Fiskus może wytoczyć pozew

Organy podatkowe twierdzą, że nie można przenieść odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki na jej likwidatora w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis ten określa zamknięty katalog podmiotów odpowiedzialnych za zaległości podatkowe pierwotnie zobowiązanego dłużnika. Wśród tych podmiotów nie wymieniono likwidatorów. Zatem orzeczenie o odpowiedzialności likwidatora za zobowiązania podatnika - spółki z o.o. w tym trybie jest niedopuszczalne.

Istnieje duże prawdopodobieństwo, że tak się stanie. Możliwość taka została niejako otwarta przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2000 r. (sygn. akt SK 12/99). Pierwsze, pilotażowe tego typu sprawy w odniesieniu do zobowiązań wobec ZUS, do których stosuje się ten sam reżim z art. 116 Ordynacji podatkowej co w przypadku zobowiązań podatkowych, pojawiły się już w sądach cywilnych.

Orzeczenie TK, jak również niedawny wyrok Sądu Najwyższego (sygn. akt II CSK 227/10), pozwalają uznać, że likwidatorzy spółek z o.o. nie mogą spać spokojnie. Daje się zauważyć tendencję w orzecznictwie, zgodnie z którą, gdy przepisy danej dziedziny prawa nie przewidują wyspecjalizowanych instrumentów ochrony roszczeń, dopuszczalne jest występowanie na cywilnoprawną drogę sądową.

Kwestia odpowiedzialności w stosunku do likwidatora za zobowiązania spółki została przesądzona uchwałą składu siedmiu sędziów SN z 28 stycznia 2010 r. (sygn. akt III CZP 91/09). Wynika z niej, że likwidator odpowiada za zobowiązania spółki w takim zakresie, w jakim kształtuje się odpowiedzialność członków zarządu na podstawie kodeksu spółek handlowych.

Tak, w konsekwencji regulacje zawarte w Ordynacji podatkowej mają charakter szczególny w stosunku do przepisów kodeku spółek handlowych, które nie znajdują tu zastosowania. Przemawia to za niedopuszczalnością przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki na jej likwidatora na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych, w drodze wytoczenia pozwu przed sądem cywilnym. Także z art. 107 par. 1 Ordynacji podatkowej wynika, że przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne na inny podmiot niż podmiot pierwotnie zobowiązany do zapłaty podatku może nastąpić jedynie w trybie i w sposób przewidziany w tej ustawie.

Obserwując rysującą się w ciągu ostatnich kilku lat praktykę orzeczniczą, można przypuszczać, że organy podatkowe będą poszukiwały sposobów ochrony należności publicznoprawnych na drodze sądowej.

@RY1@i02/2011/019/i02.2011.019.183.003a.001.jpg@RY2@

Fot. Arch.

Joanna Szydlik, adwokat w zespole kancelarii RS Adwokaci w Poznaniu

Rozmawiała Magdalena Majkowska