Jakie skutki będzie mieć przekształcenie firmy w spółkę

- Czy z taką transakcją będą się wiązały jakieś konsekwencje podatkowe - pyta pan Łukasz z Myślenic.

O odpowiedź poprosiliśmy Urząd Skarbowy w Krakowie i Mariusza Machcińskiego ze Stone & Feather Tax Advisory

Ustawa z 25 marca 2011 r. o ograniczeniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców wprowadza zmianę w kodeksie spó-łek handlowych polegającą na stworzeniu możliwości przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w jednoosobową spółkę kapitałową. W ustawie zmieniono również wiele przepisów innych regulacji prawnych, w tym podatkowych. Większość tych zmian obowiązywać będzie od 1 lipca 2011 r.

Przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do rejestru przedsiębiorców KRS. Jednocześnie właściwy organ ewidencyjny z urzędu wykreśla przedsiębiorcę przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Przekształconej spółce przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Przepisów o przejęciu praw i obowiązków nie stosuje się do ulg podatkowych przewidzianych w przepisach prawa podatkowego.

Szczególne uregulowania ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników sprawiają, że przekształcona spółka nie może posługiwać się numerem identyfikacji podatkowej (NIP) przekształcanego przedsiębiorcy. Spółka uzyska nowy NIP na takich zasadach jak powstający podmiot gospodarczy.

Przekształcona spółka uzyskuje taki sam status, jaki miał przekształcany przedsiębiorca. Spółka nabywa prawo do odliczenia VAT z faktur dokumentujących zakupy dokonane jeszcze przez przedsiębiorcę i oczywiście przez niego nieodliczone od podatku należnego. Przysługujące przedsiębiorcy i niewypłacone przed dniem przekształcenia zwroty VAT będą podlegały zwrotowi na rachunek spółki.

Przekształcany przedsiębiorca rozlicza podatek dochodowy od dochodów uzyskanych do dnia przekształcenia. Należy też pamiętać o rozliczeniu przychodów w przypadku objęcia udziałów (akcji) w spółce przekształcanej w zamian za wkład niepieniężny. Za koszt uzyskania tego przychodu przyjmuje się wartość składników majątku wynikającą z ksiąg, ewidencji i wykazu, określoną na dzień objęcia tych udziałów (akcji).

Przedsiębiorca jest zobowiązany sporządzić wykaz składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej - wykreślenia z dotychczasowego rejestru.

Spółka wstępuje w obowiązki pracodawcy, ma zatem obowiązek obliczania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych dla zatrudnionych pracowników oraz sporządzenia informacji, w tym także dla pracowników, którzy byli zatrudnieni przed przekształceniem.

Spółki kapitałowe mają obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wartość poszczególnych składników majątku ustala się na podstawie wykazu sporządzonego zgodnie z przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych na dzień przekształcenia.

Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się w tym przypadku wartość początkową, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne, albo wartość poniesionych wydatków na nabycie albo wytworzenie składników majątku, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli rzeczy te lub prawa nie były amortyzowane.

Jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z tą osobą fizyczną za powstałe do dnia przekształcenia zaległości podatkowe przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Małgorzata Galuba

z Urzędu Skarbowego Kraków-Nowa Huta

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.015a.101.jpg@RY2@

Mariusz Machciński, doradca podatkowy, partner w Stone & Feather Tax Advisory

Obecnie nie można bezpośrednio przekształcić działalności jednoosobowej w spółkę kapitałową (takie przekształcenie będzie możliwe od 1 lipca). Dlatego przedsiębiorcy najczęściej korzystają z rozwiązań pośrednio prowadzących do takiego przekształcenia w ramach:

● likwidacji działalności gospodarczej i wykorzystania uzyskanych w ten sposób składników majątkowych w celu zasilenia kapitałów spółki kapitałowej;

● sprzedaży do spółki kapitałowej prowadzonego przez nich przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części;

● wniesienia do spółki kapitałowej aportem prowadzonego przez nich przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Z perspektywy PIT i CIT dwa aspekty decydują o efektywności podatkowej takiej operacji. Po pierwsze, neutralność podatkowa przekształcenia. W ujęciu modelowym przekształcenie nie rodzi dla przedsiębiorcy żadnych negatywnych skutków podatkowych, w szczególności nie powoduje powstania dochodu do opodatkowania. Po drugie, sposób wyceny otrzymanych przez spółkę kapitałową w wyniku przekształcenia składników majątkowych, wchodzących w skład przedsiębiorstwa przekształcającego się podatnika. Uzyskanie wartości rynkowej w spółce pozwala czerpać dodatkowe korzyści podatkowe ze zwiększonych odpisów amortyzacyjnych. W przypadku kontynuacji przez spółkę kapitałową wyceny wartości początkowej składników majątkowych z ksiąg przekształcającego się przedsiębiorcy wzrost wartości rynkowej składników majątku nie jest kompensowany zwiększoną pulą amortyzacji.

Likwidacja działalności od tego roku jest neutralna podatkowo z perspektywy PIT. Dalsze kroki z wykorzystaniem majątku likwidacyjnego mogą wywoływać różne skutki w PIT. Przychód podatkowy z działalności nie powstanie, jeśli składniki majątkowe otrzymane przez podatnika w związku z likwidacją zostaną w okresie 6 lat od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja, odpłatnie zbyte w związku z wykonywaniem przez niego działalności gospodarczej. Wniesienie aportem takich składników do spółki kapitałowej nie następuje w ramach działalności gospodarczej; przychód z takiej działalności w tym wypadku nie powstaje niezależnie od dotrzymania 6-letniego okresu przejściowego. W grę potencjalnie mogą jednak wchodzić inne kategorie przychodów (przychody z kapitałów pieniężnych czy przychody z innych źródeł). Przepisom ustawy o PIT ewidentnie brakuje w tym zakresie precyzji, co może rodzić kontrowersje, jak i możliwości optymalizacji podatkowej. Z drugiej strony majątek likwidacyjny w spółce kapitałowej może zostać wyceniony według jego wartości rynkowej. Nie dotyczą go bowiem ograniczenia przewidziane dla wspólników spółek osobowych czy aportu przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, które, generalnie, zakładają kontynuację wyceny.

Transakcja sprzedaży przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa będzie opodatkowana PIT. Przychodem będzie cena uzyskana ze sprzedaży. Kosztem, ogólnie, będą wydatki poniesione historycznie na składniki majątkowe nieujęte wcześniej przez podatnika w kosztach podatkowych. Cena powinna odzwierciedlać wartość rynkową przedsiębiorstwa. Organy podatkowe mogą bowiem badać jej rynkowość. Spółka kapitałowa wartość nabytych składników majątkowych, podobnie jak w przypadku likwidacji, może określić w wysokości wartości rynkowej.

Aport przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki kapitałowej będzie neutralny z perspektywy PIT. Spółka, która otrzyma taki aport, będzie jednak kontynuowała wycenę składników majątkowych z uwzględnieniem wartości początkowych i odpisów amortyzacyjnych dokonanych przed dniem aportu przez przekształcającego się przedsiębiorcę. Wartość rynkową na takim aporcie mogą uzyskać jedynie spółki, do których stosują się jeszcze zasady z 2010 r. (których rok podatkowy - inny niż kalendarzowy - zaczął się w 2010 r. i jeszcze się nie skończył) i tylko w odniesieniu do tych składników majątkowych, które nie były ujęte w księgach przedsiębiorcy jako środki trwałe czy wartości niematerialne i prawne (inwestycje w toku, znaki towarowe itp.).

Od 1 lipca w kodeksie spółek handlowych zaczną obowiązywać przepisy dopuszczające bezpośrednie przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę akcyjną lub z ograniczoną odpowiedzialnością. Takie przekształcenie, z perspektywy PIT, będzie neutralne podatkowo, ale jednocześnie powiązane z obowiązkiem kontynuacji wyceny składników majątkowych z ksiąg przekształcającego się przedsiębiorcy.

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397).

Oprac. Ewa Matyszewska