Czy fiskus może sprawdzić wykorzystane przez podatnika ulgi

doradca podatkowy, partner, Firma Doradcza KPMG

Aby korzystać z ulg podatkowych, należy spełnić warunki przewidziane przepisami, bowiem od tego zależy wynik ewentualnej kontroli rozliczeń podatnika. Organy podatkowe mają prawo weryfikować poprawność składanych deklaracji.

Narzędziem weryfikacji wykorzystanych ulg są czynności sprawdzające, mające na celu m.in. stwierdzenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności ze złożoną deklaracją. Jeśli z deklaracji wynika, że podatnik skorzystał z ulg, urząd może zwrócić się do niego o okazanie dokumentów (złożenie kopii), których posiadania wymagają przepisy. Organ może też za zgodą podatnika dokonać oględzin lokalu mieszkalnego, z którym związane były ulgi.

Sprawdzenie prawa do ulg nie ogranicza się do kontroli u samego podatnika. Na żądanie urzędu banki i inne instytucje finansowe mają obowiązek sporządzania i przekazywania informacji o zdarzeniach stanowiących podstawę do skorzystania z ulg, jeżeli zostały wykazane w deklaracji złożonej przez podatnika.

Dokonanie czynności sprawdzających nie oznacza jednak, że tak przeprowadzona weryfikacja rozliczeń nie spowoduje podważenia podstaw do skorzystania z ulgi w trakcie późniejszego postępowania kontrolnego lub podatkowego. Regulacja odnosząca się do czynności sprawdzających nie obliguje organu, w tym trybie, do pełnej weryfikacji wszystkich warunków skorzystania z ulgi podatkowej.

Przykładowo w toku czynności sprawdzających podatnik może złożyć kopię dokumentu stanowiącego podstawę dokonanego odliczenia, gdy organ nie zażąda okazania oryginału, natomiast w trakcie późniejszej kontroli może się okazać, że wbrew obowiązkowi podatnik nie posiada oryginału dokumentu. Zatem ustalenia dokonane w ramach takich wstępnych czynności nie zamykają organowi weryfikacji podstaw do korzystania z ulg w ramach późniejszego postępowania kontrolnego czy podatkowego i ich zakwestionowania w rozstrzygnięciu kończącym to postępowanie.

Celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowany wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego, co dotyczy również obowiązków posiadania stosownej dokumentacji. W trakcie kontroli podatnik będzie musiał dostarczyć kontrolującym żądane dokumenty.

W postępowaniu podatkowym natomiast, co do zasady, to organ jest zobowiązany do wyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. W praktyce jednak najczęściej organy stoją na stanowisku, że skoro podatnik dokonał obniżenia podatku należnego do zapłaty, to sam powinien wykazać, że był do tego uprawniony. Takie podejście można również spotkać w orzecznictwie.

Należy pamiętać, że organy podatkowe mają prawo dokonać weryfikacji rozliczeń podatnika do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, tj. pięć lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zapłaty podatku. Do końca tego okresu urząd może w ramach prowadzonej kontroli żądać okazania dokumentów uprawniających do korzystania z ulg.

Zakres weryfikacji przez urzędy prawa do korzystania z ulg jest związany z wynikającymi z przepisów warunkami ich stosowania i zależy od konkretnego przypadku. Podważenie przez urząd prawa do ulgi będzie wiązało się z koniecznością jej zwrotu, zapłaty kwoty zaniżenia podatku wraz z odsetkami czy odpowiedzialnością karną skarbową.