Fiskus ustali, czy władze spółki wiedziały o oszustwach

Organy podatkowe II instancji, badając merytorycznie sprawę, muszą zbadać, czy spółka miała lub mogła mieć świadomość, że uczestniczy w mechanizmie tzw. karuzeli podatkowej.

Dyrektor urzędu kontroli skarbowej w grudniu 2009 r. określił spółce kwoty nadwyżki VAT naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2005 r. Dyrektor izby skarbowej, decyzją z sierpnia 2010 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dyrektor urzędu kontroli skarbowej powtórzył, że nie widzi możliwości obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych dla spółki przez jedną z firm.

Dyrektor UKS wyjaśnił, że w okresie objętym decyzją spółka kupowała telefony komórkowe m.in. od firmy w Danii. Transakcje zawierał przedstawiciel handlowy, któremu zarząd spółki udzielił umocowania. Organ wziął pod uwagę m.in. materiały zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuraturę. Ustaliła ona, że przedstawiciel jedynie firmował swoim nazwiskiem działalność. W praktyce prowadził ją jego szwagier, a przedstawiciel jedynie podpisywał dokumenty związane z funkcjonowaniem firmy, w tym faktury VAT.

Reprezentujący spółkę pełnomocnicy zarzucili m.in. decyzji, że dyrektor UKS korzystał z materiału dowodowego w sposób wybiórczy i stronniczy.

Sprawa dotyczyła uczestnictwa skarżącej w tzw. karuzeli podatkowej. Sąd orzekł, że organy podatkowe naruszyły przepisy procesowe, określone w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn.zm.). Sąd wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji. Dyrektor izby skarbowej, czyli organ odwoławczy, uchylił w całości decyzję dyrektora UKS i orzekł o umorzeniu postępowania w części dotyczącej października 2005 r., a w części dotyczącej grudnia 2005 r. określił kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek podatnika.

Sąd wskazał, że błędem dyrektora izby skarbowej było to, że nie rozpatrzył ponownie sprawy merytorycznie. Wyjaśnił, że istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Tymczasem organ oparł się na informacjach, które dostał od duńskich służb skarbowych. Sąd zauważył jednak, że władze Danii nie potwierdziły, że firma duńska była zaangażowana w proceder karuzeli podatkowej.

WSA doszedł więc do wniosku, że organy wyprowadziły błędne wnioski z zebranego materiału dowodowego. Wskazał na następujące rozbieżności. Skoro decyzja dotyczy wyłącznie zobowiązania za grudzień 2005 r., to w pierwszej kolejności zadaniem organu odwoławczego było ustalenie, czy w tym miesiącu spółka otrzymała telefony od firmy. Organy muszą wyjaśnić, czy i jaką rolę w dostawie towarów miały poszczególne podmioty, które pojawiają się w sprawie, a także czy cena oferowana za towar w grudniu 2005 r. była stosunkowo niska i czy budziła wątpliwości nabywcy. Wreszcie muszą zbadać, czy władze skarżącej spółki miały (mogły mieć) świadomość, że uczestniczą w mechanizmie tzw. karuzeli podatkowej.

Sąd podkreślił, że zaskarżona decyzja nie zawiera w tym zakresie żadnych szczegółowych ustaleń. W efekcie jest sprzeczna z art. 210 par. 1 pkt 6 oraz par. 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym ostatnim przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zwrot "w szczególności" oznacza, że nie są to jedyne elementy uzasadnienia faktycznego. Do takich elementów - zdaniem sądu - należy zaliczyć wykazanie związku przyczynowego między ustaleniami a wyciągniętymi z nich wnioskami.

z 25 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Po 267/12, nieprawomocny.

Oprac. Łukasz Zalewski