Poradnia podatkowa

Kiedy pożyczka powinna być opodatkowana

Kto może skorzystać z ulgi meldunkowej

Jaką stawkę zastosować do sprzedaży biletów

W jaki sposób można zaakceptować fakturę

Przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych, zgodnie z art. 13 pkt 2 ustawy o PIT, uważa się za przychody z działalności wykonywanej osobiście. Zakwalifikowanie przychodów do działalności wykonywanej osobiście powoduje, że na płatnikach dokonujących wypłat z powyższego tytułu ciąży obowiązek poboru zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu należne składki, najniższą stawkę podatkową określoną w progresywnej skali podatkowej.

Jednak zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT, od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu, o którym mowa w art. 13 pkt 2 i 5 - 9 tej ustawy, jeżeli kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł - w wysokości 18 proc. przychodu.

Zryczałtowany podatek pobierany jest bez pomniejszania przychodów o koszty ich uzyskania. Dodatkowo, przychodów tych nie łączy się z dochodami podlegającymi opodatkowaniu według skali podatkowej. Stwierdzić zatem należy, że pobór zryczałtowanego podatku na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT będzie mieć zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przesłanki przewidziane tym przepisem. Zatem, zryczałtowany podatek dochodowy należy pobrać od tych przychodów, co do których kwota należności jest określona już w umowie (powołaniu, uchwale, zleceniu). Należność z tego tytułu nie może przekroczyć kwoty 200 zł i musi być uzyskiwana przez osobę niebędącą pracownikiem płatnika.

W opisanej sprawie spełnione są dwie przesłanki, a mianowicie kwota należności nie przekracza 200 zł, a należność jest uzyskiwana przez osobę niebędącą pracownikiem płatnika. Natomiast warunek, że kwota należności jest określona w umowie, nie został spełniony. Należność wypłacana jest bowiem na podstawie delegacji sędziowskiej. Skoro zatem płatnik nie zawiera umowy, to regulacja art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT nie ma zastosowania. Pobiera zatem zaliczkę na podatek na podstawie art. 41 ust. 1 wspomnianej ustawy, tj. według skali podatkowej.

Podstawa prawna

Art. 13 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 5a, art. 41 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Świadczona czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy występuje bezpośredni związek między tą usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, taki, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych.

Udzielenie pożyczki stanowi świadczenie na rzecz innego podmiotu, polegające na udostępnieniu kapitału na wskazany w umowie czas. Czynność udzielenia pożyczki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zamian za wynagrodzenie (odsetki) stanowi zatem odpłatne świadczenie usług, co do zasady podlegające opodatkowaniu VAT. Zatem odsetki otrzymane z tytułu udzielonej pożyczki stanowią wynagrodzenie z tytułu jej udzielenia.

Obecnie podstawowa stawka VAT wynosi 23 proc. Jednak zarówno w treści ustawy o podatku od towarów i usług, jak i w przepisach wykonawczych do niej ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi, bądź zwolnienie od podatku. I tak zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 omawianej ustawy, zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. Na mocy tego przepisu usługa udzielania pożyczek przez spółkę akcyjną na rzecz spółki dominującej korzysta ze zwolnienia od podatku.

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Ponieważ podatnik nabył wraz z żoną prawo do spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego w 2007 roku, zastosowanie będą miały przepisy ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. W myśl art. 30e ust. 1 i 4 omawianej ustawy od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c), podatek dochodowy wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku i jest płatny w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.

Jednak przychody uzyskane z odpłatnego zbycia: budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku; lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu; spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, a także prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie mogą być zwolnione z opodatkowania, jeśli podatnik był zameldowany w tym budynku lub lokalu na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy przed datą zbycia. Zwolnienie to ma zastosowanie do przychodów podatnika, który w terminie 14 dni od dnia sprzedaży nieruchomości lub prawa majątkowego złoży oświadczenie, że spełnia warunki do zwolnienia, w urzędzie skarbowym, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika.

Wymóg złożenia w terminie tego oświadczenia jest więc, obok zameldowania na pobyt stały w sprzedawanym lokalu mieszkalnym przez okres 12 miesięcy, warunkiem koniecznym do zastosowania zwolnienia w postaci ulgi meldunkowej. Zgodnie z art. 21 ust. 22 ustawy o PIT obowiązującej w latach 2007 - 2008, zwolnienie to miało zastosowanie łącznie do obojga małżonków. Skoro tak, to - uwzględniając okoliczność, że analizowane zwolnienie ma charakter przedmiotowy, a więc dotyczy przychodów ze sprzedaży nieruchomości lub praw majątkowych - w przypadku spełnienia warunków zwolnienia przez co najmniej jednego z małżonków, obejmuje ono całość przychodów ze zbycia lokalu mieszkalnego. Tylko wtedy owo zwolnienie podatkowe będzie miało zastosowanie łącznie do obojga małżonków.

Zatem przyjmując, że małżonkowie złożyli w terminie 14 dni od daty sprzedaży mieszkania stosowne oświadczenie, przychód uzyskany przez podatnika ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy o PIT, bowiem jego żona była w tym lokalu zameldowana przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 126, art. 21 ust. 22, art. 30e ust. 1 i 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w latach 2007 - 2008.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) opodatkowaniu podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Towary lub usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują dla nich symbole statystyczne.

Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Ustawa o VAT dopuszcza stosowanie kilku różnych stawek podatku. Załączniki do tej ustawy zawierają wykazy towarów i usług, wobec których obowiązują poszczególne stawki. I tak z pozycji nr 184 załącznika nr 3 do wspomnianej ustawy wynika, że stawkę podatku w wysokości 8 proc. stosuje się - bez względu na symbol Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług - do usług bibliotek, archiwów, muzeów oraz pozostałych usług w zakresie kultury - wyłącznie w zakresie wstępu. W rozpatrywanym przypadku gmina świadczy usługi polegające na umożliwianiu zwiedzania ruin zamku. Z usługi tej korzystają zarówno pojedyncze osoby fizyczne, jak i grupy zorganizowane (np. wycieczki). W ramach sprzedaży biletów gmina zapewnia jedynie wstęp do ruin. W cenie biletu wstępu nie zawierają się żadne inne świadczenia. Spełnione są więc warunki do zastosowania obniżonej, 8-proc. stawki podatku od towarów i usług.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 2 w zw. z art. 146a pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) oraz poz. 184 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Ponieważ w opisie stanu faktycznego jest wiele niewiadomych, w celu udzielenia odpowiedzi należy przyjąć kilka założeń. Przyjmujemy zatem, że spółka jest czynnym podatnikiem VAT i posiada NIP. Ponadto, że z powodu intensywnej współpracy między spółką a jednostką rozliczeniową podpisana została umowa upoważniająca tę ostatnią do wystawiania faktur w imieniu i na rzecz spółki (umowa samofakturowania). Możliwość taką przewiduje rozporządzenie ministra finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług. Stosownie do par. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, nabywcy towarów i usług od podatnika mogą wystawiać faktury stwierdzające dokonanie dostawy towarów lub świadczenia usług oznaczone jako "FAKTURA VAT", jeżeli nabywca towarów lub usług jest czynnym podatnikiem VAT i ma zawartą z dokonującym dostawy towarów lub świadczącym usługi umowę upoważniającą do wystawiania faktur, faktur korygujących i duplikatów - w imieniu i na rachunek dokonującego dostawy. Faktury powinny dodatkowo zawierać informację, kto był wystawcą faktury i że wystawił ją w imieniu i na rachunek podatnika wymienionego w fakturze jako sprzedawca. Ponadto nabywca w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy musi dostarczyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemną informację o zawarciu takiej umowy, zawierającą dane dotyczące dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługi, z którym zawarł tę umowę, datę zawarcia umowy, a także okres jej obowiązywania.

Przyjmujemy także, że na wygenerowanej fakturze każdorazowo pojawi się podpis wystawcy w formie wpisanego w systemie imienia i nazwiska, jak również podpis osoby akceptującej na podstawie pełnomocnictwa, również w formie wpisanego w systemie imienia i nazwiska. Związane jest to bezpośrednio ze strukturą systemu. Wynikać z niej bowiem powinno, że w przypadku akceptującego fakturę, który posiadać będzie swój login i hasło, bez ich podania niemożliwe będzie zaakceptowanie faktury oraz wpisanie na jej dokumencie w systemie imienia i nazwiska stanowiącego podpis. Nie będą to jednak podpisy odręczne, lecz podpisy generowane w systemie, nieedytowalne, pojawiające się po akceptacji faktury przez podanie osobistego i indywidualnego loginu i hasła.

Przepisy rozporządzenia jednoznacznie określają, że podatnik dokonujący nabycia towarów lub usług będzie przedstawiał drugiej stronie umowy oryginał i kopię faktury do jej akceptacji w formie podpisu. Ustawodawca nie zastrzegł jednak, że podpis ten ma być złożony wyłącznie odręcznie przez wpisanie imienia i nazwiska bądź parafki. W związku z tym, należy dopuścić możliwość akceptacji faktury złożonej w formie elektronicznej. Celem regulacji zawartych w rozporządzeniu jest zaakceptowanie treści faktury przez sprzedającego, a wystawionej przez nabywcę towarów i usług. Zatem akceptacja treści faktury dokonana w formie pisemnej lub elektronicznej wypełnia dyspozycję par. 6 ust. 2 pkt 2b omawianego rozporządzenia. W opisanym przypadku pełnomocnik sprzedawcy powinien więc dokonywać akceptacji faktury po uprzednim zalogowaniu się do systemu oraz podaniu indywidualnego, osobistego hasła. Akceptacja zostanie uwidoczniona na fakturze poprzez wpisanie imienia i nazwiska osoby do tego upoważnionej.

Zatem po spełnieniu przez spółkę przyjętych założeń, a także gdy system informatyczny zapewnia integralność oraz poprawność złożonych w ten sposób podpisów, to akceptacja faktury w opisany sposób będzie zgodna z wymogami omawianego rozporządzenia i taka faktura będzie prawidłowym dokumentem do przyjęcia w rozliczeniach spółki.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360).

Alina Wróbel

ekspert podatkowy