Organy zabezpieczą majątek podatnika na poczet zaległości

Wystawianie i przyjmowanie pustych faktur oraz wykorzystywanie ich w rozliczeniu podatku od towarów i usług przez dłuższy czas, np. okres kilkudziesięciu miesięcy, przy uwzględnieniu obowiązku zapłaty podatku wynikającego z treści art. 108 ustawy o VAT z 11 marca 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1542 z późn. zm.), powoduje powstanie zaległości podatkowych i w konsekwencji uprawnia organy podatkowe do uznania, że zaistniała przesłanka trwałego nieuiszczania zobowiązań publicznoprawnych oraz podstawa do wydania decyzji zabezpieczającej.

Naczelnik urzędu skarbowego wydał decyzję o zabezpieczeniu na majątku skarżącej należności dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. wraz z odsetkami. Skarżąca nie zgodziła się jednak z decyzją o zabezpieczeniu. Uważała, że naczelnik wydał ją, błędnie zakładając, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, a brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub uczynić bezskuteczną przyszłą egzekucję.

Spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w omawianej sprawie naczelnik urzędu skarbowego mógł wydać decyzję zabezpieczającą zobowiązanie podatkowe w VAT. Zdarzenia, które organ wziął pod uwagę, wydając decyzję o zabezpieczeniu, dotyczyły odliczenia VAT z pustej faktury oraz fakt ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonków i darowanie nieruchomości przez żonę mężowi i niepełnoletniej córce.

Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnił, jakie mogą być przesłanki, które pozwalają na dokonanie zabezpieczenia na majątku podatnika. Zgodnie z art. 33 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), zobowiązanie podatkowe może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. WSA wyjaśnił, że zasadniczą przesłanką, która uzasadnia ustanowienie zabezpieczenia, jest obawa niewykonania zobowiązania podatkowego.

W omawianej sprawie ustalono, że taka obawa wystąpiła. Skarżąca handlowała złomem i wystawiła 243 faktury oraz obniżała podatek należny o podatek naliczony wynikający z pustych faktur, a więc takich, które nie dokumentowały rzeczywistego obrotu. Zdaniem sądu, nie ma wątpliwości, że podatnik miał świadomość, że uczestniczy w oszustwie. Przesądza o tym fakt, że wystawiał i przyjmował puste faktury przez 32 miesiące. Nie płacił więc przez ten okres podatku, mimo że miał taki obowiązek. W efekcie została spełniona przesłanka trwałego nieuiszczania zobowiązań.

Sąd wskazał też, że po wszczęciu postępowania kontrolnego skarżąca zaczęła zbywać majątek. Co oznacza, że spełniona została też druga przesłanka, pozwalająca na zabezpieczenie na majątku. W efekcie sąd orzekł, że obawa organów podatkowych, że ze względu na zbywanie przez skarżącą majątku nie wykona ona zobowiązań podatkowych, jest uzasadniona.

W rezultacie organy podatkowe prawidłowo postąpiły, dokonując zabezpieczenia na majątku podatnika. Może się bowiem okazać, że bez takiego zabezpieczenia, nie byłyby w stanie ewentualnie wyegzekwować nawet części zaległego podatku od towarów i usług. WSA wyjaśnił też, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów proceduralnych.

Oprac. Łukasz Zalewski

z 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 144/12, nieprawomocny.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/107/i02.2012.107.07100030b.802.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński, doradca podatkowy, Kancelaria Prawna Witold Modzelewski

Wyrok WSA w Bydgoszczy jest kolejnym wyrokiem z serii samospełniającej się przepowiedni, co wyraża się w stwierdzeniu: sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych". Stanowisko to, podzielane przez niektóre składy w WSA i NSA, oznacza, iż nie ma sensu zarzucać organom błędnego ustalenia stanu faktycznego i przedwczesnego zakończenia postępowania, a o zasadzie prawdy materialnej można zapomnieć - skoro bowiem w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie jest wszystko w porządku, a dalszych dowodów się nie zbiera (bądź nie uwzględnia w razie ich przedstawienia przed sądem), to sprawa jest zakończona zawsze po myśli organów (por. wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1049/11).

Ponadto WSA przyjął jako podstawy uzasadniające zabezpieczenie okoliczności dotyczące wymiaru podatku - co dotychczas jednolicie było oceniane jako błąd (z uwagi na inny zakres przedmiotowy postępowania).