Organ nie może odmówić przyjęcia zabezpieczenia

W przypadku dochowania wszelkich warunków formalnych i faktycznego złożenia zabezpieczenia, np. w formie depozytu gotówkowego, nie można odmowy przyjęcia zabezpieczenia tłumaczyć ewentualnym uszczerbkiem budżetu wskutek upływu przedawnienia.

Spółka akcyjna zwróciła się o przyjęcie zabezpieczenia w postaci depozytu gotówkowego w wysokości 1 570 149,00 zł. Kwota ta odpowiadała zawyżeniu VAT do zwrotu na rachunek bankowy podatnika określony w decyzji z października 2008 r. Jednocześnie spółka poprosiła o wskazanie numeru rachunku bankowego, na który środki mają być przelane, oraz o wstrzymanie w całości wykonania decyzji.

Dyrektor urzędu kontroli skarbowej nie rozpatrzył wniosków o przyjęcie zabezpieczenia i przekazał odwołanie spółki wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego. Ten odmówił przyjęcia zabezpieczenia i wstrzymania wykonania decyzji.

Ostatecznie sprawą odmowy przyjęcia depozytu zajął się sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę podatniczki. Uznał za prawidłowe stanowisko spółki, że ustawodawca nie wskazał jako kryterium oceny wniosku ryzyka przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Sąd wskazał, że art. 224a Ordynacji podatkowej został wprowadzony od 1 września 2005 r. Istotą tego rozwiązania było doprowadzenie do sytuacji, w której możliwe byłoby, w przypadku złożenia dobrowolnego zabezpieczenia przez podatnika, wykonanie decyzji podatkowej dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu sporu podatkowego.

Jak przypomniał WSA, przepis ten stanowi szczególną, odrębną podstawę wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, gdy podatnik przez złożenie środków odwoławczych zakwestionuje stanowisko organu wyrażone w decyzji. W ocenie sądu organ podatkowy jest zobligowany do wstrzymania wykonania decyzji w oparciu o ten przepis w sytuacji, gdy podatnik złoży zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej wraz z odsetkami i organ to zabezpieczenie przyjmie w drodze postanowienia.

Złożenie zabezpieczenia jest odrębną instytucją prawa od złożenia zabezpieczenia wykonania zobowiązania określonego w decyzji o zabezpieczeniu. Przyjęcie zabezpieczenia nie jest w żaden sposób uzależnione od wcześniejszego wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego przed terminem płatności i przyjęcia zabezpieczenia na wykonanie decyzji o zabezpieczeniu.

Zdaniem WSA z art. 33d, art. 33f, art. 33g Ordynacji podatkowej nie można wyprowadzić wniosku, że podstawą odmowy przyjęcia zabezpieczenia w gotówce może być upływający termin przedawnienia. Z wykładni językowej nie wynika, że ustawodawca wprowadził taką negatywną przesłankę do treści analizowanych przepisów. Fakt, że ustawodawca dla przyjęcia zabezpieczenia przez organy podatkowe przewidział formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie, nie uprawniał organu podatkowego do stosowania dowolnego uznania administracyjnego. Wniosek o przyjęcie zabezpieczenia nie może być rozpatrywany w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Brak jest przepisu, który pozostawiałby uznaniu organu podatkowego rozstrzygnięcie w przedmiocie przyjęcia bądź odmowy przyjęcia oferowanego w określonej przepisami formie zabezpieczenia.

Jak podkreślił sąd, użycie słów wydaje postanowienie, zamiast może wydać postanowienie wykluczało możliwość odmowy wydania negatywnego rozstrzygnięcia, gdy strona dopełniła formalnych warunków zabezpieczenia. Organ podatkowy może jedynie badać, czy załączone do wniosku o przyjęcie zabezpieczenia dowody potwierdzają oferowane zabezpieczenie (np. zawarcie umowy gwarancji bankowej). W przypadku dochowania wszelkich warunków formalnych i faktycznego złożenia zabezpieczenia, np. w formie depozytu gotówkowego, nie można odmówić przyjęcia zabezpieczenia, tłumacząc to ewentualnym uszczerbkiem budżetu wskutek upływu przedawnienia.