Na jakie ulgi podatkowe mogą liczyć poszkodowani przez powódź

W przypadku powodzian przewidziano szczególne regulacje dotyczące otrzymanych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Jak wynika z art. 30 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r., zwolnione z podatku dochodowego są dochody (przychody) poszkodowanego otrzymane na usuwanie skutków powodzi z tytułu nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. A zatem darowizny otrzymane przez powodzian na usuwanie skutków powodzi są zwolnione z podatku dochodowego.

Art. 30 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Organy administracji publicznej na rozpatrzenie takiego wniosku mają miesiąc. Jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy o usuwaniu skutków powodzi, organy administracji publicznej są zobowiązane załatwiać sprawy związane z usuwaniem skutków powodzi w pierwszej kolejności i bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Jeśli wójt lub burmistrz gminy właściwy do udzielenia ulgi podatkowej, np. w podatku od nieruchomości, przekroczy miesięczny termin na załatwienie sprawy, strona - czyli poszkodowany - może złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu. Podobnie jak wójt czy burmistrz sąd ma obowiązek rozpatrywania takich spraw w pierwszej kolejności. Złożenie skargi do sądu wydłuży jednak całą procedurę, dlatego warto wcześniej wykorzystać wszelkie możliwości na etapie postępowania prowadzonego przez wójta (burmistrza).

Art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

W przypadku podatników, którzy dostają darowizny od członków najbliższej rodziny, nie ma obowiązku zapłaty podatku od darowizn, jeśli obdarowany spełni warunki. Zwolnienie z podatku obejmuje darowizny otrzymane od małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy. Podatnik musi jednak zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od nabycia (powstania obowiązku podatkowego). W przypadku gdy darowizną są pieniądze w kwocie wyższej niż 9637 zł, trzeba do zgłoszenia dołączyć potwierdzenie otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy nabywcy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Istotne jest, że tę kwotę należy liczyć, biorąc pod uwagę darowizny pieniężne nabyte od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. W przypadku gdy darowizna pieniężna od członka najbliższej rodziny nie przekracza kwoty 9637 zł, nie trzeba tego zgłaszać naczelnikowi urzędu skarbowego.

Art. 4a ustawy z 23 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).

Podatnik nie zapłaci podatku od darów otrzymanych od osób niespokrewnionych, jeżeli otrzymane rzeczy czy środki pieniężne zostaną wykorzystane do usuwania skutków powodzi. Ustawodawca przewidział w takiej sytuacji zwolnienie z podatku. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. zwalnia się od podatku od spadków i darowizn darowizny, jeżeli do 31 grudnia 2012 r. zostaną przeznaczone przez obdarowanego na usunięcie skutków powodzi.

Art. 30 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Mimo że nie zawarto formalnej umowy zwolnienie przysługuje, o ile świadczenie zostało wykonane. A zatem jeśli poszkodowany faktycznie dostał materiały, które przeznaczy na usuwanie skutków powodzi (odbudowę budynku), to skorzysta ze zwolnienia. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o usuwaniu skutków powodzi w 2010 r. zwalnia się z podatku od spadków i darowizn i dochodowego darowizny, do których nie ma zastosowania ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768), a także darowizny, do których ta ustawa ma zastosowanie. Oznacza to, że poszkodowany nie będzie musiał zapłacić podatku.

Art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Przedsiębiorca, który poniósł straty w wyniku powodzi, może złożyć wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Jak wynika z art. 32 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r., taki wniosek może złożyć w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy. Przepisy określają, że o ulgi mogą występować przedsiębiorcy prowadzący działalność na obszarze gmin lub miejscowości określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 2 ustawy o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu.

Art. 32 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Jak stanowi art. 10 ustawy o usuwaniu skutków powodzi z 2010 r., środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych mogą być przeznaczone na cele związane z pomocą dla poszkodowanych zatrudnionych u pracodawcy, który utworzył fundusz, a także dla poszkodowanych zatrudnionych u innego pracodawcy. Natomiast na mocy art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy przychody, a więc środki z zakładowego funduszu, są zwolnione z podatku dochodowego. Pracownicy przedsiębiorcy oraz jego konkurenta nie zapłacą więc podatku od tych środków.

Art. 10 oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 13 ustawy o usuwaniu skutków powodzi z 2010 r. pożyczki przyznane przed wejściem w życie tej ustawy ze środków PFRON osobom niepełnosprawnym na działalność gospodarczą lub rolniczą oraz zakładom pracy chronionej mogą być umarzane w całości lub w części wraz z odsetkami, jeżeli w związku z powodzią nastąpiła utrata możliwości spłaty pożyczki. Na mocy art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy umorzone pożyczki są zwolnione z podatku dochodowego. A zatem podatnik skorzysta ze zwolnienia.

Art. 13 oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Ustawa o usuwaniu skutków powodzi w 2010 r. przewiduje szczególne rozwiązania dotyczące środków trwałych. W normalnych warunkach odpisów z tytułu zużycia środków trwałych nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Jednak art. 30 ust. 3 ustawy o usuwaniu skutków powodzi wyłącza stosowanie przepisów art. 23 ust. 1 pkt 45 i 45a lit. a) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.) oraz art. 16 ust. 1 pkt 48 i pkt 63 lit. a) ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654, z późn. zm) w przypadku środków trwałych otrzymanych na usuwanie skutków powodzi. Oznacza to, że odpisy z tytułu zużycia środków trwałych otrzymanych na usuwanie skutków powodzi mogą być kosztem podatkowym.

Art. 30 ust. 3 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Do podmiotów poszkodowanych w powodzi ustawa o usuwaniu skutków powodzi zalicza również firmy oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą, które na skutek zalania doznały szkód majątkowych lub utraciły - chociażby czasowo - możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. W przypadku firm zastosowanie znajduje więc zwolnienie z podatku dochodowego od dochodów otrzymanych na usuwanie skutków powodzi z tytułu: nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, darowizn, do których nie ma zastosowania ustawa o podatku od spadków i darowizn. W efekcie środki, które firma otrzymała na usuwanie skutków powodzi, korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego.

Art. 3 pkt 1, art. 30 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835 z późn. zm.).

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl