Poradnia podatkowa

● Jaką stawkę zastosować przy remoncie akademika

● Kiedy dofinansowanie wycieczki w góry dzieciom pracowników może być zwolnione z PIT

● W jaki sposób ustanowienie rozdzielności majątkowej wpływa na sposób rozliczania ryczałtu

● Przedsiębiorca prowadzi indywidualną działalność gospodarczą. W firmie zamierza wykorzystywać wynajęty samochód osobowy. Do celów rozliczania kosztów eksploatacyjnych w ramach kilometrówki będzie prowadził ewidencję przebiegu pojazdu. Czy na takich samych zasadach powinien zaliczać do kosztów podatkowych miesięczny czynsz najmu auta?

Czynsz najmu samochodu osobowego przedsiębiorca może zaliczać do kosztów uzyskania przychodów w całości, a więc na ogólnych zasadach wynikających z art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do tego rodzaju wydatków nie stosuje się ograniczenia w postaci kilometrówki. Obecnie nie ma już co do tego wątpliwości, a to za sprawą wydanej ostatnio przez ministra finansów interpretacji ogólnej (z 8 listopada 2013 r., sygn. DD2/033/55/MWJ/13/RD-111005).

Szczególne zasady rozliczania w kosztach uzyskania przychodów wydatków związanych z eksploatacją samochodu osobowego (przy czym chodzi tu o samochody niewprowadzone do ewidencji środków trwałych) reguluje art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT. Pozwala on uznać za koszt podatkowy taką część wydatków, która mieści się w limicie - kilometrówce. Chodzi o kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu oraz stawki za 1 km przebiegu, określonej w odrębnych przepisach (rozporządzenie ministra infrastruktury z 25 marca 2002 r.; Dz.U. nr 27, poz. 271 z późn. zm.). W celu ustalenia faktycznego przebiegu samochodu podatnik musi prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu. Ewidencja ta powinna zawierać m.in.: nazwisko, imię i adres zamieszkania, numer rejestracyjny pojazdu i pojemność silnika, kolejny numer wpisu, datę i cel wyjazdu, opis trasy (skąd - dokąd), liczbę faktycznie przejechanych kilometrów.

Organy podatkowe uznawały, że także czynsz najmu samochodu osobowego używanego dla potrzeb prowadzonej działalności stanowi koszt uzyskania przychodów do wysokości kilometrówki. Z organami podatkowymi coraz częściej nie zgadzały się jednak sądy administracyjne. Minister finansów, wydając interpretację ogólną, uwzględnił jednolitą linię orzeczniczą.

W praktyce oznacza to, że w ramach kilometrówki podatnik powinien zaliczać do kosztów uzyskania przychodów tylko wydatki związane z używaniem samochodu osobowego (wydatki eksploatacyjne). Przykładowo są to: koszty paliwa, olejów, opłaty za przejazdy i parkowanie, koszty wymiany opon. Natomiast czynsz najmu do tej kategorii kosztów nie należy. Jest to bowiem wydatek związany z uzyskaniem możliwości używania samochodu. Taką opłatę podatnik może więc zaliczać do kosztów uzyskania przychodów w całości.

Podstawa prawna

Art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra infrastruktury z 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. nr 27, poz. 271 z późn. zm.).

● Podatnik przyjął zlecenie od prywatnej uczelni wyższej na wykonanie robót budowlanych w akademiku. Ma wątpliwości, czy w takiej sytuacji powinien wystawić fakturę ze stawką VAT 8 proc., czy też 23 proc.?

Ustawa o podatku od towarów i usług pozwala na stosowanie obniżonej stawki podatku, tj. w wysokości 8 proc. do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Mówi o tym art. 41 ust. 12-12c ustawy o VAT.

Zgodnie z ustawową definicją przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części - z wyłączeniem lokali użytkowych - oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) w dziale 12, a także obiekty sklasyfikowane w PKOB w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczące usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych.

Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy o VAT obiekty budownictwa mieszkaniowego to budynki mieszkalne stałego zamieszkania sklasyfikowane w PKOB w dziale 11. Zgodnie z zasadami metodycznymi tej klasyfikacji każdy obiekt budowlany klasyfikowany jest zgodnie z jego przeważającym przeznaczeniem przy uwzględnieniu charakteru technicznego obiektu (np. budynek, budowla). Budynki mieszkalne są to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem.

Zakładając, że akademik to budynek, w którym ponad 50 proc. powierzchni przeznaczone jest na cele mieszkalne, należy go zaliczyć do klasy PKOB 1130: Budynki zbiorowego zamieszkania. Roboty budowlane w takim budynku będą więc opodatkowane stawą VAT w wysokości 8 proc.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 12, art. 41 ust. 12-12c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. (Dz.U. nr 112, poz. 1316, z późn. zm.).

● Pracodawca zgodnie z regulaminem zakładowego funduszu świadczeń socjalnych będzie przyznawać dzieciom pracowników - w zależności od sytuacji materialnej rodziny - dofinansowanie do kilkudniowej wycieczki w góry. Organizatorem wypoczynku jest biuro turystyczne. Czy w takich okolicznościach dofinansowanie zwolnione będzie z podatku dochodowego od osób fizycznych?

Dofinansowanie przez pracodawcę wypoczynku dzieci pracowników (które nie ukończyły 18 lat) zasadniczo jest zwolnione z podatku dochodowego. Dotyczy to dopłat do wyjazdu zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych, oraz przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu.

Zakres zwolnienia zależy od źródła finansowania dopłat. Jeśli jest nim Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych utworzony zgodnie z odrębnymi przepisami, to zwolnienie jest nielimitowane. W przypadku dopłat finansowanych z innych źródeł preferencja należy się do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 760 zł.

Do podmiotów prowadzących działalność w zakresie wypoczynku dzieci zaliczyć można zarówno te podmioty, które świadczą usługi wypoczynkowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, np. biura turystyczne, biura podróży, jak i te, które zajmują się statutowo tego rodzaju działalnością, m.in. szkoły i placówki oświatowe, Kościoły, stowarzyszenia, organizacje charytatywne, fundacje, których działalnością statutową może być organizowanie wypoczynku zorganizowanego. Istotne jest to, czy podmiot świadczący tego typu usługi wypoczynkowe czyni to zgodnie ze specjalnymi regulacjami dotyczącymi organizowania wypoczynku dla dzieci i młodzieży. Organy podatkowe zgodne są co do tego, że chodzi tu o przepisy rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (Dz.U. nr 12, poz. 67 z późn. zm.).

Wątpliwości podatnika wiążą się z tym, że preferencja podatkowa, o której mowa w ustawie o PIT, obejmuje również dofinansowanie do organizowanej dla dzieci pracowników kilkudniowej wycieczki. Nie ulega wątpliwości, że wycieczka też jest formą wypoczynku.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach przyznają, że wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT wczasy, kolonie, obozy czy zimowiska mają na celu podkreślenie faktu, że chodzi o formy wypoczynku zorganizowanego przez uprawnione podmioty i na określonych zasadach. Intencją ustawodawcy jest bowiem wyłączenie z zakresu zwolnienia dopłat do niezorganizowanych form wypoczynku, w tym wczasów pod gruszą.

Jeśli jednak pracodawca dopłaca ze środków ZFŚS do wypoczynku dzieci, zorganizowanego w formie wycieczek przez biuro turystyczne, to dopłaty te będą korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego niezależnie od ich wysokości.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 78 ustaw z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 592 z późn. zm.).

● Małżonkowie od kilku lat wynajmowali wspólną nieruchomość. Na podstawie corocznie składanego oświadczenia cały przychód - opodatkowany ryczałtem ewidencjonowanym - rozliczała żona. W październiku małżonkowie ustanowili notarialnie rozdzielność majątkową. Ryczałt w dalszym ciągu opłaca jednak żona, zgodnie ze złożonym wspólnie oświadczeniem. Podatnicy mają jednak wątpliwości, czy postępują prawidłowo i czy ustanowienie rozdzielności miało wpływ na rozliczenia podatkowe?

Podatnicy mają dowolność opodatkowania najmu prywatnego. Do wyboru są dwa sposoby rozliczeń - skala podatkowa lub ryczałt ewidencjonowany ze stawką 8,5 proc. W obu wypadkach małżonkowie, których łączy wspólność majątkowa i którzy osiągają przychody ze wspólnego majątku, mogą złożyć pisemne oświadczenie o opodatkowaniu całości przychodu przez jednego z nich, co znacznie ułatwia rozliczenia (w braku takiego oświadczenia mąż i żona powinni rozliczać przychody po połowie). Warto wskazać, że oświadczenie to składa się naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego, a w przypadku rozpoczęcia osiągania przychodów w trakcie roku podatkowego - w terminie pierwszej wpłaty na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Oświadczenie składa się odrębnie na każdy rok podatkowy.

Przepisy stanowią, że wybór zasady opodatkowania całości przychodu przez jednego z małżonków wyrażony w takim oświadczeniu obowiązuje przy dokonywaniu wpłat na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za cały dany rok podatkowy (analogiczne uregulowania zawarte są w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych i mają zastosowanie w przypadku opłacania podatku według skali). Są jednak wyjątki od tej zasady. Zgodnie z art. 12 ust. 8 ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne dotyczy to sytuacji, gdy w wyniku:

● rozwodu albo

● orzeczenia przez sąd separacji

nastąpił podział majątku wspólnego małżonków i przedmiot umowy przypadł temu z małżonków, na którym nie ciążył obowiązek dokonywania wpłat na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Uznać należy, że katalog tych wyjątków określonych ustawowo jest wyczerpujący. W praktyce oznacza to, że inne sytuacje, w tym notarialne ustanowienie rozdzielności majątkowej, nie powinny mieć wpływu na sposób opodatkowania przychodu z najmu w danym roku podatkowym. Zatem w opisanej sytuacji w dalszym ciągu (tj. do końca roku podatkowego) zastosowanie ma sposób opodatkowania przychodów wynikający ze złożonego wspólnie przez małżonków oświadczenia. Podatek powinna więc odprowadzać żona. Również na niej będzie ciążył obowiązek złożenia zeznania rocznego (PIT-28, który składa się do końca stycznia następnego roku).

Podobnie wypowiedział się np. dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 10 października 2013 r. (sygn. ITPB1/415-778a/13/WM). Uznał on, że jeżeli ustanie wspólności nie jest wynikiem rozwodu lub separacji i związanego z tym takim podziałem majątku, w wyniku którego przedmiot najmu przypadł temu z małżonków, który dotychczas nie dokonywał wpłat na podatek - to pozostaje ono bez wpływu na skuteczność złożonego przez małżonków oświadczenia.

Warto wskazać, że w przypadku zawarcia w trakcie trwania małżeństwa umowy notarialnej skutkującej powstaniem rozdzielności majątkowej to od momentu jej ustanowienia małżonkom przysługują udziały w dotychczas zgromadzonym majątku wspólnym (majątek wspólny przekształca się we współwłasność ułamkową). Udziały te wchodzą w skład majątków osobistych każdego z małżonków. Z zasady udziały te są równe (chyba że mąż lub żona wystąpi do sądu z żądaniem ustalenia nierównych udziałów). Przykładowo może to oznaczać, że po ustanowieniu rozdzielności mąż i żona będą posiadać majątek osobisty, w skład którego wejdzie udział wynoszący połowę mieszkania. Po ustanowieniu rozdzielności można też dokonać (sądownie lub umownie) podziału majątku wspólnego, przyznając poszczególne jego składniki, w tym np. mieszkanie, małżonkom. Z pytania nie wynika, aby taki podział był przeprowadzony. Biorąc więc pod uwagę treść pytania i brzmienie wspomnianego art. 12 ust. 8 ustawy o podatku zryczałtowanym - rozliczenia (do końca roku podatkowego) powinna kontynuować żona.

Podstawa prawna

Art. 12 ust. 8 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.). Ustawa z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska