Jakie są konsekwencje bezpodstawnego skorzystania z ulgi podatkowej

doradca podatkowy, Kancelaria Doradcy Podatkowego Radosława Kowalskiego

W przypadku gdy podatnik nienależnie skorzystał z ulgi podatkowej, musi brać pod uwagę konieczność zwrotu uzyskanych w ten sposób korzyści finansowych. Jeżeli okaże się, że podatnik zaniżył zobowiązanie podatkowe albo zawyżył zwrot podatku, stosując ulgę w podatku, do której faktycznie nie miał prawa, musi liczyć się z koniecznością zwrotu uzyskanych w ten sposób środków, zapłaty odsetek (obecnie jest to 10 proc.), a także grzywny nałożonej na niego na podstawie kodeksu karnego skarbowego. Bezpodstawne wykorzystanie ulgi podatkowej stanowi czyn karalny na gruncie kodeksu karnego skarbowego.

W przypadku niektórych ulg istotne są nie tylko przesłanki materialne, ale i formalne (przykładem może być tzw. ulga internetowa, w przypadku której podatnik musi posiadać fakturę). Pamiętajmy, że ulga podatkowa to wyjątek od ogólnej zasady opodatkowania dochodu (przychodu), a wyjątki powinny być stosowane wprost (bez odwoływani się do wykładni rozszerzającej), zatem brak wypełnienia któregokolwiek z warunków stosowania ulgi wyłącza prawo podatnika do skorzystania z niej.

Jeżeli podatnik uzna, że nie spełniał warunków do skorzystania z ulgi podatkowej albo mimo że pierwotnie miał takie uprawnienie, nie potrafi tego udokumentować, pozostaje mu korekta zeznania.

W ten sposób podatnik naprawi błąd i wyznaczy zobowiązanie podatkowe w prawidłowej kwocie. W takiej sytuacji podatnik musi skorygować złożone uprzednio zeznanie podatkowe. Sama korekta nie jest jednak wystarczająca, by zakończyć problem nienależnie rozliczonej ulgi. Wraz z korektą podatnik musi zapłacić do urzędu zaległość i odsetki od niej.

Aby zachęcić podatników do samodzielnego korygowania rozliczeń z fiskusem, prawodawca wprowadził dwa mechanizmy: obniżenie odsetek od zaległości i czynny żal. I tak, jeżeli podatnik dokona skutecznie korekty deklaracji, uzasadni przyczyny korekty (przy czym prawodawca nie wymaga, aby podatnik wykazał, że błąd nie był przez niego zawiniony), a także zapłaci w całości, w ciągu siedmiu dni od złożenia korekty, zaległość podatkową, wówczas skorzysta ze złagodzenia sankcji podatkowej i zastosuje przy wyliczaniu odsetek obniżoną stawkę odsetek za zwłokę, równą 75 proc. stawki od zwykłych zaległości podatkowych (obecnie jest to stawka 7,5 proc. w stosunku rocznym).

Jednocześnie bezpodstawne wykorzystanie ulgi jest czynem karalnym na gruncie kodeksu karnego skarbowego. Ale jeżeli podatnik w odpowiednim momencie (czyli jeszcze zanim organ ścigania będzie miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego) przyzna się fiskusowi do popełnionego czynu, uniknie kary. W przypadku gdy podatnik dokona (skutecznie) korekty, zapłaci zaległość wraz z odsetkami, nie będzie musiał odrębnie składać czynnego żalu. Jak bowiem stanowi art. 16a kodeksu karnego skarbowego, sama korekta dokonana w takich warunkach jest czynnym żalem.

A co jeżeli podatnik nie zdąży dokonać korekty i uchybienie zostanie ujawnione przez organ podatkowy? Niestety, w takiej sytuacji podatnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty pełnych odsetek oraz grzywny karnej skarbowej.

Oczywiście korekta może być dokonana przez samego podatnika w wyniku czynności sprawdzających, a nawet po kontroli podatkowej. Z tym jednak że w takiej sytuacji nie dochodzi do obniżenia odsetek i eliminacji odpowiedzialności karnej skarbowej.