Za dużo uznaniowości w... uznaniowości

Jeden z takich wyroków zapadł 14 października (sygn. akt II FSK 2427/14). Dotyczył mężczyzny, który odziedziczył spadek po ojcu. Przyjął go wraz z dobrodziejstwem inwentarza. Wkrótce okazało się jednak, że nie ma się z czego cieszyć, bo scheda składa się wyłącznie z zaległości podatkowych wobec urzędu skarbowego. Spadkobierca, szukając ratunku, złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Tłumaczył, że jest młody, zarabia mało, a dług ojca obciąży go na całe życie. Fiskus uznał, że owszem w sprawie zachodzą obie przesłanki (interes publiczny i ważny interes podatnika), które uzasadniałyby umorzenie długu, ale ostatecznie zdecydował, że ulgi nie udzieli. Uzasadniając decyzję, stwierdził, że wprawdzie długi nie są długami podatnika, tylko jego zmarłego ojca, ale mężczyzna jest młody i jeszcze zdąży je spłacić. Przypomniał przy tym, że nawet jeśli w sprawie zachodzą obie przesłanki umorzenia (interes publiczny i interes podatnika), to i tak może odmówić ulgi, korzystając z uznania administracyjnego. Wątpliwości co do słuszności tej decyzji miał już sąd pierwszej instancji. Nie zdecydował się jednak na interwencję, bo uznał - zgodnie z panującym dotychczas przekonaniem - że nie wolno mu ingerować w decyzję organów podatkowych nawet wtedy, gdy uważa, że jest niesłuszna lub krzywdząca dla podatnika. Do innych wniosków doszedł NSA. Orzekł, że uznanie administracyjne ma swoje granice i nie oznacza pełnej dowolności w podejmowaniu decyzji o tym, czy umorzyć zaległość, czy nie. Sędziowie uznali, że decyzja organu jest na tyle wątpliwa i niezasadna, że muszą ją uchylić. Wyjaśnili, że mimo iż samo postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, to w ich przekonaniu fiskus, podejmując decyzję, doszedł do błędnych wniosków i nie mogą tego tolerować. - Skoro organ sam uznał, że w sprawie zachodzą obie przesłanki, które przemawiają za umorzeniem zaległości podatkowej, to z jakiej przyczyny odmówił ulgi? - pytali fiskusa sędziowie.