Komisja broni swoich pomysłów

Przedawnienie zobowiązań podatkowych/Konfederacja Lewiatan

- W przypadku podatku, w którym zobowiązanie powstaje przez doręczenie decyzji (np. podatek od nieruchomości, gdy podatnikiem jest osoba fizyczna), organ I instancji ma na jego wymiar 3 lub 5 lat, a następnie 5 lat na pobór.

- W przypadku podatków powstających z mocy ustawy (np. PIT, VAT) obowiązuje jednolity termin na wymiar i pobór podatku - wynosi 5 lat.

- Powyższe terminy, po spełnieniu ustawowych przesłanek dotyczących zawieszenia biegu przedawnienia bądź jego przerwania, są wydłużane, nawet do kilkunastu lat.

- Wymiar podatku jest rozumiany jako wydanie decyzji przez organ I instancji.

- Organ podatkowy miałby określony czas na wymiar podatku (3 lub 5 lat), czyli doręczenie przez organ podatkowy I instancji decyzji ustalającej lub określającej podatek. Byłby to więc okres na zakwestionowanie poprawności rozliczenia podatku dokonanego przez podatnika, np. w złożonej deklaracji, oraz wydanie decyzji określającej w przypadku braku takiej deklaracji.

Kierunkowe założenia przewidują, że wymiarem podatku jest wydanie decyzji przez organ I instancji. Zdaniem Lewiatana, takie założenie jest błędne. Konfederacja postuluje, aby termin dotyczył wymiaru ostatecznego, czyli dokonanego przez organ I i II instancji (odwoławczy). Bez takiego doprecyzowania urzędnicy nie będą mieli motywacji do przeprowadzenia kontroli lub postępowania podatkowego wcześniej niż w 4. lub 5. roku po roku, w którym podatnik się rozliczył. Obecnie organy dość często podejmują takie działania w ostatnim roku przed upływem terminu na dokonanie wymiaru, co Lewiatan krytykuje.

Zdaniem komisji uwaga Lewiatana jest niezasadna. Rozwiązanie, w którym decyzja organu I instancji oznacza wymiar podatku, jest obecne w ordynacji i dobrze się sprawdza. Komisja jest przekonana, że po zmianach organy podatkowe I instancji będą bardziej staranne przy wydawaniu decyzji. Jeśli organ odwoławczy lub sąd uchyli ich rozstrzygnięcie i jednocześnie upłynie 3- lub 5-letni termin na wymiar podatku, to nie będzie możliwości przekazania sprawy ponownie organowi I instancji. Im dłużej organy będą prowadziły postępowanie, tym mniej będą miały czasu na wyegzekwowanie podatku.

- Komisja nie zgodziła się też, że rozwiązanie zaproponowane przez Lewiatana, aby termin na wymiar dotyczył decyzji ostatecznej, zmotywuje urzędników do szybszego prowadzenia kontroli i postępowań podatkowych. Zwróciła uwagę, że zgodnie z kierunkowymi założeniami, wszczęcie kontroli lub postępowania nie będzie oznaczało zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Dzięki temu organy będą musiały odpowiednio wcześnie wszczynać kontrole lub postępowania, aby zdążyć wymierzyć daninę. W nowej ordynacji przesłanką zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie będzie też np. wszczęcie postępowania karno-skarbowego, co jest obecnie wykorzystywane przez organy do nadmiernego wydłużania postępowań.

Przedłużenie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych/Konfederacja Lewiatan

- Organy podatkowe mają na wymiar 3 lub 5 lat, a następnie 5 lat na pobór podatku (dotyczy przypadków, gdy fiskus wymierza podatek w decyzji) lub 5 lat - zarówno na wymiar, jak i pobór (dotyczy podatków powstających z mocy prawa). Istnieje wiele przesłanek pozwalających na wydłużenie tych terminów, np. gdy organ wszczyna postępowanie karne skarbowe.

- W odniesieniu do wymiaru podatku obowiązywałyby dwa okresy przedawnienia - 3 lata (dla podatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą) lub 5 lat (m.in. dla podatków związanych z działalnością biznesową, podatku z tytułu rozliczania przychodów z nieujawnionych źródeł).

- Będzie możliwe zawieszenie biegu terminu przedawnienia wymiaru podatku, ale nie może ono prowadzić do wydłużenia okresu przedawnienia łącznie o więcej niż 5 lat.

- Komisja proponuje wprowadzić 5-letni okres przedawnienia poboru podatku.

Lewiatan uważa, że 5 lat jako maksymalna granica wydłużenia terminu przedawnienia to za dużo. Powinny to być 2 lata, jak proponowała Komisja Kodyfikacyjna w pierwotnych założeniach nowej ordynacji podatkowej.

Komisja nie zgadza się z postulatem Lewiatana. Zwraca uwagę, że organy podatkowe powinny mieć realną możliwość wymiaru podatku. Obecnie organy na informacje podatkowe od administracji z innych krajów muszą czekać nawet kilka lat. Tyle samo trwa oczekiwanie na rozstrzygnięcie spraw podatkowych przez sądy administracyjne. Co więcej, jeśli sąd zada pytanie do TK lub TSUE, okres oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu jeszcze bardziej się wydłuża.

Terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych/Konfederacja Lewiatan

Jak wyżej.

Jak wyżej.

Lewiatan ocenia, że proponowana koncepcja oznacza de facto, że zobowiązania podatkowe będą przedawniać się dopiero po 15 latach. Na taki czas składa się bowiem 5 lat okres na wymiar podatku, 5-letni okres wydłużenia biegu terminu przedawnienia i 5 lat na pobór daniny. Zdaniem Lewiatana nie ma uzasadnienia dla tak długiego okresu przedawnienia. Konfederacja postuluje więc wprowadzenie zasady, zgodnie z którą jeśli wymiar nie zostanie dokonany w ciągu 5 lat, to może być dokonywany przez kolejne 5 lat, ale kosztem terminu na pobór podatku. W efekcie łączny czas przedawnienia wynosiłby maksymalnie 10 lat.

Komisja nie zgodziła się również z tym postulatem. Zwraca uwagę, że należy patrzeć całościowo na jej propozycje. Przyznaje, że zmierzają one co do zasady do skrócenia okresu przedawnienia. Jego bieg rozpocznie się wcześniej niż obecnie. Dziś okres przedawnienia liczy się od początku roku następującego po roku, w którym upłynął termin płatności daniny lub powstał obowiązek podatkowy. W nowej ordynacji termin będzie biegł od dnia upływu terminu płatności lub od dnia powstania obowiązku podatkowego, co oznacza skrócenie okresu przedawnienia nawet o kilka miesięcy. Ponadto w nowej ordynacji zostaną wyeliminowane dwie najbardziej krytykowane przesłanki pozwalające wydłużyć okres przedawnienia (wszczęcie postępowania karnego skarbowego oraz zastosowanie środka egzekucyjnego po nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności). Co więcej, w przypadku podatków niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, okres na wymiar skróci się z 5 do 3 lat. Ponadto, jeśli organ nie wymierzy podatku przed upływem okresu przedawnienia dotyczącego wymiaru, nie będzie mógł również wyegzekwować daniny. Oznacza to skrócenie okresu przedawnienia w niektórych przypadkach nawet do 5 lub 3 lat. Komisja stwierdziła też, że koncepcja Lewiatana może prowadzić do tego, że organ będzie miał czas na wymiar, a nie będzie miał czasu na pobór podatku.

Cele nowej ordynacji/Związek Banków Polskich

Cele nowej ustawy:

- ochrona praw podatnika oraz

- zwiększenie skuteczności i efektywności wymiaru i poboru podatków.

Związek Banków Polskich zwraca uwagę, że celem przy tworzeniu nowych regulacji powinno być również doprecyzowanie, jakie informacje banki mają obowiązek przekazywać fiskusowi. Obecnie nie jest to ściśle określone, co rodzi wątpliwości banków, np. gdy fiskus zwraca się o kopie dokumentów.

Komisja uwzględni ten postulat na dalszym etapie prac, przy tworzeniu przepisów nowej ordynacji.

Interpretacje przepisów prawa podatkowego/m.in. NSZZ "Solidarność"

Podatnicy mogą występować do ministra finansów o wydanie interpretacji indywidualnych. W przypadku gdy minister nie zgadza się w interpretacji ze stanowiskiem wnioskodawcy, podatnik może zaskarżyć interpretację do sądu administracyjnego.

Nowa ordynacja ma utrzymać zasadę kontroli sądowej interpretacji podatkowych. Minister finansów ma również częściej wydawać interpretacje ogólne. Będzie też można zadawać pytania prawne Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Związek postuluje, aby doprecyzować, kto będzie mógł zadawać pytania prawne NSA.

Komisja przyznała, że z pytaniem prawnym do NSA będzie mógł wystąpić minister finansów. Będzie miał takie prawo w przypadku, gdy przy wydawaniu interpretacji ogólnej natrafi na poważne wątpliwości, których nie rozstrzygnęło rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych.

Program poprawnego rozliczenia opartego na współpracy/Związek Banków Polskich, Pracodawcy RP

Brak szczegółowych regulacji w tym zakresie.

W nowej ordynacji podatkowej powstaną ramy prawne dla programu poprawnego rozliczenia opartego na współpracy. Program ma zapewnić przestrzeganie prawa podatkowego poprzez ścisłą współpracę organów podatkowych z podatnikami. Podatnik będący uczestnikiem programu będzie musiał ujawnić organowi bez zwłoki wszelkie istotne informacje dotyczące swojej działalności. Program ten będzie opierał się na porozumieniu między podatnikiem a administracją oraz na dobrej woli i zaufaniu.

Zdaniem obu organizacji, należy doprecyzować, jaki charakter będzie miało porozumienie między podatnikiem a fiskusem, a w szczególności, jaki zakres ochrony będzie przysługiwał podatnikom uczestniczącym w programie.

Komisja uwzględni uwagę w dalszych pracach. Wyjaśniła, że program poprawnego rozliczenia będzie opierał się na zaufaniu, co oznacza, że organy podatkowe będą związane stanowiskiem wyrażonym wobec podatnika. Ma to być jednak procedura nieformalna, więc nie zakłada się określenia szczegółowych jej zasad, bo to byłoby sprzeczne z jej ideą.