Rozbieżności i tak będą

Od 1 stycznia 2012 r. podatnicy niebędący organami administracji publicznej będą zwracać się do ministra finansów o wydanie interpretacji ogólnej. Takie zmiany wprowadza ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Obecnie interpretacje ogólne minister finansów wydaje wyłącznie z urzędu. Ich celem jest zapewnienie jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego.

Zgodnie z nowymi przepisami wniosek podatnika o wydanie interpretacji ogólnej powinien zawierać uzasadnienie konieczności wydania interpretacji ogólnej, w szczególności przedstawienie zagadnienia oraz wskazanie przepisów prawa podatkowego wymagających wydania interpretacji ogólnej. Jeżeli podatnik wskazuje na niejednolitość stosowania przepisów prawa podatkowego, konieczne jest powołanie się na decyzje, postanowienia oraz interpretacje indywidualne wydane w takich samych stanach faktycznych i prawnych. W tym miejscu warto zastanowić się nad interpretacją pojęcia "takie same stany faktyczne" wprowadzonego przez nowe przepisy.

Zgodnie z wykładnią językową pojęcie "takie same" należy rozumieć jako "tożsame, analogiczne, identyczne". Tym samym przyjęcie wykładni językowej nowych przepisów uznającej, że "takie same stany faktyczne" oznaczają tożsame, analogiczne, identyczne stany faktyczne, spowoduje w praktyce trudności ze znalezieniem dwóch sprzecznych decyzji, postanowień lub interpretacji indywidualnych spełniające ten warunek. Natomiast mając na uwadze wykładnię funkcjonalną interpretowanego przepisu wymóg "takich samych stanów faktycznych" należy raczej interpretować jako tożsamość, identyczność w zakresie elementów stanów faktycznych istotnych z punktu widzenia interpretowanego przepisu.

Tak więc wszelkie rozbieżności w zakresie stanów faktycznych, wynikających np. z różnic kwotowych, nie powinny oznaczać braku "takiego samego stanu faktycznego". Istnieje zatem ryzyko, że w sytuacji gdy minister finansów uzna, że stany faktyczne w powołanych przez podatnika decyzjach, postanowieniach lub interpretacjach indywidualnych nie są takie same, może odmówić wydania interpretacji ogólnej. Taką możliwość daje mu nowy art. 14a prag. 4 Ordynacji podatkowej, który umożliwia ministrowi finansów pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji ogólnej. W powyższym zakresie minister finansów wydaje postanowienie, na które służy zażalenie.

Zgodnie z nowymi przepisami interpretacje ogólną wydaje się, jeżeli w dniu złożenia wniosku w sprawach, w których wskazano niejednolite stosowania przepisów prawa podatkowego w określonych decyzjach, postanowieniach oraz interpretacjach indywidualnych nie toczy się postępowanie podatkowe lub postępowanie kontrolne organu kontroli skarbowej albo od decyzji lub na postanowienie nie zostało wniesione odwołanie lub zażalenie. Oznacza to, że decyzje, postanowienia oraz interpretacje indywidualne wskazane przez podatnika jako przykład niejednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego muszą dotyczyć spraw prawomocnie zakończonych. W praktyce podatnikom będzie bardzo trudno znaleźć decyzje, postanowienia oraz interpretacje indywidualne, w których niejednolicie zastosowano przepisy prawa podatkowego, choć zostały wydane w takich samych stanach faktycznych i prawnych, i w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub postępowanie kontrolne organu kontroli skarbowej, ewentualnie od danej decyzji lub postanowienia nie zostało wniesione odwołanie lub zażalenie. Powyższa regulacja z pewnością nie przyczyni się do zwiększenia liczby interpretacji ogólnych wydawanych przez ministra finansów.

Należy zauważyć, że od czasu wprowadzenia do Ordynacji podatkowej instytucji interpretacji ogólnych minister finansów wydał ich niewiele ponad 20. Jest to niewielka liczba w porównaniu do liczby interpretacji indywidualnych, których rocznie wydaje się kilkadziesiąt tysięcy. Interpretacje indywidualne dotyczą tylko podatnika, który wystąpił z wnioskiem o jej wydanie. Inni podatnicy jeżeli znaleźli się w podobnej sytuacji, nie mogą skorzystać z ochrony, jaką daje interpretacja indywidualna. Istnieje zatem ryzyko, że nowe przepisy spowodują, że podatnicy zamiast występować z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnych będą występować o wydanie interpretacji ogólnej.

Na zakończenie należy zauważyć, że możliwość wydawania interpretacji ogólnych przez ministra finansów stanowi skuteczne narzędzie rozstrzygania wątpliwości związanych ze stosowaniem przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe i podatników. Doskonałym przykładem może być interpretacja ogólna z 7 października 2011 r. (znak: DD2/033/66/KOI/2011/DD-433), która ostatecznie rozstrzygnęła spór w przedmiocie korzystania z ulgi meldunkowej przez oboje małżonków, jeżeli oświadczenie o spełnieniu warunków do zwolnieni złożył jedynie małżonek spełniający te warunki.

Należy zatem mieć nadzieję, że niejasności i wątpliwości interpretacyjne wokół nowych przepisów nie wypaczą sensu tej instytucji, jakim jest zapewnienie jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego.

@RY1@i02/2011/231/i02.2011.231.07000080a.803.jpg@RY2@

WŁODZIMIERZ WASYLUK/REPORTER

Co roku do Ministerstwa Finansów trafiają dziesiątki pytań od przedsiębiorców, którzy mają problemy z interpretowaniem prawa podatkowego

Dariusz Malinowski

doradca podatkowy, partner w KPMG