Organ musi poinformować podatnika o hipotece

W zarządzeniu zabezpieczenia należności pieniężnej organ egzekucyjny musi precyzyjnie wskazać sposób zabezpieczenia i jego zakres.

Naczelnik urzędu skarbowego doręczył w czerwcu 2011 r. skarżącej spółce decyzję o zabezpieczeniu wykonania jej zobowiązania w VAT za 2006 rok. Decyzję doręczono bezpośrednio osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w siedzibie spółki. Na podstawie tej decyzji naczelnik wystawił 11 zarządzeń zabezpieczenia. Podobnie jak pierwotna decyzja, zostały one doręczone osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Organ egzekucyjny, którym również był naczelnik urzędu skarbowego, wykonując zarządzenia zabezpieczenia zobowiązań skarżącej, złożył w sądzie rejonowym wnioski o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nieruchomości. Hipoteka przymusowa została wpisana w lipcu 2011 r.

Spór dotyczył dwóch kwestii. Skarżąca twierdziła, że decyzja o zabezpieczeniu powinna być doręczona pełnomocnikowi spółki, a nie jej pracownikowi, a ponadto w zarządzeniu zabezpieczenia naczelnik urzędu skarbowego nie wskazał precyzyjnie sposobu i zakresu zabezpieczenia.

Sąd w sprawie doręczenia decyzji przyznał rację organom podatkowym, a w sprawie sposobu zabezpieczenia uznał, że rację ma podatnik.

Wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające to dwa różne postępowania. Zabezpieczenie należności pieniężnej jest stosowane wtedy, gdy istnieje niebezpieczeństwo, że egzekucja nie zostanie wykonana lub jej wykonanie będzie trudne. Zabezpieczenie następuje na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Wniosek taki jest jednak zbędny, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jak w omawianej sprawie. Zarządzenie musi jednak spełniać wymogi formalne. Z kolei podatnik, czyli dłużnik, może zarzucić w postępowaniu egzekucyjnym i w zabezpieczającym różne naruszenia, ale tylko te wymienione w art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

W omawianej sprawie spółka twierdziła, że nie powstał obowiązek zapłaty podatku, a zabezpieczenie na hipotece było niedopuszczalne. Jej zdaniem skoro decyzję o zabezpieczeniu organ doręczył niewłaściwej osobie, to nie można mówić o powstaniu obowiązków po stronie spółki. Sąd się z takimi zarzutami nie zgodził. Uznał, że są one bezpodstawne, bo organ egzekucyjny doręczając zarządzenia zabezpieczenia bezpośrednio spółce, a nie doradcy podatkowemu, który ją reprezentował, postąpił prawidłowo. WSA wskazał, że w omawianej sprawie pełnomocnik został ustanowiony do działania w postępowaniu kontrolnym, a nie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, że są to dwa różne rodzaje postępowań, dlatego organ egzekucyjny mógł doręczyć decyzję o zabezpieczeniu spółce, a nie jej pełnomocnikowi.

Natomiast odnosząc się do zarzutu, że organ podatkowy nie wskazał sposobu i zakresu zabezpieczenia, sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarządzenie zabezpieczenia powinno zawierać sposób i zakres zabezpieczenia. Nie może go określić ogólnie, zostawiając pole do zastosowania różnych sposobów. Z zarządzenia zabezpieczenia musi wynikać konkretny, jeden sposób oraz zakres zabezpieczenia. Dłużnik musi też dokładnie wiedzieć czy wierzyciel żąda zabezpieczenia całej, czy części należności pieniężnej. Nie może się tego domyślać. Z wyroku wynika, że jeśli organ zmieni sposób zabezpieczenia, wtedy będzie musiał zmienić zarządzenie.

Oprac. Łukasz Zalewski

z 16 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 58/12, nieprawomocny.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.07100030b.802.jpg@RY2@

Jacek Pawlik, doradca podatkowy, prezes zarządu Eccom

Jednym z zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą, który legł u podstaw uznania skargi za zasadną, było niepodanie przez organ podatkowy konkretnego sposobu zabezpieczenia lub kilku sposobów zabezpieczenia w zarządzeniu zabezpieczenia. Słusznie stwierdził sąd, że brak wyraźnego wskazania we wzorze zarządzenia zabezpieczenia miejsca, w którym można podać sposób zabezpieczenia, nie powinien wpływać na zastosowanie art. 156 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W przepisie tym wskazano, jaką treść powinno zawierać takie zarządzenie. Można uznać, że opublikowany przez ministra finansów wzór miał jedynie na celu ujednolicenie praktyki, a nie wprowadzanie formularza do bezwzględnego stosowania. Nic nie przeszkadza, aby wskazane we wzorze zarządzenie dostosować do indywidualnej sprawy, tak aby spełniało wymogi ustawowe. Niepodanie przez wierzyciela sposobu zabezpieczenia w przekazywanym zobowiązanemu zarządzeniu uniemożliwia zobowiązanemu zgłoszenie zarzutu co do zastosowania zbyt uciążliwego sposobu zabezpieczenia.