Jak urząd skarbowy sprawdzi rozliczenia podatnika

Wypełnienie deklaracji podatkowej i wysłanie jej do urzędu skarbowego to nie koniec obowiązków rozliczeniowych z fiskusem. Organy podatkowe mogą bowiem sprawdzić dokumenty złożone przez podatnika. Może się wtedy okazać, że będzie trzeba iść do urzędu i wyjaśnić, skąd wzięły się dane w zeznaniu, lub np. przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do skorzystania z ulg podatkowych, które zostały wykazane w zeznaniu.

Warto wiedzieć, że urząd ma na sprawdzenie naszych rozliczeń dużo czasu, bo aż do upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Gdy urząd skarbowy zdecyduje się sprawdzić rozliczenia podatnika i będzie miał pewne wątpliwości, wyśle wezwanie. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują, że organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.

Podatnik, który otrzyma wezwanie, powinien dowiedzieć się, o jaką sprawę chodzi, zanim wybierze się do urzędu. W wezwaniu nie znajdą się szczegółowe informacje, o jaką kwestię chodzi. Warto w tym celu zadzwonić do urzędu i zapytać, która dokładnie sprawa będzie wyjaśniana. Pozwoli to podatnikowi przygotować się do wizyty, a także odnaleźć potrzebne dokumenty.

Przejdźmy już do samych czynności sprawdzających. Organy podatkowe pierwszej instancji dokonują czynności sprawdzających mających na celu:

1) sprawdzenie terminowości:

a) składania deklaracji,

b) wpłacania zadeklarowanych podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów;

2) stwierdzenie formalnej poprawności dokumentów składanych do urzędu;

3) ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami.

Nie tylko urząd skarbowy dokonuje czynności sprawdzających. Minister finansów lub organ podatkowy upoważniony przez ministra w zakresie wymiany z państwami członkowskimi Unii Europejskiej informacji o podatku od towarów i usług dokonuje czynności sprawdzających odnoszących się do dokumentów składanych do tego organu.

Organ podatkowy może także zażądać złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub wezwać do jej złożenia, jeżeli deklaracja nie została złożona mimo takiego obowiązku. W razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji urząd może wezwać do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych.

Podczas sprawdzania dokumentów podatnika urząd skarbowy ma prawo zainteresować się wykorzystanymi ulgami podatkowymi. Jeżeli ze złożonej deklaracji wynika, że podatnik skorzystał z przysługujących mu ulg podatkowych, organ podatkowy może zwrócić się do niego o okazanie dokumentów lub o złożenie fotokopii dokumentów, których posiadania przez podatnika, w określonym czasie, wymaga przepis prawa.

Również banki, na żądanie naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celnego, są zobowiązane do sporządzania i przekazywania informacji o zdarzeniach stanowiących podstawę do skorzystania przez podatnika z ulg podatkowych, jeżeli zostały wykazane w deklaracji złożonej przez podatnika. Takie same obowiązki mają zakłady ubezpieczeń i funduszy inwestycyjnych w zakresie prowadzonych indywidualnych kont emerytalnych oraz domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską, towarzystwa funduszy inwestycyjnych i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

To nie koniec uprawnień fiskusa. Może on pójść znacznie dalej, gdy podatnik korzystał z ulg mieszkaniowych. Organ podatkowy, za zgodą podatnika, może dokonać oględzin lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu, jeżeli jest to niezbędne do zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez podatnika deklaracji oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe.

W takim przypadku pracownik organu podatkowego, w porozumieniu z podatnikiem, ustala termin dokonania oględzin. Podpisaną przez podatnika adnotację o ustaleniu terminu oględzin zamieszcza się w aktach sprawy. W razie nieudostępnienia lokalu mieszkalnego w uzgodnionym terminie organ podatkowy może wyznaczyć nowy termin przeprowadzenia oględzin. Pracownik organu podatkowego sporządza protokół przeprowadzonych oględzin, który dołącza do akt sprawy.

Takie same zasady stosuje się odpowiednio w przypadku skorzystania przez podatnika z ulg inwestycyjnych.

W razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste pomyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ podatkowy w zależności od charakteru i zakresu uchybień:

1) koryguje deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 1 tys. zł;

2) zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość.

Jeśli organ podatkowy samodzielnie skoryguje deklarację podatnika, uwierzytelnia kopię skorygowanej deklaracji, a następnie doręcza ją podatnikowi wraz z informacją o związanej z korektą deklaracji zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku lub wysokości straty bądź informację o braku takich zmian.

Na korektę z urzędu podatnik może wnieść sprzeciw do organu, który dokonuje korekty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji. Wniesienie sprzeciwu anuluje korektę.

W razie niewniesienia sprzeciwu w terminie 14 dni od dnia otrzymania kopii korekta deklaracji dokonana przez urząd wywołuje skutki prawne jak korekta deklaracji złożona przez podatnika.

Identyczna procedura może być zastosowana odpowiednio do deklaracji składanych przez płatników lub inkasentów oraz do załączników do deklaracji.

Warto też podkreślić, że jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających. Na takie postanowienie można złożyć zażalenie.