Nowelizacja wydłużyła termin złożenia wniosku o zwrot nadpłaty

Spółka złożyła w sierpniu 2010 r. wniosek do naczelnika urzędu celnego o stwierdzenie nadpłaty akcyzy za okres od lutego 2005 r. do lutego 2009 r. i zwrot wraz z odsetkami. W wyjaśnieniach do korekty deklaracji wskazała, że uwzględniła udzielone po sprzedaży rabaty, które zgodnie z interpretacjami podatkowymi nie skutkują u sprzedawcy zmianą kwoty akcyzy należnej, a więc nie wywierają skutków u nabywcy w zakresie pomniejszenia, o którym mowa w art. 79 ustawy o podatku akcyzowym. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty, uznając, że wniosek ten został złożony po upływie 5 lat od dnia złożenia deklaracji.

Spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy doszło do przedawnienia terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty akcyzy.

Naczelnik urzędu celnego twierdził, że w przypadku zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2005 r. termin złożenia deklaracji i zapłaty upływał 25 czerwca 2005 r., zatem termin do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty z korektą deklaracji upłynął 25 czerwca 2010 r. Ponieważ skarżący złożył wniosek 16 sierpnia 2010 r., organ nie mógł wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty.

Sąd nie zgodził się z organami podatkowymi. Wyjaśnił, że gdy prawidłowość skorygowanego zeznania nie budzi wątpliwości, organ zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej (art. 75 par. 4 Ordynacji podatkowej). Zasady postępowania w sprawie nadpłaty reguluje z kolei art. 79 Ordynacji, którego brzmienie było inne w dacie powstania zobowiązania i dacie złożenia wniosku.

Artykuł 79 par. 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu od 1 stycznia 2009 r. stanowi, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania. Odwołuje się on zatem do terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych określonego w art. 70 par. 1 tej ustawy.

W poprzednim stanie prawnym termin ten wynosił 5 lat, a w poszczególnych wypadkach inny był jedynie początkowy dzień biegu tego terminu. Ponieważ nowelizacja Ordynacji podatkowej nie przewidywała przepisów przejściowych, to termin pięcioletni ma zastosowanie do wszystkich zdarzeń zaistniałych przed tą datą, jeżeli termin do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty nie przedawnił się do czasu wejścia w życie nowelizacji (do 31 grudnia 2008 r.).

Jak wynika zaś z art. 79 par. 2 pkt 2 Ordynacji w brzmieniu do końca 2008 r., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie było związane z terminem przedawnienia zobowiązania, gdyż w przypadkach, o których mowa w art. 75 par. 2 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 lit. a) i b) - związane było z terminem złożenia deklaracji - 5 lat od złożenia zeznania.

Jak stwierdził sąd, brzmienie przepisu nie budziło wątpliwości. Nadawał on jednak różne uprawnienia organowi i podatnikowi. Organ mógł do upływu przedawnienia zobowiązania liczonego od innej daty (rok do roku) wydać decyzję określającą zobowiązanie w prawidłowej wysokości, innej niż wynikająca z deklaracji. Natomiast podatnik nie miał możliwości odzyskania nadpłaconego podatku, ponieważ termin do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty był liczony od daty złożenia deklaracji (miesiąc do miesiąca). Bez znaczenia była data zapłaty podatku.

Sąd wyjaśnił, że organ ma rację, gdy twierdzi, że wniosek podatnika został złożony po upływie 5 lat od daty złożenia deklaracji. Sąd przyznał jednak rację skarżącemu, że w tej sprawie organ miał obowiązek zastosować art. 79 Ordynacji w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją i obowiązującym od 1 stycznia 2009 r., gdyż do tej daty termin zakreślony poprzednią regulacja nie upłynął.

Sąd orzekł, że brak przepisów przejściowych powoduje, że zgodnie z wolą ustawodawcy należy stosować ustawę nową.

Wyrok WSA w Gliwicach z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2899/10, nieprawomocny.

Wyrok jest przykładem prawidłowego stosowania zasad prawa międzyczasowego. Jeżeli w trakcie biegu terminu przedawnienia dochodzi do zmiany przepisów w zakresie przedawnienia, to do dalszego biegu tego terminu mają zastosowanie nowe przepisy. Wynika to z zasady bezpośredniego działania ustawy nowej, która jest regułą zawsze, gdy ustawodawca nie wprowadza odmiennych przepisów przejściowych. W konkretnym przypadku zmiana zasad przedawnienia może okazać się korzystna dla podatników (sprawa rozpoznawana przez WSA w Gliwicach, w której od 2009 roku przedłużeniu uległ termin przedawnienia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty), jak i niekorzystna (np. w 2003 roku, kiedy przedłużono termin przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 5 do 10 lat).

Stanowisko organów podatkowych w tej sprawie było błędne. Owszem, przedawnienie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, podobnie jak przedawnienie zobowiązań podatkowych, jest instytucją prawa materialnego, ale nie oznacza to, że o zasadach biegu terminu przedawnienia decyduje tylko stan prawny z chwili powstania nadpłaty. Zdarzeniem wywołującym skutek prawny w postaci przedawnienia nie jest bowiem powstanie nadpłaty, lecz upływ czasu i zmiany przepisów przed upływem terminu wpływają na jego bieg.

Wyrok potwierdza, że od 2009 roku podatnicy mają tyle samo czasu na wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty co organy podatkowe na wydanie decyzji w odniesieniu do tego samego zobowiązania.

@RY1@i02/2011/181/i02.2011.181.086.003a.001.jpg@RY2@

Andrzej Zubik radca prawny w PwC

Łukasz Zalewski