Poradnia podatkowa

˜ Kiedy rzemieślnik może uzyskać zwrot ulgi na wyszkolenie uczniów

˜ W jakich sytuacjach użyczenie jest korzystniejsze niż najem

˜ Jak przeznaczenie działki wpływa na zwolnienie

Wspólnicy spółki z o.o. zamierzają rozwiązać działalność. Czy w takim przypadku będzie miał do nich zastosowanie przepis o konieczności opodatkowania VAT towarów pozostałych w firmie po zaprzestaniu działalności?

Zgodnie z art. 14 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlegają towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy w dwóch przypadkach. Po pierwsze, w razie rozwiązania spółki cywilnej lub handlowej niemającej osobowości prawnej (czyli osobowej spółki prawa handlowego, np. jawnej, komandytowej). Po drugie, w przypadku zaprzestania przez podatnika, będącego osobą fizyczną, wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, który zobowiązany jest do zgłoszenia tego faktu naczelnikowi urzędu skarbowego na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o VAT. Chodzi tu o towary własnej produkcji i towary kupione przez podatnika, które pozostały w firmie, a więc nie zostały sprzedane - sam fakt ich posiadania powoduje konieczność opodatkowania. Przepis ten stanowi odzwierciedlenie na gruncie ustawy o VAT art. 18 lit. c) Dyrektywy 2006/112. Zgodnie z nim państwa członkowskie mogą uznać za odpłatną dostawę towarów zatrzymanie towarów przez podatnika lub jego następców prawnych, w przypadku gdy zaprzestaje on prowadzenia działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu, jeżeli VAT od takich towarów podlegał w całości lub w części odliczeniu w momencie ich nabycia lub wykorzystania do celów prowadzenia działalności przedsiębiorstwa podatnika.

Przepis art. 14 ustawy o VAT dotyczy jednak tylko podmiotów, które zostały w nim wymienione, a więc handlowych spółek osobowych oraz przedsiębiorców - osób fizycznych. Nie ma więc zastosowania do spółki z o.o. czy spółki akcyjnej, które są spółkami handlowymi posiadającymi osobowość prawną (spółkami kapitałowymi). Jak wynika z pytania, rozwiązaniu podlega działalność prowadzona w formie spółki z o.o., a więc w tej sytuacji niesprzedane towary nie będą podlegały opodatkowaniu na podstawie art. 14 ustawy o VAT.

Podstawa prawna

Art. 14 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z poźn. zm.).

Emerytowany rzemieślnik z uwagi na niskie dochody nie może pomniejszyć należnego podatku dochodowego o przysługującą mu na zasadzie praw nabytych ulgę z tytułu wyszkolenia uczniów. Czy istnieje możliwość wypłaty niewykorzystanej ulgi przysługującej na wyszkolenie uczniów w formie ekwiwalentu?

Ulga polegająca na obniżeniu podatku dochodowego z tytułu szkolenia uczniów (tzw. ulga uczniowska) została zlikwidowana od 1 stycznia 2004 r., z zachowaniem praw nabytych. Oznacza to, że podatnikom, którzy przed tą datą nabyli prawo do obniżki podatku dochodowego o kwotę ulgi uczniowskiej, a odliczenia te nie znalazły pokrycia w podatku dochodowym obliczonym za lata poprzedzające rok 2004, przysługuje prawo do kontynuowania odliczeń. Ulga ta przysługiwała osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, w tym również w formie spółki prawa cywilnego lub osobowej spółki handlowej, z wyjątkiem spółki partnerskiej, uprawnionym na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniającym w ramach prowadzonej działalności pracowników w celu przygotowania zawodowego.

Podatnik, któremu przyznano ulgę uczniowską, nabywa prawo do jej całkowitego wykorzystania także w przypadku likwidacji działalności gospodarczej. W takiej sytuacji podatnik ma prawo do obniżenia podatku dochodowego obliczonego także od dochodów osiąganych z innych źródeł, w tym również od podatku obliczonego od dochodu z emerytury czy renty.

Konstrukcja ulgi uczniowskiej nie pozwala jednak na jej realizację w inny sposób niż poprzez obniżenie podatku dochodowego. W obowiązującym stanie prawnym niemożliwa jest bezpośrednia wypłata na rzecz podatnika środków pieniężnych odpowiadających kwocie przyznanej ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów lub np. regulowanie nią innych zobowiązań.

Podstawa prawna

Art. 13 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956, z późn. zm.). Art. 4 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 202, poz. 1958, z późn. zm.).

Podatniczka zamierza otworzyć działalność gospodarczą, wykorzystując w tym celu mieszkanie brata. Czy lepiej zawrzeć umowę najmu, czy użyczenia mieszkania, tak aby było to korzystne dla obu stron pod kątem podatku dochodowego?

Różnica między tymi umowami jest zasadnicza, tzn. umowa użyczenia jest nieodpłatna, a najem - odpłatny. Zatem właściciel mieszkania nie uzyskuje przychodu z tytułu użyczenia i jednocześnie nie jest też zobowiązany do rozliczania podatku z tego tytułu. Taka umowa w opisanej sytuacji jest również korzystna dla drugiej strony. Przedsiębiorca uzyskuje przychód w postaci nieodpłatnego świadczenia, jednak jako osoba fizyczna ma prawo do skorzystania w opisanej sytuacji ze zwolnienia podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku, przychód z nieodpłatnego świadczenia ustala się zasadniczo według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku. Jednocześnie, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT, zwolniona jest z podatku wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.). I tak, w I grupie podatkowej, o której mowa w tych przepisach, zostało wymienione m.in. rodzeństwo. W konsekwencji użyczenie od brata mieszkania na prowadzenie działalności gospodarczej będzie zwolnione z opodatkowania PIT, nie będzie też powodowało skutków podatkowych po stronie właściciela nieruchomości.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Spółka zamierza nabyć prawo użytkowania wieczystego działki niezabudowanej. Grunt zgodnie ewidencją gruntów i budynków nie jest rolny i stanowi inne tereny komunikacyjne oraz zurbanizowane tereny niezabudowane. Dla działki brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy. Spółka zamierza uzyskać decyzję i realizować na działce inwestycję budowlaną. Czy transakcja będzie opodatkowana VAT?

Jak wynika z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, zwolniona z tego podatku jest jedynie dostawa terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Z kolei zgodnie z par. 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia ministra finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług zwalnia się od podatku dzierżawę gruntów przeznaczonych na cele rolnicze, a także zbycie prawa użytkowania wieczystego tych gruntów. Oznacza to, że generalnie opodatkowaniu VAT podlegają dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe zabudowane i niezabudowane, przy czym w przypadku tych ostatnich opodatkowane są wyłącznie te, których przedmiotem są tereny budowlane lub przeznaczone pod zabudowę. Pozostałe dostawy gruntów niezabudowanych, będących gruntami leśnymi, rolnymi itp., nieprzeznaczonymi pod zabudowę są zwolnione z VAT.

Celem określenia, czy dany grunt jest przeznaczony pod zabudowę, należy odwołać się do przepisów zawartych w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 647). Wynika z niej, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jeżeli dla danego terenu nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego ani decyzja o warunkach zabudowy, o klasyfikacji danego terenu decydują zapisy w ewidencji gruntów i budynków.

W związku z tym, że grunt będący w użytkowaniu wieczystym - zgodnie ewidencją gruntów i budynków - stanowi inne tereny komunikacyjne oraz zurbanizowane tereny niezabudowane, stwierdzić należy, że opisana transakcja sprzedaży prawa użytkowania wieczystego dotyczy działki przeznaczonej pod zabudowę. W konsekwencji nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu przeznaczonego pod zabudowę (nieprzeznaczonego na cele rolnicze) nie może korzystać ze zwolnienia z VAT, o którym mowa w par. 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego. Sprzedaż będzie podlegała opodatkowaniu według 23-proc. stawki VAT. Jeżeli nabycie jest związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez spółkę, a tym samym jest związane z wykonywaniem przez nią czynności opodatkowanych, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT będzie ona uprawniona do odliczenia podatku naliczonego VAT w związku z nabyciem nieruchomości.

Podstawa prawna

Par. 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia ministra finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 73, poz. 392 z późn. zm.). Art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska