Deregulacja podatkowa: oprócz ułatwień także nowe wymogi dla firm

Ustawa zakłada m.in. skrócenie wymogu minimalnego czasu trwania umowy leasingu nieruchomości czy zmianę stron do celów podatkowych. Czy te ułatwienia podatnicy zastosują do umów już zawartych?

KOMENTARZ EKSPERTA

doradca podatkowy, partner w RSM Poland KZWS

Ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie nowych zasad opodatkowania leasingu od 1 stycznia 2013 r. Mimo, że zmiany te - jako korzystne dla podatników - mogłyby teoretycznie obowiązywać z datą wsteczną, w przepisach przejściowych jasno określono, że dotyczyć będą tylko umów zawartych po 1 stycznia 2013 r. Sporne może więc stać się to, czy skorzystają z nich np. osoby, które w wyniku cesji dokonanej już w nowym roku staną się dla celów podatkowych stroną umowy leasingu zawartej przed tą datą. Pewien problem dla podatników z przesuniętym rokiem podatkowym stanowić może kolizja dwóch przepisów przejściowych, tj. dotyczącego samego leasingu oraz ogólnego obowiązywania ustawy. W przypadku gdy leasingodawca nie rozpocznie roku podatkowego 1 stycznia 2013 r., to mimo obowiązywania zmian w leasingu nie będzie miał prawa ich stosować. Zabrania tego norma wskazująca, że dla takich podatników nowelizację stosuje się dopiero od nowego roku podatkowego. Ewentualnie możliwe jest tu zastosowanie normy lex specialis derogat lex generali (przepis szczególny wyłącza normę ogólną), zgodnie z którą przepisy przejściowe dotyczące stricte umów leasingu miałyby pierwszeństwo przed normą ogólną.

Podatnik będzie musiał dokonać korekty VAT naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej niezapłaconą należność. Co zrobić, aby ograniczyć ryzyko korekt przy spornych płatnościach?

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.806.jpg@RY2@

Wojciech Kotowski, doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Podatnik, który nie będzie dysponował dowodem uiszczenia zapłaty za fakturę, będzie narażony na zakwestionowanie poprawności rozliczeń podatkowych przez organy podatkowe. Tym samym w celu uniknięcia niekorzystnych konsekwencji podatkowych można spodziewać się, że podatnicy w istotny sposób zwiększą ilość archiwizowanych dokumentów. Zwiększeniu mogą więc ulec koszty administracyjne prowadzonej firmy. Obowiązek korekty istnieje bez względu na stanowisko wierzyciela lub dłużnika. Oznacza to, że dłużnik będzie zobowiązany do korekty także, gdy należność zostanie np. rozłożona na raty. Ustawa o VAT posługuje się pojęciem "nieuregulowania należności", nie definiując go, co zwiększa ryzyko rozbieżnych interpretacji.

Brak przepisów przejściowych do nowych zasad rozliczania kosztów to duże utrudnienie dla podatników. Jakie wydatki będą podlegały obowiązkowej korekcie?

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.807.jpg@RY2@

Michał Thedy dyrektor działu doradztwa transakcyjnego w Ernst & Young

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.808.jpg@RY2@

Łukasz Kupryjańczyk, menedżer działu doradztwa transakcyjnego w Ernst & Young

Literalne brzmienie przepisów może sugerować, że nowe zasady powinny dotyczyć również niezapłaconych faktur (rachunków) otrzymanych w 2012 r., które zgodnie z przepisami zostaną zaliczone (w części) do kosztów już w 2013 r. W takich przypadkach, w razie przekroczenia 30- bądź 90-dniowych terminów, do momentu dokonania zapłaty podatnicy mogą nie być w stanie zaliczyć do kosztów zaksięgowanych wydatków. Takie sytuacje mogą wystąpić przy rozliczaniu kosztów bezpośrednich (np. zapasów) czy też kosztów pośrednich, które dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy (np. koszt prenumerat). Można uznać, że porównania terminu płatności z faktyczną zapłatą należy dokonać za każdym razem, gdy wydatek (jego część) odnoszony jest w ciężar kosztów po 1 stycznia 2013 r., niezależnie od tego, kiedy podatnik otrzymał fakturę (rachunek). Nowe przepisy mogą więc dotyczyć np. sytuacji, gdy nabycie towarów miało miejsce w grudniu 2012 r., ich sprzedaż w marcu 2013 r., a termin płatności wynikający z faktur (np. 14 dni) został przekroczony o 30 dni. Czas pokaże, czy taką interpretację przepisów przyjmą organy podatkowe.

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.109.jpg@RY2@

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.110.jpg@RY2@

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.111.jpg@RY2@

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.812.jpg@RY2@

Oprac. Magdalena Majkowska

ZDANIEM EKSPERTA

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.07100100a.813.jpg@RY2@

Anna Zięba, adwokat (Nowy Jork), doradca podatkowy w firmie prawniczej Kochański Zięba Rapala i Partnerzy

Są także zalety

Na gruncie podatkowym zakaz reformationis in peius, czyli zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się uznawany, jest za jedną z najważniejszych gwarancji procesowych. Zgodnie z art. 234 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Zasadą jest więc zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Od tej reguły jest jednak kilka istotnych wyjątków. Po pierwsze, złamanie zakazu orzekania na niekorzyść możliwe jest w przypadku nadzwyczajnych okoliczności, tj. gdy decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Po drugie, istotny wyłom od tej zasady wprowadza art. 230 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, gdy w toku postępowania odwoławczego organ rozpatrujący odwołanie stwierdzi, że zobowiązanie podatkowe zostało ustalone lub określone w wysokości niższej albo kwota zwrotu podatku została określona w wysokości wyższej, niż to wynika z przepisów prawa podatkowego lub określono stratę w wysokości wyższej od poniesionej - zwraca sprawę organowi I instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę wydanej decyzji. Przepis ten ma również zastosowanie, gdy różnica między VAT naliczonym, a należnym obniżająca podatek należny za następne okresy rozliczeniowe, została określona w wysokości wyższej, niż to wynika z przepisów. Stosowanie art. 230 powoduje, że choć z formalnego punktu widzenia sam organ odwoławczy nie ma możliwości zmiany decyzji na niekorzyść strony (decyzję wymiarową wydaje bowiem organ pierwszej instancji), to jednak efekt orzekania na niekorzyść strony jest osiągnięty. Z perspektywy podatnika i jego gwarancji procesowych nie ma bowiem znaczenia, czy zmiany "na gorsze" dokona organ I czy II instancji. Co więcej, art. 230 wprowadza również chaos procesowy. Od decyzji wymiarowej organu I instancji służy stronie odwołanie, które podlega rozpatrzeniu łącznie z odwołaniem wniesionym od zmienionej decyzji. W praktyce oznacza to, że w obrocie znajdują się dwa odwołania od decyzji organu I instancji. Jedno, które zostało wniesione na decyzję pierwotną, i drugie, wniesione na decyzję "nową", zmieniającą decyzję pierwotną.

Ustawa z 16 listopada o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. z 30 listopada, poz. 1342) przewiduje uchylenie art. 230. Wzmocni to zakaz reformationis in peius, czyli fundamentalną zasadę prawa procesowego stojącą na straży zasady dwuinstancyjności postępowania. Zwrócenie organowi I instancji sprawy w celu dokonania wymiaru uzupełniającego po wniesieniu odwołania od decyzji nie będzie już możliwe. Dobrze, że ustawodawca dostrzegł w końcu potrzebę uchylenia tego przepisu. Należy jednak pamiętać, że zmiana decyzji na niekorzyść podatnika odwołującego się od decyzji I instancji nadal będzie możliwa (na podstawie art. 234 Ordynacji podatkowej). Będzie to miało miejsce - podobnie jak na gruncie procedury administracyjnej - tylko w nadzwyczajnych okolicznościach, gdy decyzja organu I instancji będzie rażąco naruszać prawo lub interes publiczny.