Zaczęły obowiązywać nowe zasady wykonywania decyzji podatkowych

Z początkiem 2009 roku następuje zasadnicza zmiana w sposobie wykonywania decyzji podatkowych. Do końca 2008 roku już doręczenie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji wiązało się z koniecznością zapłaty wynikającego z niej podatku, nawet jeśli od decyzji wniesiono odwołanie. Do wyjątku należały sytuacje, gdy dochodziło do wstrzymania wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia odwołania.

Decyzje podatkowe doręczone począwszy od 1 stycznia 2009 r. nie podlegają już wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, a przy wniesieniu odwołania - przed doręczeniem ostatecznej decyzji organu odwoławczego. Zatem do zakończenia sporu przed organem odwoławczym podatnik nie musi płacić podatku wynikającego z decyzji.

Organ podatkowy pierwszej instancji (a w przypadku decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej - właściwy organ podatkowy będący wierzycielem) może jednak doprowadzić do wcześniejszego wykonania decyzji, nadając decyzji odrębnym postanowieniem rygor natychmiastowej wykonalności. Dojdzie do tego wówczas, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że decyzja nie zostanie wykonana, a ponadto zajdzie jeden z następujących przypadków: wobec strony toczy się już postępowanie egzekucyjne, strona nie posiada majątku, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, zabezpieczające z pierwszeństwem zaspokojenia zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę, strona zbywa majątek znacznej wartości lub do upływu terminu przedawnienia pozostało mniej niż trzy miesiące. Na postanowienie nakładające rygor natychmiastowej wykonalności przysługuje co prawda zażalenie, ale jego wniesienie nie wstrzymuje wykonania decyzji.

Jeżeli jednak nie zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności, wykonaniu podlega dopiero decyzja ostateczna, czyli taka, od której nie wniesiono odwołania lub od której odwołanie już nie przysługuje. Uniknięcie wykonania decyzji ostatecznej, od której wniesiono skargę do sądu, jest nadal możliwe, jednak tylko w przypadku wstrzymania wykonania decyzji przez organ pierwszej instancji lub sąd.

Może to nastąpić na wniosek strony po przyjęciu pewnych rodzajów zabezpieczeń (gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, poręczenia banku, weksla z poręczeniem banku, czeku potwierdzonego przez bank, zastawu rejestrowego na prawach z określonych papierów wartościowych, uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego, upoważnienia organu podatkowego do dysponowania lokatą terminową) lub też z urzędu (po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego). Nadal aktualna pozostaje też możliwość wstrzymania wykonania decyzji przez sąd administracyjny po wniesieniu skargi, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Należy jednak zaznaczyć, że co do zasady zarówno brak obowiązku wykonania decyzji nieostatecznej, jak i wstrzymanie wykonania decyzji nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę, co może stać się czynnikiem motywującym część podatników do regulowania zobowiązań również przed zakończeniem postępowania odwoławczego.