizie ryzyka poświęcony jest par. 1 niniejszego artykułu. Jest ona bowiem tym, czemu ma służyć STIR, na potrzeby czego gromadzone i przetwarzane są dane dostarczane przez banki i SKOK-i, do czego identyfikowany jest wskaźnik ryzyka. W poprzedniej regulacji nałożony został na szefa KAS obowiązek powiadamiania odpowiednich organów o uzasadnionym podejrzeniu popełnieniu wyłudzenia skarbowego, a ma ono swoje źródło właśnie w analizie ryzyka wykorzystania banków lub SKOK-ów do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi.
● Na podstawie pierwszego paragrafu tego artykułu szef KAS dokonuje przetworzenia danych w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników, uwzględniając przy tym posiadane dane, dostarczone mu za pomocą STIR, a nade wszystko wskaźniki ryzyka oraz informacje i zestawienia dostarczane codziennie przez izbę rozliczeniową.
Zatem wynik takiej analizy sam w sobie stanowi uzasadnienie, a jednocześnie nakaz podjęcia czynności podatników wyłudzających podatki, względnie w inny sposób wykorzystujących system bankowy przeciwko fiskusowi. W założeniu analiza ryzyka odnosi się do przepływów finansowych, weryfikując je dla potrzeb identyfikacji zagrożeń wykorzystywania systemu bankowego do działalności przestępczej.
● Z obowiązkiem szefa KAS powiązana jest powinność izby rozliczeniowej do wyznaczania wskaźnika ryzyka. Winien on być identyfikowany przynajmniej raz dziennie na podstawie opracowanych przez izbę rozliczeniową algorytmów, uwzględniających najlepsze praktyki sektora bankowego i SKOK-ów w zakresie przeciwdziałania wykorzystywaniu ich działalności do przestępstw oraz przestępstw skarbowych. Wskaźnik ryzyka definiowany jest z uwzględnieniem kryteriów wskazanych przez prawodawcę, tj. ekonomicznego, geograficznego, przedmiotowego i behawioralnego.
● Zakładany jest czynny udział banków i SKOK-ów w wyznaczaniu najlepszych praktyk służących identyfikacji algorytmów, przy czym akurat w tym zakresie aktywność takich podmiotów jest dobrowolna.
§ 1. Izba rozliczeniowa przekazuje informacje o wskaźniku ryzyka niezwłocznie po jego ustaleniu, nie rzadziej niż raz dziennie, wyłącznie:
1) Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej,
2) bankom i spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym - w zakresie rachunków podmiotów kwalifikowanych prowadzonych przez te banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz w przypadku, o którym mowa w § 3
- chyba że wskaźnik ryzyka i istotność wpływu na wskaźnik ryzyka poszczególnych kryteriów uwzględnianych przy jego ustalaniu nie uległy zmianie.
§ 2. Informacja o wskaźniku ryzyka zawiera:
1) dane identyfikacyjne podmiotu kwalifikowanego - firmę, nazwę albo imię i nazwisko osoby fizycznej, o której mowa w art. 119zg pkt 4 lit. b, a także jego numer identyfikacji podatkowej, numer identyfikacyjny REGON lub numer PESEL, jeżeli są dostępne;
2) numery rachunków podmiotu kwalifikowanego;
3) wskaźnik ryzyka i wskazanie istotności wpływu na wskaźnik ryzyka poszczególnych kryteriów uwzględnianych przy jego ustalaniu.
§ 3. W przypadku otwierania rachunku podmiotu kwalifikowanego bank lub spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa występuje do izby rozliczeniowej o przekazanie informacji o wskaźniku ryzyka w zakresie rachunków podmiotu kwalifikowanego prowadzonych przez inne banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, z wyłączeniem wskazania istotności wpływu na wskaźnik ryzyka poszczególnych kryteriów uwzględnianych przy jego ustalaniu, w zakresie rachunków podmiotów kwalifikowanych prowadzonych przez inne banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
§ 4. Banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe mogą wykorzystywać informacje o wskaźniku ryzyka wyłącznie w celu wykonywania uprawnień lub obowiązków, o których mowa w:
1) art. 106 i art. 106a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2065, 2486 i 2491), w tym dokonywania oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, o której mowa w ustawie z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1049);
2) art. 106d ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, z tym że banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe mogą udostępniać wzajemnie informacje o wskaźniku ryzyka wyłącznie innym bankom lub spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym.
§ 5. Przepis § 4 nie ogranicza uprawnień banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do wykorzystywania w innych obszarach ich działalności rezultatów procedur dotyczących wykonywania uprawnień lub obowiązków wymienionych w § 4.
§ 6. Informacje o wskaźniku ryzyka są udostępniane innym podmiotom niż wymienione w § 1 wyłącznie przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na zasadach i w trybie określonych w dziale VII.
§ 7. Informacje o wskaźniku ryzyka nie podlegają udostępnieniu podmiotom kwalifikowanym.
§ 8. Dostęp do informacji o istotności wpływu poszczególnych kryteriów na wskaźnik ryzyka, przekazywanych bankom i spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym, mają wyłącznie osoby wyznaczone do realizacji celów, o których mowa w § 4.
§ 9. Izba rozliczeniowa udostępnia algorytmy, na podstawie których jest ustalany wskaźnik ryzyka, wyłącznie Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, na jego żądanie.
§ 10. Za ustalanie wskaźnika ryzyka bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa ponoszą roczną opłatę na rzecz izby rozliczeniowej ustalaną ryczałtowo w odniesieniu do liczby rachunków podmiotu kwalifikowanego prowadzonych przez ten bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową. W przypadku gdy wskaźnik ryzyka ustalany jest za okres krótszy niż rok kalendarzowy, opłata ustalana jest w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy, w których wskaźnik ryzyka jest ustalany.
§ 11. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wysokość i terminy wnoszenia opłaty, o której mowa w § 10, uwzględniając koszty ustalania i przekazywania wskaźnika ryzyka, koszty wdrożenia i utrzymania STIR oraz okres, za który wskaźnik ryzyka jest ustalany.
● W poprzednim artykule prawodawca nałożył na izbę rozliczeniową obowiązek codziennego ustalania wskaźnika ryzyka. Komentowane w tym miejscu przepisy uzupełniają powinności izby rozliczeniowej, nakazując, by niezwłocznie po ustaleniu, przy czym nie rzadziej niż raz dziennie, przekazywała wskaźnik ryzyka wykorzystywania działalności banków i SKOK-ów do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Przy czym w tych samych regulacjach prawodawca zastrzegł, że wskaźnik taki przekazywany jest wyłącznie:
● szefowi Krajowej Administracji Skarbowej,
● bankom i SKOK-om - w zakresie rachunków podmiotów kwalifikowanych prowadzonych przez te banki i SKOK-i,
● bankom i SKOK-om, które otwierają rachunek podmiotom kwalifikowanym, a które wystąpiły do izby rozliczeniowej o przekazanie informacji o wskaźniku ryzyka w zakresie rachunków podmiotu kwalifikowanego prowadzonych przez inne banki i SKOK-i - w takim przypadku nie jest wskazywana istotność wpływu na wskaźnik ryzyka poszczególnych kryteriów uwzględnianych przy jego ustalaniu, w zakresie rachunków podmiotów kwalifikowanych prowadzonych przez inne banki i SKOK-i.
● Dla wyeliminowania przechowywania i przetwarzania tych samych informacji w STIR i Centralnym Rejestrze Danych Podatkowych prawodawca zastrzegł, że informacja o wskaźniku ryzyka nie jest przekazywana, jeśli wskaźnik ryzyka i istotność wpływu poszczególnych kryteriów na wskaźnik ryzyka nie uległy zmianie.
Temu samemu służy przywołana powyżej zasada kontynuacji, która ma zastosowanie przy otwieraniu rachunku podatnika w banku lub SKOK-u - udostępniane są informacje o wskaźniku ryzyka ustalone w poprzedniej placówce.
● Komentowana regulacja precyzuje nie tylko podmioty otrzymujące, na zasadzie wyłączności, informacje o wskaźniku ryzyka, lecz także dane podlegające udostępnieniu w tej formule.
Zaznaczyć trzeba, że w grupie podmiotów, którym przekazywane są informacje o wskaźniku ryzyka, nie został zamieszczony sam podmiot kwalifikowany, którego one dotyczą, a wprost przeciwnie, prawodawca expressis verbis zakazał ujawniania mu takich informacji. Oczywistym powodem takiego zakazu jest wyeliminowanie sytuacji, w której podatnik taki wykorzystałby tę wiedzę do skuteczniejszego popełniania przestępstw fiskalnych.
Zresztą, nawet gdyby jakiś inny podmiot niż wskazany w komentowanych regulacjach ubiegał się o udostępnienie takich danych, to nie powinien szukać informacji u źródła, tj. bezcelowe jest zgłaszanie takiego zapotrzebowania izbie rozliczeniowej. Ustawodawca nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że izba rozliczeniowa, będąc zobowiązaną do przekazywania informacji o wskaźniku podmiotom wskazanym w niniejszym artykule, nie ma prawa udzielania jej innym podmiotom. Kompetencje w zakresie dalszego przekazywania danych przyznane zostały wyłącznie szefowi KAS.
● Mimo że banki i SKOK-i są w grupie podmiotów, którym przekazywany jest wskaźnik ryzyka, algorytm jego ustalania udostępniany jest wyłącznie szefowi KAS. Ponadto w odniesieniu do banków i SKOK-ów zakres informacji został ograniczony wyłącznie do tych rachunków, które są prowadzone przez dany bank lub SKOK (z zastrzeżeniem przejęcia części informacji dla nowo otwartego rachunku). Jednym słowem, nie może tutaj być mowy o tworzeniu jakiejś formy platformy wymiany informacji o klientach pomiędzy bankami i SKOK-ami.
● Uszczelniając system przeciwdziałania przestępstwom finansowym i system weryfikacji oraz kontroli, prawodawca upoważnił banki oraz SKOK-i do wykorzystywania informacji o wskaźniku ryzyka w celi realizacji uprawnień, ale i obowiązków w zakresie przeciwdziałania przestępstwom finansowania terroryzmu oraz prania pieniędzy.
Ponadto możliwe jest wykorzystanie informacji w celu przetwarzania i wzajemnego udostępniania informacji w przypadkach:
● uzasadnionych podejrzeń, że zgromadzone na rachunku bankowym środki w całości lub w części pochodzą lub mają związek z przestępstwem skarbowym lub przestępstwem innym niż przestępstwo, o którym mowa w art. 165a lub art. 299 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny; t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2204 ze zm.,
● przestępstw lub uzasadnionych podejrzeń popełnienia przestępstw dokonywanych na szkodę banków, innych instytucji ustawowo upoważnionych do udzielania kredytów, instytucji kredytowych, instytucji finansowych, instytucji pożyczkowych oraz podmiotów, o których mowa w art. 59d ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1528 ze zm.), i ich klientów, w celu i zakresie niezbędnym do zapobiegania tym przestępstwom.
● W komentowanym artykule prawodawca wprowadza roczną opłatę, jaką banki i SKOK-i muszą uiszczać na rzecz izby rozliczeniowej tytułem zapłaty za ustalanie wskaźnika. Zaznaczyć przy tym trzeba, że mechanizm ustalania opłaty nie wiąże jej wysokości z ilością przetwarzanych danych czy zapytań, a liczbą rachunków prowadzonych przez bank czy SKOK. Minister finansów został wyposażony w uprawnienie do ustalenia kwoty takiej opłaty. W przepisach wykonawczych opłata roczna została wyznaczona w kwocie 0,67 zł netto za każdy rachunek podmiotu kwalifikowanego (bez względu na ilość przetwarzanych danych). Opłata jest wnoszona z góry:
● do 31 stycznia roku, za który opłata jest wnoszona - w przypadku opłaty wnoszonej za rok kalendarzowy w odniesieniu do rachunku, którego uwzględnianie przy ustalaniu wskaźnika ryzyka rozpoczęto i nie zakończono przed 1 stycznia roku, za który wskaźnik jest ustalany;
● w terminie 30 dni, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczęto ustalanie wskaźnika ryzyka - w przypadku opłaty wnoszonej w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy, w których wskaźnik ryzyka jest ustalany, w odniesieniu do rachunku, którego uwzględnianie przy ustalaniu wskaźnika ryzyka rozpoczęto po 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego rok, za który wskaźnik jest ustalany.
§ 1. Banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe przekazują izbie rozliczeniowej:
1) informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych:
a) otwieranych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe - niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 1200 dnia następującego po dniu otwarcia rachunku podmiotu kwalifikowanego,
b) prowadzonych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe - niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 12.00 dnia następującego po dniu uzyskania, zmiany lub uzupełnienia tych informacji;
2) dzienne zestawienia transakcji dotyczących rachunków podmiotu kwalifikowanego - niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 1500 dnia następującego po dniu dokonania transakcji;
3) informacje o rachunkach oszczędnościowych i rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych prowadzonych dla osób fizycznych przez banki oraz informacje o rachunkach członków spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, niebędących rachunkami podmiotów kwalifikowanych, niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 1200 dnia następującego po dniu otwarcia rachunku.
§ 2. W przypadkach, o których mowa w art. 119zk § 2 i 3, banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe przekazują:
1) informacje, o których mowa:
a) w § 1 pkt 1 lit. a - niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 1800 dnia następującego po dniu otwarcia rachunku podmiotu kwalifikowanego,
b) w § 1 pkt 1 lit. b - niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 1800 dnia następującego po dniu uzyskania, zmiany lub uzupełnienia tych informacji,
c) w § 1 pkt 3 - niezwłocznie, nie później jednak niż do godziny 1800 dnia następującego po dniu otwarcia rachunku;
2) zestawienia, o których mowa w § 1 pkt 2, niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia następującego po dniu dokonania transakcji.
● Regulacje dotyczące STIR budzą obawę polskich przedsiębiorców. Jest ona uzasadniona o tyle, że skutkiem ich wprowadzenia może być blokada rachunku, o której w dalszej części komentarza. Z całą pewnością nie wymuszają one jednak żadnych form aktywności na przedsiębiorcach czy innych podmiotach kwalifikowanych. Gdyby zawierzyć profesjonalizmowi banków, SKOK-ów, izby rozliczeniowej, a wreszcie szefa KAS, to uczciwe podmioty kwalifikowane nie mają czego się obawiać, i w zasadzie nie muszą interesować się przepisami działu IIIB ordynacji podatkowej. Pod jednym wszak warunkiem - że wszystkie podmioty wymienione w poprzednim zdaniu faktycznie będą bardzo dobrze przygotowane, STIR zadziała bez zarzutu, algorytm zostanie prawidłowo przygotowany, a wyniki analizy dobrze zinterpretowane.
● Aktywne role przewidziane zostały dla innych niż podmioty kwalifikowane uczestników procesu STIR. Wcześniej zostało wskazane, że izba rozliczeniowa ma sporządzić algorytm, zidentyfikować wskaźnik ryzyka, a szef KAS, na podstawie posiadanych danych i wskaźnika ryzyka, informacji i zestawień, przeprowadza analizę ryzyka wykorzystywania działalności banków i SKOK-ów do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Aby to wszystko zadziałało, potrzebne są dane. Tak jak powyżej wskazano, nie pochodzą one od podmiotów kwalifikowanych, gdyż im przypadła funkcja pasywna, lecz od banków i SKOK-ów. To właśnie w komentowanym tutaj artykule prawodawca zamieścił instrukcje dla banków i SKOK-ów dotyczące częstotliwości oraz zakresu przekazywanych danych.
● Przewidywana jest niezwłoczność udostępniania informacji, przy czym ważny jest zarówno czas, jak i zakres przekazanych informacji, ich kompletność. Celem ustawodawcy jest stworzenie łańcucha systematycznych dostaw danych, autostrady informacyjnej, którą banki i SKOK-i regularnie dostarczają izbie rozliczeniowej materiały do świadczenia realizowanego przez nią dla szefa KAS.
Izba rozliczeniowa, na podstawie informacji i zestawień, o których mowa w art. 119zp § 1, przekazuje Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, nie rzadziej niż raz dziennie:
1) informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych prowadzonych i otwieranych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe;
2) informacje o łącznej kwocie obciążeń oraz łącznej kwocie uznań rachunków podmiotów kwalifikowanych dotyczących transakcji uznających lub obciążających rachunki, o którym mowa w art. 119zp § 1 pkt 3;
3) dzienne zestawienia transakcji dotyczących rachunków podmiotów kwalifikowanych w zakresie transakcji innych niż wskazane w pkt 2.
● Dysponując informacjami dostarczonymi przez banki i SKOK-i realizujące swoje obowiązki wynikające z art. 119zp ordynacji podatkowej, izba rozliczeniowa, na podstawie niniejszych regulacji, poddaje je obróbce, by następnie udostępnić szefowi KAS:
● informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych prowadzonych i otwieranych przez banki i SKOK-i,
● informacje o łącznej kwocie obciążeń oraz łącznej kwocie uznań rachunków podmiotów kwalifikowanych dotyczących transakcji z osobami fizycznymi niebędącymi podmiotami kwalifikowanymi,
● dzienne zestawienia transakcji dotyczących rachunków podmiotów kwalifikowanych w zakresie transakcji innych niż wyżej wskazane.
Zaznaczyć trzeba, że nie chodzi tutaj o dane udostępniane incydentalnie, na wezwanie, a stałe informacje przekazywane z zachowaniem cykli dziennych, również w dni wolne od pracy i soboty. Dane takie są następnie wykorzystywane przez szefa KAS przy dokonywaniu analizy ryzyka.
● Dane, jakie izba rozliczeniowa przekazuje na podstawie tego artykułu, zostały szczegółowo określone w art. 119zr par. 1 i 2 ordynacji podatkowej. Trzeba jednak zaznaczyć, że zasadniczo dotyczą one odpowiednio rachunków podmiotów kwalifikowanych i transakcji między podmiotami kwalifikowanymi. Szczególny charakter mają informacje, na które ustawodawca wskazał w pkt 2 art. 19zq. Są one danymi zbiorczymi, a o takiej ich prezentacji decyduje w szczególności potrzeba anonimizacji. Dotyczą one bowiem transakcji, w których jedną stroną jest podmiot kwalifikowany, a drugą osoba fizyczna niebędąca podmiotem kwalifikowanym. Właśnie ze względu na to, że pojawiają się informacje o podmiotach spoza zakresu stosowania przepisów działu IIIB, zostało przyjęte założenie, iż muszą być tak skonstruowane, by gwarantowały anonimowość takich osób.
§ 1. Informacje, o których mowa w art. 119zp § 1 pkt 1 i art. 119zq pkt 1, obejmują:
1) identyfikator banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej;
2) datę i godzinę wysłania danych;
3) kod waluty rachunku podmiotu kwalifikowanego, numer rachunku podmiotu kwalifikowanego w formacie Numeru Rachunku Bankowego oraz datę otwarcia i zamknięcia rachunku podmiotu kwalifikowanego;
4) dane identyfikacyjne podmiotu kwalifikowanego, jeżeli są dostępne, zawierające:
a) firmę, nazwę albo imię i nazwisko osoby fizycznej, o której mowa w art. 119zg pkt 4 lit. b,
b) rodzaj prowadzonej działalności, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym i datę rejestracji lub rozpoczęcia działalności oraz kraj rejestracji podmiotu kwalifikowanego lub rezydencji podatkowej,
c) numer PESEL, numer identyfikacyjny REGON oraz numer identyfikacji podatkowej, a w przypadku podmiotu kwalifikowanego mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd w państwie lub na terytorium spoza Unii Europejskiej - EURONIP lub inny numer identyfikacji podatkowej,
d) dane adresowe prowadzonej działalności, siedziby oraz adres korespondencyjny podmiotu kwalifikowanego zawierający kod kraju, kod pocztowy, miejscowość, ulicę, numer domu i lokalu,
e) numer telefonu i adres poczty elektronicznej podmiotu kwalifikowanego;
5) dane identyfikacyjne pełnomocnika do rachunków podmiotu kwalifikowanego i reprezentanta podmiotu kwalifikowanego, a także jego beneficjenta rzeczywistego w rozumieniu art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, jeżeli są dostępne, zawierające:
a) imię i nazwisko,
b) numer PESEL oraz rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości,
c) datę i kraj urodzenia oraz obywatelstwo,
d) dane adresowe zawierające kod kraju, kod pocztowy, miejscowość, ulicę, numer domu i lokalu,
e) numer telefonu i adres poczty elektronicznej.
§ 2. Informacje, o których mowa w art. 119zp § 1 pkt 1 i art. 119zq pkt 1, obejmują także:
1) datę ustanowienia pełnomocnika do rachunku podmiotu kwalifikowanego i reprezentanta podmiotu kwalifikowanego;
2) zakres umocowania pełnomocnika do rachunku podmiotu kwalifikowanego.
§ 3. Zestawienia, o których mowa w art. 119zp § 1 pkt 2 i art. 119zq pkt 3, obejmują:
1) dane identyfikacyjne nadawcy i odbiorcy transakcji, jeżeli są dostępne, zawierające:
a) imię i nazwisko lub nazwę,
b) dane adresowe zawierające kod kraju, kod pocztowy, miejscowość, ulicę, numer domu i lokalu;
2) numer rachunku nadawcy transakcji i rachunku odbiorcy transakcji;
3) datę obciążenia lub uznania rachunku podmiotu kwalifikowanego;
4) kwotę i walutę transakcji;
5) tytuł i opis transakcji;
6) saldo początkowe i saldo końcowe zestawienia transakcji dotyczących rachunku podmiotu kwalifikowanego.
§ 4. Informacje, o których mowa w art. 119zp § 1 pkt 3, obejmują:
1) identyfikator banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej;
2) datę i godzinę przekazania informacji;
3) kody walut rachunków, o których mowa w art. 119zp § 1 pkt 3, numery tych rachunków w formacie Numeru Rachunku Bankowego oraz daty ich otwarcia i zamknięcia.
§ 5. Dane, o których mowa w art. 119zp § 1 oraz art. 119zq, są przekazywane w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej dostępnej w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
● Artykuł ten specyfikuje informacje, jakie muszą być przekazane w ramach automatycznego, cyklicznego raportowania na podstawie wcześniejszych przepisów. Zaznaczyć przy tym należy, że mają one dotyczyć zarówno rachunku, podmiotu kwalifikowanego, jak i jego pełnomocników. W szczególności te ostatnie mogą mieć szczególne znaczenie przy eliminowaniu i zwalczaniu przestępstw skarbowych. Dane dotyczą zarówno nadawcy, jak i odbiorcy transakcji.
● W tym artykule zostało również wyraźnie sprecyzowane, że dane muszą być przekazywane elektronicznie, prawodawca nie przewidział żadnych odstępstw od takiej formy komunikacji. Dodatkowo muszą one być udostępnione w odpowiednim kształcie, struktura logiczna, według której mają być sporządzone, określona jest w Biuletynie Informacji Publicznej.
§ 1. W celu weryfikacji lub uzupełnienia posiadanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej informacji niezbędnych do wykonywania zadań, o których mowa w niniejszym dziale, Szef Krajowej Administracji Skarbowej może żądać przekazania przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową:
1) informacji lub zestawień innych niż przekazane na podstawie art. 119zq, przy czym przepisy art. 119zr § 1-3 stosuje się odpowiednio;
2) informacji o blokadach środków na rachunku podmiotu kwalifikowanego, ze wskazaniem kwoty blokady, terminu, do którego obowiązuje blokada, i rodzaju organu, na żądanie którego blokada została dokonana;
3) informacji o zajęciach wierzytelności z rachunku podmiotu kwalifikowanego ze wskazaniem, czy zajęcie zostało dokonane w postępowaniu egzekucyjnym lub postępowaniu zabezpieczającym, organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia, oraz kwoty należności pieniężnej, na poczet której dokonano zajęcia.
§ 2. Bank oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa przekazują Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej posiadane dane objęte żądaniem, o którym mowa w § 1, niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni od dnia otrzymania żądania, a w przypadku gdy dane te znajdują się w formie uniemożliwiającej ich automatyczne przetwarzanie - nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania żądania.
● Zarówno na banku, SKOK-u, jak i izbie rozliczeniowej spoczywają obowiązki w zakresie cyklicznego, codziennego przekazywania danych i informacji na potrzeby funkcjonowania STIR oraz dokonywania przez szefa KAS analizy ryzyka wykorzystywania działalności banków i SKOK-ów do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Obróbka danych źródłowych przekazywanych przez banki i SKOK-i dokonywana jest przez izbę rozliczeniową. W konsekwencji chodzi tutaj o miliony rekordów, ogrom informacji, które, chociaż ujednolicone co o formatu i struktury, pochodzą z różnych źródeł. Siłą rzeczy w takiej ilości informacji mogą znaleźć się dane niespójne, niekompletne, sprzeczne, wykluczające się. Ustawodawca, z całą pewnością słusznie, przyjął, że dla ich efektywnego wykorzystania niezbędne może okazać się pozyskanie dodatkowych danych, uzupełnienie czy wyjaśnienie tych już posiadanych.
● Co ważne, regulacje takie nie modyfikują zasady pasywnego uczestnictwa podmiotów kwalifikowanych, zachowania w tajemnicy faktu, że dany podmiot poddawany jest weryfikacji. Dlatego na bank lub SKOK może być nałożony obowiązek przekazania na żądanie szefa KAS informacji i zestawień innych niż przekazane z mocy prawa, w ramach zwykłego raportowania. Zaznaczyć trzeba, że uprawnienie takie zostało przyznane szefowi KAS, a nie izbie rozliczeniowej.
● Biorąc pod uwagę zakres danych udostępnianych w ramach cyklicznego raportowania, należy spodziewać się, że na podstawie komentowanych regulacji szef KAS będzie występował o przekazanie danych dotyczących transakcji pomiędzy podmiotami kwalifikowanymi a osobami fizycznymi, które takiego statusu nie posiadają.
Żądanie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej udzielenia dodatkowych informacji może dotyczyć zastosowanej blokady rachunku, ale również może służyć jej założeniu.
● W artykule tym wskazany został również standardowy, trzydniowy termin udostępnienia informacji (a w zasadzie "niezwłocznie", nie później niż w ciągu trzech dni), co nie powinno dziwić, jeżeli weźmiemy pod uwagę dobowy harmonogram automatycznego raportowania. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach banki i SKOK-i będą miały aż siedem dni na udostępnienie danych.
● Oczywiście uprawnieniu szefa KAS do występowania z żądaniem odpowiada obowiązek banku lub SKOK-u. Wobec tego pewne kontrowersje budzi opinia wyrażona przez autora regulacji w uzasadnieniu do projektu, na podstawie którego przepisy te zostały uchwalone. Stwierdził on, że możliwe będzie żądanie udostępniania danych dotyczących transakcji dokonanych w okresach sprzed wprowadzenia takich unormowań. Z kolei w przepisie przejściowym, art. 15 u.z.n.u.p.w., zostało przewidziane, że przekazywane będą dane uzyskane przed dniem wejścia w życie takich regulacji (nawet te pozyskane w formie uniemożliwiającej ich automatyczne przetwarzanie w systemach teleinformatycznych banków i SKOK-ów). Przy czym w takich regulacjach nie ma mowy o transakcjach dokonanych wcześniej, a jedynie o pozyskanych danych.
Informacje i zestawienia, o których mowa w art. 119zp § 1 i art. 119zq, są udzielane przez izbę rozliczeniową podmiotom innym niż Szef Krajowej Administracji Skarbowej wyłącznie na żądanie:
1) sądu lub prokuratora - w związku z toczącym się postępowaniem o wyłudzenia skarbowe przeciwko podmiotowi kwalifikowanemu będącemu posiadaczem rachunku podmiotu kwalifikowanego;
2) Prezesa Najwyższej Izby Kontroli - w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania kontrolnego określonego w ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2017 r. poz. 524);
3) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Policji, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu i ich posiadających pisemne upoważnienie funkcjonariuszy lub żołnierzy - w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania sprawdzającego na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych;
4) Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych - w zakresie niezbędnym do realizacji ustawowych zadań określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych;
5) Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego - na zasadach i w trybie określonych w art. 23 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1993 i 2405);
6) Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego - na zasadach i w trybie określonych w art. 34a ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1920 i 2405).
● Mimo zapisanej w art. 119zo ordynacji podatkowej ogólnej zasady, w myśl której izba rozliczeniowa udostępnia informacje wyłącznie szefowi KAS, bankom i SKOK-om, w komentowanym artykule zamieszczony został katalog podmiotów, które również mogą zażądać udostępnienia danych. Zaznaczyć trzeba, że obowiązuje tutaj ścisła reglamentacja zarówno w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym.
● Istotne jest zachowanie głębokiej tajemnicy, ale również założenie, że udostępnianie informacji nie może wpływać negatywnie na wykonywanie swoich obowiązków przez szefa KAS. Dlatego prawodawca wskazał nie tylko podmioty uprawnione do wystąpienia z żądaniem, lecz także okoliczności, w jakich może ono być przekazane, a także cele, którym mają służyć udostępnione informacje - wyznaczające zakres merytoryczny danych, jakie w tej formule mogą być udostępniane. Podmiotowo uprawnione są enumeratywnie wymienione organy państwa i sądy, które uczestniczą w zwalczaniu przestępstw finansowych, ich ściganiu, względnie sankcjonowaniu. Przedmiotowo decyduje zakres prowadzonego przez dany podmiot postępowania.
§ 1. W celu ustalenia wskaźnika ryzyka izba rozliczeniowa przetwarza dane:
1) przekazane na podstawie art. 119zp § 1;
2) udostępnione z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników, o których mowa w art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2017 r. poz. 869 i 2491).
§ 2. Do przetwarzania danych, o których mowa w art. 119zp § 1 oraz art. 119zq, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, z tym że dane te mogą być przetwarzane w STIR bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą.
§ 3. Dane przetwarzane na podstawie przepisów niniejszego działu są przechowywane przez izbę rozliczeniową, banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej przez 5 lat, licząc od pierwszego dnia roku następującego po roku, w którym otrzymały dane.
§ 4. Jeżeli w okresie, o którym mowa w § 3, nie upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, zwrotu podatku lub wyłudzenia skarbowego, w związku z którym przechowywane dane mogłyby stanowić dowód w postępowaniu, dane te mogą być przechowywane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nie dłużej niż do upływu terminu przedawnienia.
§ 5. Izba rozliczeniowa, która wykonywała obowiązki określone w niniejszym dziale, jest obowiązana do przekazania Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej danych i informacji przechowywanych na podstawie ustawy w terminie miesiąca, licząc od ostatniego dnia realizacji tych obowiązków.
§ 6. Szef Krajowej Administracji Skarbowej jest obowiązany do przekazania danych i informacji, o których mowa w § 5, izbie rozliczeniowej, która przejęła realizację obowiązków wynikających z niniejszego działu, w zakresie koniecznym do ustalenia wskaźnika ryzyka, w terminie miesiąca, licząc od dnia ich otrzymania.
§ 7. Do okresu przechowywania danych, o którym mowa w § 3, przez izbę rozliczeniową, o której mowa w § 6, wlicza się okres przechowywania danych przez izbę rozliczeniową, o której mowa w § 5.
● W art. 119zn ordynacji podatkowej prawodawca wskazał, że izba rozliczeniowa zobligowana jest do ustalania wskaźnika ryzyka w odniesieniu do podmiotu kwalifikowanego, posługując się w tym celu stworzonym (opracowanym) przez nią samą algorytmem, najlepszymi praktykami sektora bankowego i SKOK-ów, a także powołanymi w nich kryteriami. Uzupełnienie zasad wyznaczania wskaźnika ryzyka znajduje się w art. 119zu, czyli tutaj komentowanym. Doprecyzowane w nim zostało, z jakiego źródła dane są wykorzystywane i przetwarzane przez izbę rozliczeniową w celu wyznaczenia wskaźnika ryzyka. Wyraźnie jest wskazane, że chodzi tutaj o informacje uzyskiwane z banków, SKOK-ów oraz z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podmiotów.
● Z uwagi na zakres danych udostępnianych przez banki i SKOK-i prawodawca nakazał zachowanie przestrzegania zasad właściwych dla ochrony danych osobowych. Specyfika i cel procedur STIR powoduje, że prawodawca zgodził się na to, aby dane takie były przetwarzane bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą.
● Zastosowany został pięcioletni cykl archiwizacji (z pominięciem roku otrzymania), z zastrzeżeniem terminu przedawnienia. Długi, a jednocześnie zbieżny z okresem przedawnienia zobowiązań podatkowych, okres przechowywania danych ma służyć efektywniejszemu ich wykorzystaniu. Zbieżność terminu przechowywania danych i przedawnienia zobowiązania została wyraźnie potwierdzona w zasadzie wydłużenia archiwizacji danych do końca okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zwrotu podatku lub wyłudzenia skarbowego, w związku z którym przechowywane dane mogłyby stanowić dowód w postępowaniu.
● Ze względu na to, że przepisy ordynacji podatkowej zakładają, że tylko jedna izba rozliczeniowa wypełnia obowiązki wynikające z przepisów działu IIIB, w komentowanym artykule zamieszczone zostały instrukcje dotyczące zasad postępowania przy zmianie izby rozliczeniowej.
Rozdział 3 Blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego
§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może wydać postanowienie o blokadzie rachunku podmiotu kwalifikowanego na okres nie dłuższy niż 72 godziny, jeżeli posiadane informacje, w szczególności wyniki analizy ryzyka, o której mowa w art. 119zn § 1, wskazują, że podmiot kwalifikowany może wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego jest konieczna, aby temu przeciwdziałać.
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, zawiera:
1) oznaczenie numeru rachunku podmiotu kwalifikowanego;
2) okres blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
3) pouczenie o treści art. 119zx, art. 119zy § 1, art. 119zz § 1, art. 119zza § 1 i art. 119zzb.
§ 3. W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje:
1) bankowi lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej żądanie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego zawierające dane, o których mowa w § 2 pkt 1 i 2;
2) właściwemu dla podmiotu kwalifikowanego naczelnikowi urzędu skarbowego, naczelnikowi urzędu celno-skarbowego oraz prokuratorowi zawiadomienie o blokadzie rachunku podmiotu kwalifikowanego zawierające dane określone w postanowieniu.
§ 4. Bank oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa niezwłocznie po otrzymaniu żądania, o którym mowa w § 3 pkt 1:
1) odnotowują datę i godzinę jego otrzymania;
2) dokonują blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
3) informują Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o:
a) dacie i godzinie otrzymania żądania, o którym mowa w § 3 pkt 1, i dokonania blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego oraz saldzie tego rachunku podmiotu kwalifikowanego w momencie dokonania blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego,
b) nieprowadzeniu rachunku podmiotu kwalifikowanego wskazanego w żądaniu, o którym mowa w § 3 pkt 1.
§ 5. Blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego jest skuteczna również w odniesieniu do rachunku podmiotu kwalifikowanego, którego podmiot kwalifikowany jest współposiadaczem.
§ 6. Szef Krajowej Administracji Skarbowej po otrzymaniu informacji, o której mowa w § 4 pkt 3 lit. a, niezwłocznie doręcza podmiotowi kwalifikowanemu postanowienie, o którym mowa w § 1.
§ 7. W okresie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego Szef Krajowej Administracji Skarbowej, w drodze postanowienia:
1) może ograniczyć zakres blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego lub
2) uchyla blokadę, jeżeli stwierdzi, że ustała przesłanka blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego.
§ 8. W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 7, przepis § 3 stosuje się odpowiednio.
§ 9. Minister właściwy do spraw finansów publicznych przeprowadza, nie rzadziej niż raz na kwartał, kontrolę przestrzegania przepisów § 1, 2, 6 i 7 przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, a w przypadku upoważnienia, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 119zze, innego organu Krajowej Administracji Skarbowej - przez ten organ.
● Jak to już było akcentowane, założenie jest takie, że podmiot kwalifikowany nie jest informowany o tym, iż jego dane podlegają raportowaniu, stały się przedmiotem szczególnego zainteresowania organów i weryfikowane są pod kątem ryzyka popełnienia przez niego wyłudzenia skarbowego. Jednak w pewnym momencie podmiot kwalifikowany uzyskuje taką wiedzę i to dość boleśnie, bo w formie blokady rachunku bankowego. Ponad wszelką wątpliwość dla podatników, a dokładniej podmiotów kwalifikowanych, najistotniejsze spośród regulacji działu IIIB są przepisy rozdziału 3, w tym art. 119 zv ordynacji podatkowej. To właśnie poprzez takie regulacje szef KAS zyskuje możliwość zakładania blokad rachunków bankowych czy raczej środków na nich.
● Na tym etapie w procedurze STIR uczestniczą trzy podmioty: szef KAS, bank/SKOK, podmiot kwalifikowany. Przy czym bank/SKOK nie jest stroną, a wykonawcą postanowienia organu.
W założeniu nie powinno być mowy o jakiejś dobrowolności działania, arbitralnej decyzji szefa KAS. Teoretycznie, według treści regulacji komentowanego artykułu, działanie takie może być podjęte wyłącznie wtedy, gdy szef KAS posiada informacje, najlepiej poparte wynikami analizy ryzyka (ale nie jest to obowiązkowe), które świadczą o tym, że podmiot kwalifikowany może wykorzystywać system bankowy (SKOK) do wyłudzenia skarbowego. Nie zmienia to jednak faktu, że decyzja o trzydniowej blokadzie podejmowana jest samodzielnie przez jeden organ, bez konieczności uzyskania zgody sądu czy innego podmiotu. Takiej właśnie samodzielności działania szefa KAS najbardziej obawiają się podatnicy i to nie tylko ci, którzy podejmują działania nielegalne, ale również ci uczciwi. Chodzi oczywiście o możliwe pomyłki i nadgorliwość organów podatkowych. Oczywiste jest, że przy obecnej szybkości wymiany informacji czas może mieć kluczowe znaczenie.
PRZYKŁAD 3
Konsekwencje dla działalności
Spółka od ponad 20 lat zajmuje się działalnością handlową, w ramach której nabywa i dalej sprzedaje towary. Często jest tak, że towary nie trafiają fizycznie do spółki, a bezpośrednio od sprzedawcy transportowane są do nabywcy. Tego rodzaju operacje bardzo często wymagają szybkich płatności, od których zależy wysyłka towaru. Działalnością spółki zainteresował się szef KAS i uznawszy, że jej transakcje mogą być przykrywką dla nielegalnych operacji służących wyłudzeniom VAT, zablokował konto. Po blokadzie rachunki zostały jednak odblokowane, gdyż szczegółowa weryfikacja wykazała, że spółka funkcjonuje w pełni legalnie. Niestety blokada spowodowała, że kilkanaście transakcji nie doszło do skutku, co więcej, za niedotrzymanie warunków dostaw spółka musiała zapłacić kary umowne. W konsekwencji blokada rachunków kosztowała spółkę kilkanaście milionów złotych.
● Oczywiście cały proces blokowania skonstruowany został w taki sposób, by wyeliminować efekt znikającego podatnika, dlatego w przepisie założona została samodzielność działania szefa KAS, szybkość oraz do pewnego momentu również utajnienie operacji.
Stosując blokadę, szef KAS samodzielnie, w drodze postanowienia, bez udziału sądu może na 72 godziny zablokować rachunek bankowy. Przy czym przypomnieć trzeba, że licząc czas blokady, należy pominąć soboty i dni ustawowo wolne od pracy. Co ważne, inaczej niż to jest w zwykłych okolicznościach, postanowienie nie jest doręczane w pierwszej kolejności podmiotowi kwalifikowanemu, a bankowi/SKOK-owi. Jest to ważne, gdyż komentowany artykuł zawiera upoważnienie dla szefa KAS, ale także odpowiadający mu obowiązek właściwego działania przez bank/SKOK. Instytucje finansowe, którym zostanie doręczone postanowienie, zobligowane są do jego zastosowania, ze skutkiem co do godziny, a także zwrotnego przekazania informacji KAS. W informacji takiej bank/SKOK potwierdza datę i godzinę otrzymania postanowienia oraz dokonania blokad, jak również wysokość salda na blokowanych rachunkach w momencie blokady.
PRZYKŁAD 4
Rzeczywisty czas trwania
Zgodnie z postanowieniem szefa KAS bank zastosował blokadę rachunku prowadzonego dla jednego z klientów. Blokada została założona w piątek o 16.00. W związku z tym, że przy liczeniu terminu nie uwzględnia się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy, rachunek zostanie odblokowany o 48 godzin później, niż mogłoby się wydawać. Faktycznie zatem blokada rachunku trwała będzie nie 72, a 120 godzin (zakładając, że nie zostanie przedłużona).
Jeżeli przedsiębiorca nie ma rachunku firmowego i korzysta z rachunku osobistego, to bank lub SKOK może zablokować ten rachunek osobisty.
● Gdyby okazało się, że bank/SKOK nie prowadzi rachunku w chwili otrzymania postanowienia, to zobligowany jest do poinformowania o tym szefa KAS w odesłanej odpowiedzi.
PRZYKŁAD 5
Informacja o nieprowadzeniu konta
Spółka korzystała z rachunku rozliczeniowego prowadzonego przez bank ABC. Jednak 15 września spółka rozwiązała umowę o prowadzenie rachunku, jednocześnie dając polecenie przelewu środków na rachunek w innym banku. Następnego dnia bank otrzymał postanowienie szefa KAS. W takiej sytuacji musiał poinformować organ o tym, że nie prowadzi już takiego rachunku. W odpowiedzi dokonanej w trybie art. 119zv ordynacji podatkowej bank nie musiał, sam z siebie, informować szefa KAS, na jaki rachunek przekazał środki z zamykanego rachunku spółki.
● Na podstawie komentowanych tutaj przepisów zablokowane mogą być wszystkie rachunki danego podmiotu, a blokada dotyczy również współposiadacza rachunku, bez rozróżnienia środków zgromadzonych na takim rachunku (co akurat ma swoje logiczne uzasadnienie).
W drodze postanowienia blokada może być założona na jeden lub wszystkie rachunki danego podmiotu kwalifikowanego, ale dopuszczalne jest, również w drodze postanowienia, ograniczenie blokady, a nawet jej uchylenie.
PRZYKŁAD 6
Ograniczenie blokady
Postanowieniem szefa KAS zostały zablokowane wszystkie rachunki bankowe spółki. W konsekwencji bank nie zrealizował poleceń przelewu wynagrodzeń pracowniczych. Po uzyskaniu informacji o blokadzie podmiot kwalifikowany zwrócił się do organu z wnioskiem o ograniczenie blokady, a w ramach niej wyłączenie z niej rachunku rozliczeniowego, z którego miały być dokonane wypłaty wynagrodzeń pracowniczych (część pracowników była zatrudniona krócej niż trzy miesiące, stąd taka formuła). Jak zostało podkreślone przez spółkę, po wypłacie wynagrodzeń na rachunku nie zostaną inne środki. W ramach uzasadnienia spółka przedłożyła listy płac i dokumenty potwierdzające zatrudnienie pracowników. W wyniku tego szef KAS wydał postanowienie wyłączające dany rachunek z blokady, dzięki czemu bank mógł zrealizować polecenia wypłaty wynagrodzeń pracowniczych.
● Zaznaczyć trzeba, że blokada jest dokonywana już wraz z otrzymaniem postanowienia przez bank lub SKOK, a doręczenie samemu podmiotowi kwalifikowanemu (które również jest przewidziane) ma charakter wyłącznie informacyjny, nie kreuje w żaden sposób blokady, nie inicjuje jej itp.
Z uwagi na to, że bank czy SKOK nie są stronami postępowania, a jedynie wykonawcami, nie przysługuje im żaden środek zaskarżenia postanowienia. Uprawnienie takie przysługuje wyłącznie podmiotowi kwalifikowanemu.
● Trzeba podkreślić, że blokada rachunku może obejmować środki pieniężne w każdej walucie zgromadzone na rachunku podmiotu kwalifikowanego.
● Celem 72-godzinnej blokady jest stworzenie szefowi KAS warunków do przeprowadzenia szczegółowej weryfikacji, ustalenia, czy jest ona konieczna, w jakim zakresie etc.
Wraz z doręczeniem postanowienia o blokadzie do banku lub SKOK-u szef KAS przekazuje je naczelnikowi urzędu skarbowego oraz naczelnikowi urzędu celno-skarbowego, właściwym dla podmiotu kwalifikowanego, a także prokuratorowi. Przekazanie takiej informacji organom skarbowym i prokuraturze ma zmotywować je, a przynajmniej stworzyć warunki do wszczęcia przez nich postępowań.
Jak zatem widać, prawodawca nie przewidział doręczenia takiego postanowienia żadnemu sądowi, co oznacza, że nie jest sprawowana żadna niezależna, pozaresortowa, automatyczna kontrola stosowania blokad. Jedyne, z czym musi liczyć się szef KAS (oczywiście poza kontrolą ze skargi podmiotu kwalifikowanego), to cykliczna kontrola sposobu przestrzegania przez niego przepisów dotyczących zasad blokowania rachunków, prowadzona nie rzadziej niż raz na kwartał przez ministra finansów.
§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może przedłużyć, w drodze postanowienia, termin blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż 3 miesiące, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podmiot kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania podatkowego lub zobowiązania z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przekraczających równowartość 10 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano postanowienie.
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, zawiera:
1) oznaczenie numeru rachunku podmiotu kwalifikowanego;
2) zakres blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
3) oznaczenie terminu przedłużenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
4) uzasadnienie przedłużenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
5) pouczenie o treści art. 119zx, art. 119zy § 1, art. 119zz § 1, art. 119zza § 1 i art. 119zzb.
§ 3. Po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 1, Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje:
1) bankowi lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej żądanie przedłużenia terminu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego zawierające dane, o których mowa w § 2 pkt 1-3;
2) właściwemu dla podmiotu kwalifikowanego naczelnikowi urzędu skarbowego, naczelnikowi urzędu celno-skarbowego oraz prokuratorowi zawiadomienie o przedłużeniu terminu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego zawierające dane określone w postanowieniu.
§ 4. Żądanie przedłużenia terminu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego jest skuteczne, jeżeli zostanie przekazane do banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej w okresie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, o którym mowa w art. 119zv § 2 pkt 2.
§ 5. W okresie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, o którym mowa w § 2 pkt 3, Szef Krajowej Administracji Skarbowej, w drodze postanowienia:
1) może zmienić zakres blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
2) uchyla blokadę rachunku podmiotu kwalifikowanego, jeżeli stwierdzi, że ustała przesłanka blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego.
§ 6. W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 5, przepis § 3 stosuje się odpowiednio.
● W założeniu blokada dokonana na 72 godziny ma służyć ustaleniu, czy faktycznie rachunek bankowy wykorzystywany jest do popełniania przestępstw skarbowych. Oczywiście prawodawca liczy się z tym, że taki czas może okazać się niewystarczający dla organów, by dokonały stosownych i koniecznych albo przydatnych ustaleń. Z uwagi na to, a biorąc pod uwagę doraźny charakter 72-godzinnej blokady, prawodawca przewidział możliwość jej przedłużenia nawet do 3 miesięcy. Co ciekawe, o ile blokada na czas 72 godzin determinowana jest uzasadnionym podejrzeniem, najlepiej popartym wynikiem analizy ryzyka, że podmiot kwalifikowany może wykorzystać działalność banków lub SKOK-ów do celów przestępczych, związanych z wyłudzeniem podatków, o tyle przedłużenie blokady ma już inny charakter. Taka blokada jest gwarancyjna, gdyż zakładana jest już tylko z tego powodu, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania, nawet tylko przyszłego, zobowiązania podatkowego.
Gołym okiem dostrzegalna jest tutaj pewna niekonsekwencja, pomieszanie przesłanek. Uzasadnione byłoby oczekiwanie, że jedną z przesłanek obligatoryjnych przedłużenia blokady jest zgromadzenie w okresie blokady 72-godzinnej dodatkowych przesłanek uzasadniających takie działanie, jeszcze niewystarczających do podjęcia dalszych kroków, jednak już w pewnym zakresie uprawdopodabniających, wzmacniających przekonanie o zasadności zastosowania takiej blokady. Tymczasem może się okazać, że organ w żaden sposób nie wykaże zasadności pierwszej blokady, nawet nie podejmie żadnych działań w tym kierunku. A jednak może, znów arbitralnie i samodzielnie, przedłużyć ją na okres trzech miesięcy z tego tylko powodu, że występuje, jego zdaniem uzasadniona, obawa braku realizacji, choćby tylko przyszłych, zobowiązań podatkowych. Mimo wprowadzenia progu kwotowego 10 tys. euro taki charakter blokady przedłużonej musi budzić niepokój, gdyż stwarza możliwość quasi-karania za czynny karalne, które jeszcze nie zostały popełnione. Zresztą sama kwota nie stanowi jakiegoś istotnego progu, który faktycznie pozwoliłby na stwierdzenie, że blokada może być zastosowana jedynie wobec tych podmiotów, które prowadzą działalność w większym zakresie. Dla porządku należy wyjaśnić, że próg taki, chociaż wyrażony w euro, jest stały w złotych polskich dla całego roku, gdyż przeliczany jest z zastosowaniem kursu średniego NBP w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającym rok, w którym zostało wydane postanowienie.
Sama procedura przedłużenia blokady jest bardzo podobna do tej, która ma zastosowanie przy nałożeniu, odbywa się w drodze postanowienia, przy czym możliwość przedłużenia blokady wygasa wraz z zakończeniem blokady 72-godzinnej (ważny moment doręczenia bankowi lub SKOK-owi).
Podobnie jak przy samej blokadzie, przy przedłużeniu przewidziana została możliwość zmiany zakresu blokady, a również jej uchylenie.
W okresie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego wierzytelności z tego rachunku podmiotu kwalifikowanego nie mogą być przedmiotem zabezpieczenia rzeczowego.
● Przepis zawiera zasadę prymatu interesu Skarbu Państwa nad interesami innych podmiotów. Nie chodzi tutaj o kwestię zaspokajania roszczeń, ale o istniejące wcześniej zabezpieczenia. Problem w tym, że prawodawca lakonicznie stwierdził tylko, że nie jest możliwe zabezpieczenie rzeczowe na wierzytelnościach z tego rachunku. Zabrakło wyjaśnienia, co dzieje się z prawami ustanowionymi przed blokadą. Należy jednak przyjąć, że skoro prawodawca zastosował szeroką konstrukcję, tj. nie tylko nie można ustanawiać nowych zabezpieczeń, lecz także tracą swoją moc dotychczasowe. Szkoda, że prawodawca nie reguluje szczegółowo tego zagadnienia - nie wskazuje, co się dzieje z dotychczasowymi zabezpieczeniami, czy i kiedy należy je wygasić.
PRZYKŁAD 7
Zabezpieczenie ustanowione na rzecz dostawcy
Spółka zamówiła linię produkcyjną, która ma być dostarczana partiami. Strony umówiły się, że nabywca wpłaci zaliczkę na poczet ceny, a pozostała część ceny zostanie zapłacona po montażu linii. Przy czym zapłata ceny została zabezpieczona wekslem oraz zabezpieczeniem na środkach zgromadzonych na rachunku rozliczeniowym nabywcy. Strony ustaliły, że w okresie realizacji zlecenia nabywca będzie mógł korzystać ze środków, przy czym cały czas na rachunku musi utrzymywać saldo dodatnie w określonej kwocie. Zgodnie z umową złamanie takiego warunku uzasadni jej rozwiązanie przez dostawcę i naliczenie na nabywcę wysokiej kary umownej.
W związku z blokadą zastosowaną na podstawie postanowienia szefa KAS, zabezpieczenie ustanowione na rzecz dostawcy wygasło. W tej sytuacji dostawca odstąpił od umowy i zażądał od spółki zapłaty ustalonej kary umownej.
§ 1. Na wniosek podmiotu kwalifikowanego Szef Krajowej Administracji Skarbowej może, w drodze postanowienia, wyrazić zgodę na wypłatę z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego środków na:
1) bieżące wynagrodzenie za pracę wypłacane na podstawie umowy o pracę zawartej co najmniej 3 miesiące przed dniem dokonania blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego wraz z zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne należnymi od wypłacanego wynagrodzenia - po przedłożeniu odpisu listy płac oraz dokumentu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającego zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę;
2) zasądzone alimenty lub rentę o charakterze alimentacyjnym zasądzoną tytułem odszkodowania - po przedłożeniu tytułu stwierdzającego obowiązek podmiotu kwalifikowanego do płacenia alimentów lub renty.
§ 2. W postanowieniu, o którym mowa w § 1, określa się wysokość środków podlegających wypłacie, w tym na rzecz pracownika oraz osoby uprawnionej do alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym zasądzonej tytułem odszkodowania, odpowiadającą wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847).
§ 3. Bank oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, po uzyskaniu informacji od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o wyrażeniu zgody, o której mowa w § 1, dokonują wypłaty wynagrodzenia, alimentów lub renty osobie uprawnionej do tych świadczeń.
● W tym i dwóch kolejnych artykułach prawodawca wymienia okoliczności, w których podmiot kwalifikowany, którego rachunek został zablokowany, może występować o wypłatę lub zwolnienie środków. Należy wskazać, że w tym artykule stworzony został zamknięty katalog okoliczności zwolnienia środków, a jednocześnie sposobów ich przeznaczenia (wykorzystania). Podkreślić przy tym trzeba, że konieczne jest odróżnienie wniosku o zwolnienie środków od sytuacji, w której dokonywana jest zmiana zakresu blokady. Niniejsze działanie ma charakter wyłącznie wnioskowy, tj. ustawodawca nie przewiduje samodzielnej aktywności organu. Zgoda, ale również odmowa, wyrażana jest w drodze postanowienia. Podkreślić jednak trzeba, że wniosek o zwolnienie środków może być złożony wyłącznie przez sam podmiot kwalifikowany. Uprawnienie takie nie przysługuje beneficjentom takiej wypłaty.
Warunkiem udzielania zgody jest udokumentowanie przeznaczenia środków.
PRZYKŁAD 8
Wniosek o zwolnienie środków
Szef KAS zablokował rachunki spółki. W związku z tym spółka nie wypłaciła wynagrodzeń pracownikom. Główna księgowa spółki ustaliła, że spełnione są warunki do tego, aby wystąpić z wnioskiem o zwolnienie środków na wypłatę wynagrodzeń. W związku z tym, że zarząd spółki nie był zainteresowany złożeniem takiego wniosku, wystąpili z nim pracownicy. Organ nie mógł na podstawie takiego wniosku zwolnić środków, gdyż prawodawca nie przyznał pracownikom uprawnienia do występowania z takim wnioskiem.
PRZYKŁAD 9
Niezapłacone alimenty
Przedsiębiorca zobowiązany jest do zapłaty alimentów na niepełnoletnie dzieci. Spóźniając się z taką wypłatą, wyjaśnił tylko, że jego rachunki zostały zablokowane przez szefa KAS, i zerwał kontakty z matką dzieci. Chcąc uzyskać wypłatę, a nie mając kontaktu z dłużnikiem alimentacyjnym, matka dzieci złożyła wniosek o zwolnienie środków (załączając niezbędne dokumenty). Organ odmówił wypłaty, a raczej zwolnienia środków, powołując się na brak legitymacji wierzyciela do złożenia takiego wniosku.
● W przepisie zostało również wskazane, że bank lub SKOK może dokonać wypłaty wyłącznie zgodnie z postanowieniem, a zatem powinny znaleźć się w nim szczegóły dotyczące wypłaty, tak aby wyeliminować inne rozchodowanie środków.
§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może, w drodze postanowienia, wyrazić zgodę na:
1) zapłatę zobowiązania podatkowego lub należności celnej przed terminem płatności z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego - na wniosek podmiotu kwalifikowanego zawierający wskazanie zobowiązania podatkowego lub należności celnej, jej wysokości oraz naczelnika urzędu skarbowego właściwego do jej poboru;
2) zwolnienie środków z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego - na wniosek podmiotu kwalifikowanego w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
§ 2. Jeżeli postanowienie, o którym mowa w § 1, stało się ostateczne, Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje bankowi lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej żądanie odpowiednio przekazania środków właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego lub zwolnienia środków z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego, wskazując zakres zwolnienia.
● Jest to kolejny (drugi z trzech) artykuł wskazujący na możliwość oraz cel zwolnienia środków z zablokowanego rachunku. Tym razem beneficjentem wypłaty ma być Skarb Państwa, któremu, co prawda, nie są jeszcze należne kwoty tytułem podatków lub ceł, ale ich wysokość jest już znana.
Co ciekawe, wypłata taka może dotyczyć wyłącznie tych podatków, które pobierane są przez urząd skarbowy. Wynikałoby z tego, że taka podstawa prawna zwolnienia nie jest właściwa np. dla niewymagalnych jeszcze podatków gminnych. Jak się wydaje, wniosek taki nie może również dotyczyć zapłaty podatków, które podmiot kwalifikowany jest zobowiązany wpłacić jako płatnik.
I tym razem inicjatywa jest wyłącznie po stronie podmiotu kwalifikowanego.
● Należy wskazać, że w tym artykule w par. 1 oprócz ust. 1 dającego możliwość regulowania środkami z rachunku niewymagalnych jeszcze zobowiązań podatkowych i celnych, zamieszczony został ust. 2, dzięki któremu podmiot kwalifikowany może występować o zwolnienie środków na inny, ale szczególnie ważny cel. Zasadność wniosku ocenia szef KAS, a rozstrzygnięcie dokonywane jest w drodze postanowienia.
● W przepisie zostało również wskazane, że bank lub SKOK może dokonać przelewu/wypłaty wyłącznie zgodnie z postanowieniem, zatem w postanowieniu winny znaleźć się szczegóły dotyczące wypłaty, tak aby wyeliminować inne rozchodowanie środków.
§ 1. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może, w drodze postanowienia, zwolnić środki z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego na zapłatę zaległości podatkowej lub celnej oraz odsetek za zwłokę, w przypadku:
1) złożenia deklaracji, korekty deklaracji lub zgłoszenia celnego;
2) wydania ostatecznej decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnej, potwierdzającej istnienie zaległości podatkowej lub celnej;
3) nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnej, potwierdzającej istnienie zaległości podatkowej lub celnej.
§ 2. Przepis art. 119zz § 2 stosuje się odpowiednio.
● To trzeci i ostatni artykuł wskazujący na możliwość oraz cel zwolnienia środków z zablokowanego rachunku. Tym razem warunkiem wydania postanowienia o zwolnieniu środków nie jest złożenie wniosku przez podmiot kwalifikowany. Jest to zapewne powodowane tym, że wydane na podstawie tego artykułu postanowienie może dotyczyć wyłącznie zapłaty zaległości podatkowych i celnych wraz z odsetkami.
§ 1. Na postanowienia, o których mowa w art. 119zv § 1 i 7, art. 119zw § 1 i 5, art. 119zy § 1, art. 119zz § 1 i art. 119zza § 1, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Wniesienie wniosku nie wstrzymuje wykonania postanowienia.
§ 2. Wniosek, o którym mowa w § 1, jest rozpatrywany niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku.
§ 3. Do wniosku, o którym mowa w § 1, przepis art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 i 1370) stosuje się odpowiednio.
§ 4. W zakresie nieuregulowanym do postępowań, o których mowa w niniejszym rozdziale, stosuje się odpowiednio przepisy działu IV.
§ 5. Do skarg na postanowienia, o których mowa w art. 119zv § 1, art. 119zw § 1 i art. 119zza § 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że:
1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 5 dni od dnia otrzymania skargi;
2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.
● Tak jak zostało to wskazane powyżej, szef KAS poprzez komentowane przepisy działu IIIB ordynacji podatkowej zyskał ogromną, a nade wszystko samodzielną władzę wynikającą z możliwości czasowego blokowania rachunków bankowych. Nawet bowiem gdyby się okazało, że przeprowadzone w trakcie blokady badanie nic nie wykaże, jej zastosowanie może decydować o być albo nie być przedsiębiorcy. Skoro więc prawodawca tak hojnie obdarował jeden organ, można by było się spodziewać, że dla równowagi przyzna drugiej stronie skuteczne narzędzie do obrony lub weryfikacji, czy zastosowana blokada jest uzasadniona w takich okolicznościach. Tymczasem prawodawca wybrał stosunkowo rzadko stosowaną na gruncie ordynacji podatkowej instytucję wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który składany jest do tego samego organu, czyli szefa KAS.
W konsekwencji, na postanowienia w sprawie:
● blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na okres do 72 godzin (art. 119zv par. 1),
● ograniczenia zakresu blokady lub jej uchylenia - wydanego w okresie blokady (art. 119zv par. 7),
● przedłużenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na czas oznaczony nie dłuższy niż 3 miesiące (art. 119zw par. 1),
● zmiany zakresu blokady lub jej uchylenia - wydanego w okresie blokady, o którym mowa w pkt 3 powyżej (art. 119zw par. 5),
● wyrażenia zgody (albo odmowy) na wypłatę z zablokowanego rachunku środków na bieżące wynagrodzenia wraz z zaliczką na podatek dochodowy oraz składkę na ZUS, a także zasądzone alimenty lub rentę (art. 119zy par. 1),
● wyrażenia zgody (albo odmowy) na zapłatę z zablokowanego rachunku zobowiązania podatkowego lub należności celnej, albo też zwolnienia środków z tego rachunku w szczególnie uzasadnionych przypadkach (art. 119zz par. 1),
● zwolnienia środków z z zablokowanego rachunku na zapłatę zaległości podatkowej lub celnej oraz odsetek za zwłokę (art. 119zza par. 1)
- podmiotowi kwalifikowanemu przysługuje jedynie (bo jest to najsłabsza z metod dostępna w trybie administracyjnym) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do szefa KAS.
Wniosek złożony przez podmiot kwalifikowany rozpatrywany jest niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni, przy czym, na zasadzie wyjątku, licząc termin, uwzględnia się soboty i dni wolne od pracy.
● Na szczęście złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez szefa KAS nie jest jedynym narzędziem, jakim dysponuje pomiot kwalifikowany chcący wzruszyć postanowienie. Istnieje możliwość pominięcia tego etapu postępowania i wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, która rozpatrywana jest w ramach szybkiej ścieżki. De facto w terminie 35 dni sąd winien wydać orzeczenie w tej sprawie.
W komentowanym przepisie zamieszczone zostało również odesłanie do stosowania przepisów działu IV ordynacji podatkowej, tj. regulacji dotyczących postępowania podatkowego, do postępowań związanych z nałożeniem, zmianą, przedłużeniem blokady czy zwolnieniem/wypłatą środków z blokowanego rachunku, oczywiście w takim zakresie, w jakim dane zagadnienie nie jest normowane w przepisach rozdziału 3 działu IIIB. Dzięki temu podmiot kwalifikowany, któremu zostały zablokowane rachunki bankowe, może całkowicie pominąć tryb administracyjny, nie musi występować o ponowne rozpatrzenie sprawy, a od razu wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego (oczywiście za pośrednictwem szefa KAS).
Otrzymawszy taką skargę, organ musi przekazać ją, wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, sądowi administracyjnemu, mając na to znacznie krótszy czas niż zwykle. Przekazanie takie winno być dokonane w terminie 5 dni od dnia otrzymania skargi. Również sąd jest tutaj związany szczególnym terminem, gdyż jest obowiązany ją rozpatrzyć w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.
Niestety ani wniosek o ponowne rozpatrzenie, ani skarga do sądu administracyjnego nie wstrzymują wykonania postanowienia o blokadzie.
§ 1. Blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego upada z dniem:
1) upływu okresu określonego w żądaniu, o którym mowa w art. 119zv § 3 pkt 1, jeżeli nie przedłużono terminu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;
2) otrzymania przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową żądania, o którym mowa w art. 119zv § 3 pkt 1, przekazanego po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 119zv § 7 pkt 2;
3) upływu terminu określonego w postanowieniu, o którym mowa w art. 119zw § 1;
4) dokonania zajęcia na podstawie zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na zabezpieczenie zobowiązania podatkowego lub należności celnej wraz z odsetkami za zwłokę lub postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - w części odpowiadającej wysokości określonej odpowiednio w zarządzeniu zabezpieczenia lub postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym.
§ 2. Bank oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa niezwłocznie uchylają blokadę rachunku podmiotu kwalifikowanego:
1) w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1-3;
2) w części wolnej od zajęcia - w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 4.
● Niniejszy artykuł wskazuje, jakie okoliczności skutkują końcem blokady, jakie są przesłanki jej zakończenia, ale również jak w takiej sytuacji winien zachować się bank lub SKOK. Najbardziej naturalnym sposobem zakończenia blokady jest upływ czasu, na który została ustanowiona (przedłużona). Oczywiście blokada upada również na skutek jej uchylenia przez szefa KAS i doręczenia postanowienia bankowi lub SKOK.
Jest jednak jeszcze jedna, szczególna przesłanka upadku blokady i ona zasługuje na szczególną uwagę. Jest to zastosowanie innego mechanizmu, jakim jest dokonanie zajęcia środków zgromadzonych na blokowanym rachunku na podstawie zarządzenia zabezpieczającego w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.
Zajęcie takie, dotyczące zabezpieczenia zobowiązań podatkowych lub celnych wraz z odsetkami, skutkuje uchyleniem blokady, ale z całą pewnością nie cieszy podmiotu kwalifikowanego. Jeżeli zajęcie jest tylko częściowe, to w pozostałej kwocie blokada w dalszym ciągu jest stosowana, aż do wystąpienia innej przesłanki jej upadku.
Dokonanie przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego lub zmiany jej zakresu zgodnie z żądaniami Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, o których mowa w niniejszym rozdziale, nie powoduje odpowiedzialności dyscyplinarnej, cywilnej, karnej ani innej określonej odrębnymi przepisami.
● Przepis udziela gwarancji bezpieczeństwa prawnego bakom i SKOK-om działającym na podstawie żądania szefa KAS. Oczywiste powinno być to, że banki i SKOK-i, które działają zgodnie z postanowieniem o blokadzie, nawet gdyby zostało ono następnie uchylone, nie mogą ponosić z tego tytułu żadnych negatywnych konsekwencji.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, upoważnić inny organ Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej określonych w niniejszym rozdziale, mając na względzie zapewnienie sprawnego i skutecznego wykonywania tych zadań.
● Artykuł zawiera upoważnienie ustawowe dla ministra finansów do delegowania wybranych obowiązków szefa KAS na inne podmioty administracji skarbowej - na razie brak stosownych unormowań.
Rozdział 4 Kontrola
§ 1. Kontrolę wypełniania obowiązków, o których mowa w niniejszym dziale, przez banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, izbę rozliczeniową, banki zrzeszające oraz Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową sprawuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 2. Szef Krajowej Administracji Skarbowej przeprowadza, nie rzadziej niż raz na rok, kontrolę wypełniania przez izbę rozliczeniową obowiązków, o których mowa w niniejszym dziale.
§ 3. Kontrolę, o której mowa w § 1, przeprowadzają upoważnieni przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej pracownicy urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub organów podległych Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej.
§ 4. Kontrolę, o której mowa w § 1, przeprowadzają osoby posiadające poświadczenie bezpieczeństwa upoważniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "poufne".
§ 5. Do kontroli, o której mowa w § 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 62 ust. 1-3, 8 i 10, art. 64 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8, 10, 11 i 17 i ust. 3 i 4, art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i 8-11 oraz ust. 3, art. 84 ust. 1, 2 i 4, art. 93 oraz art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.).
● Z uwagi na to, że powodzenie działań administracji skarbowej w walce z wyłudzeniami w znacznej mierze uzależnione jest od efektywnej współpracy z instytucjami finansowymi i wypełniania przez nie ciążących na nich obowiązków, prawodawca uznał, iż konieczne jest weryfikowanie ich działalności w tym zakresie. Komentowany artykuł zawiera regulacje nakładające na szefa KAS obowiązek prowadzenia kontroli jednostek zobowiązanych do stosowania przepisów działu IIIB. Przepisy nie dotyczą kontroli podatników jako podmiotów kwalifikowanych. Regulacje przewidują co najmniej coroczną kontrolę izby rozliczeniowej.
Zgodnie z zasadą tajemnicy, typową dla procedury STIR, prawodawca wymaga, aby kontrola była sprawowana przez upoważnionych urzędników, mających poświadczenie bezpieczeństwa umożliwiające dostęp do informacji poufnych (sposób klasyfikacji informacji niejawnych).
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych przeprowadza, nie rzadziej niż raz na 2 lata, kontrolę izby rozliczeniowej w zakresie ochrony danych osobowych przy wypełnianiu obowiązków, o których mowa w niniejszym dziale.
● Przepis wprowadza okresową, prowadzona nie rzadziej niż raz na dwa lata, kontrolę izby prowadzoną przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych.
Rozdział 5 Kary pieniężne
§ 1. Bank, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, bank zrzeszający oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa, które nie dopełniają obowiązku przekazywania informacji i zestawień, o których mowa w art. 119zp, lub danych, o których mowa w art. 119zs § 2, przekazują je niezgodnie z posiadanymi informacjami, zestawieniami lub danymi, lub zatajają prawdziwe informacje, zestawienia lub dane, podlegają karze pieniężnej.
§ 2. Tej samej karze podlega bank oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, które nie dopełniają obowiązku dokonania blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, przedłużenia, zmiany zakresu lub uchylenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego.
● Przepisy niniejszego artykułu wskazują na okoliczności, w których mogą być nałożone administracyjne kary pieniężne. Należy zaznaczyć, że nie jest to sankcja karna, a administracyjna. W związku z tym do jej nałożenia nie jest konieczne ustalenie winy, wyznaczanie winnego itp. Samo już tylko niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów działu IIIB ordynacji podatkowej, względnie ich niepełne lub nierzetelne wykonanie, stanowi wystarczającą przesłankę do nałożenia kary. Co ważne, kara przewidziana jest dla instytucji, a nie osób realizujących jej obowiązki, kierujących nią itp.
● Zaznaczyć trzeba, że chociaż przepisy specyfikują kilka przesłanek nałożenia kary, to nie może tutaj być mowy o jakimś ich kumulatywnym charakterze. Oznacza to, że samo już tylko wystąpienie jednej przesłanki wskazanej w komentowanym artykule jest wystarczające dla nałożenia kary. Podobnie nie ma potrzeby badania skutków niedopełnienia obowiązku. Nawet bowiem gdyby w wyniku takiego uchybienia nie wystąpił uszczerbek po stronie Skarbu Państwa, to i tak nie stanowi to argumentu dla wyłączenia (czy chociażby ograniczenia) karalności.
● Podkreślić również należy, że nałożenie na bank lub SKOK kary administracyjnej na podstawie niniejszych regulacji nie powoduje wyłączenia karalności osób fizycznych, wobec których istnieją przesłanki do zastosowania sankcji karnej, w tym z art. 305p-305r ordynacji podatkowej.
Izba rozliczeniowa, która nie dopełnia obowiązku:
1) prowadzenia STIR,
2) ustalenia wskaźnika ryzyka,
3) przekazania informacji o wskaźniku ryzyka,
4) pośredniczenia w przekazaniu danych, informacji i żądań pomiędzy Szefem Krajowej Administracji Skarbowej a bankami oraz spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi
- podlega karze pieniężnej.
● O ile poprzedni artykuł dotyczył kary administracyjnej dla banku i SKOK-u, o tyle ten ma zastosowanie w przypadku wystąpienia niedopełnienia obowiązków po stronie izby rozliczeniowej. I tym razem należy mówić o karze administracyjnej, której zastosowanie w żaden sposób nie chroni osób, które objęte są dyspozycją przepisów karnych. Podobnie bez znaczenia jest to, z jakich powodów nastąpiło niedopełnienie obowiązków przez izbę rozliczeniową.
§ 1. Karę pieniężną, o której mowa w art. 119zzh i art. 119zzi, nakłada Szef Krajowej Administracji Skarbowej, w drodze decyzji, w wysokości nie większej niż 1 000 000 zł.
§ 2. Od decyzji przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
● Niniejszy artykuł, chociaż krótki, zawiera w sobie dużo treści. Z jednej bowiem strony określa maksymalną kwotę kary administracyjnej, jaką szef KAS może nałożyć na bank, SKOK lub izbę rozliczeniową na podstawie art. 119zzh i 119zzi ordynacji podatkowej. Z drugiej strony przyznaje takiemu organowi kompetencję w tym zakresie i jeszcze wskazuje, jak taka kara ma być nałożona. Tym razem rozstrzygnięciem, za pomocą którego ma być nałożona kara, jest decyzja. Od decyzji takiej służy odwołanie do ministra finansów, a to oznacza nie tylko, że kara może być nałożona po przeprowadzeniu postępowania, lecz także, że jest ono dwuinstancyjne (czego nie przewidziano dla blokady rachunku).
Mimo że prawodawca najwyraźniej zapomniał to zapisać, przyjąć należy, że do prowadzonego postępowania, w wyniku którego zostanie nałożona kara, zastosowanie mają przepisy ordynacji podatkowej właściwe dla postępowań podatkowych. W praktyce można się jednak spotkać też z opiniami, że decyzja nie jest podatkowa, a co za tym idzie, właściwe jest zwykłe postępowanie administracyjne.
Wskazanie na maksymalną wysokość kary, a nie na wysokość, przy braku wyznaczników gradacji, może skutkować tym, że nakładając ją, szef KAS będzie działał całkowicie arbitralnie, co z kolei może nie do końca podobać się ukaranym. W skrajnym przypadku możliwość dowolnego kreowania wysokości kary może posłużyć jako jakaś forma nacisku, powodować nadużycia lub tylko być tak postrzegana.
DZIAŁ VIII Przepisy karne
§ 1. Kto, wbrew przepisom art. 119zk, art. 119zp i art. 119zq, działając w imieniu lub w interesie banku w rozumieniu art. 119zg pkt 1, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, banku zrzeszającego, Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej lub izby rozliczeniowej w rozumieniu art. 119zg pkt 3, nie przekazuje, przekazuje niezgodne z posiadanymi lub zataja prawdziwe:
1) informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych w rozumieniu art. 119zg pkt 5,
2) informacje o łącznej kwocie obciążeń oraz łącznej kwocie uznań rachunków podmiotów kwalifikowanych w rozumieniu art. 119zg pkt 5, dotyczących transakcji z osobami fizycznymi niebędącymi podmiotami kwalifikowanymi w rozumieniu art. 119zg pkt 4,
3) dzienne zestawienia transakcji dotyczących rachunków podmiotów kwalifikowanych w rozumieniu art. 119zg pkt 5 w zakresie transakcji innych niż wskazane w pkt 2,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.
§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie.
● O ile kara administracyjna nakładana jest na podmiot postępowania zobowiązany do pewnego działania lub zaniechania, o tyle już przepisy karne mają zastosowanie do konkretnych osób. Co więcej, prawodawca zakreślił krąg osób, do których może mieć zastosowanie niniejszy artykuł - są to osoby, które działają lub powinny działać w interesie banku, SKOK-u, banku zrzeszającego czy Krajowej SKOK, wypełniając obowiązki w zakresie STIR. Niekoniecznie muszą to być władze takich instytucji. W praktyce będą to również pracownicy operacyjni odpowiedzialni za realizację obowiązków informacyjnych.
● Czyn karalny przewidziany w tym artykule może być popełniony umyślnie, za co grozi kara pozbawienia wolności, ale również nieumyślnie, za co osoba taka może być ukarana grzywną.
Warto przy tym wskazać, że według art. 9 par. 2 kodeksu karnego: "Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć".
Grzywnę za wykroczenie wymierza się w stawkach dziennych, określając liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki, a jej wysokość - o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej - definiowana jest w przedziale 10-540 stawek dziennych.
§ 1. Kto, działając w imieniu lub w interesie banku w rozumieniu art. 119zg pkt 1 lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, nie dopełnia obowiązku dokonania blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego w rozumieniu art. 119zg pkt 2, przedłużenia, zmiany zakresu lub uchylenia tej blokady, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.
§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie.
● Poprzedni przepis dotyczył uchybienia obowiązkom w zakresie informacji, ten z kolei dotyka już problemu blokady rachunku. I tym razem chodzi o odpowiedzialność karną, a co za tym idzie, karalność nie instytucji, a konkretnej osoby, która dopuściła się działania spełniającego znamiona czynu karalnego lub zaniechania o tym samym skutku. Ten czyn karalny również może być popełniony umyślnie (za co grozi nawet pięcioletni pobyt w więzieniu) lub nieumyślnie, co zagrożone jest sankcją grzywny.
§ 1. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, ujawnia lub wykorzystuje:
1) algorytmy, o których mowa w art. 119zn § 3,
2) informacje o wskaźniku ryzyka,
3) informacje i zestawienia, o których mowa w art. 119zp § 1, art. 119zq i art. 119zs § 1,
4) informacje objęte żądaniami Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, o których mowa w art. 119zo § 9, art. 119zv § 3, art. 119zw § 3 i art. 119zz § 2,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.
§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie.
● Wiele razy podkreślałem, iż kwestia tajemnicy ma istotne znaczenie w przypadku procedur STIR. Prawodawca przywiązuje dużą wagę do tego, aby nie wyciekły informacje dotyczące algorytmu, wskaźnika ryzyka, a nawet by podmiot kwalifikowany nie dowiedział się zbyt wcześnie, że interesują się nim organy (co jest uzasadnione). Skoro tak, naturalne jest, że wprowadzona została karalność naruszenia tajemnicy w tym zakresie. Bez wątpienia spośród trzech omówionych tutaj artykułów poświęconych odpowiedzialności karnej związanej ze STIR ten ma najszersze zastosowane. De facto w sposób nieograniczony został zarysowany krąg podmiotów, które mogą być ukarane na podstawie tego artykułu.
PRZYKŁAD 10
Włamanie na serwer STIR
Na skutek zaniedbania jednego z pracowników izby rozliczeniowej haker włamał się na jej serwer do STIR i wydostał algorytm wykorzystywany do wyznaczania wskaźnika ryzyka. Algorytm taki został następnie sprzedany blogerowi, który upublicznił go na swoim blogu. Osoba fizyczna, która prowadzi działalność konsultingową, wykorzystała taką informację i ostrzegła swojego klienta, który prowadził nieczyste interesy, wyłudzając zwroty VAT.
W tej sytuacji na podstawie art. 305r ordynacji podatkowej ukaranych może być kilka osób: pracownik izby rozliczeniowej, haker, bloger, przedsiębiorca prowadzący działalność konsultingową i jego klient. Oczywiście w praktyce najbardziej prawdopodobne jest to, że ukarany zostanie pracownik izby rozliczeniowej i bloger. ⒸⓅ
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu