Poradnia podatkowa

● W jakiej sytuacji umorzenie jednego podatku może skutkować powstaniem przychodu w innym

● Od czego zależy wysokość ulgi prorodzinnej w rozliczeniu PIT za 2013 rok

● Czy podatnik VAT nigdy nie jest zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych

● Podatnik prowadzący działalność gospodarczą kupił w Holandii używany samochód, ale do celów prywatnych. Czy w takiej sytuacji składa wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia VAT z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu?

Co do zasady przepisy wymagają poinformowania urzędu skarbowego o nabyciu wewnątrzwspólnotowym samochodu (formularz VAT-23). Pojęcie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów definiuje art. 9 ustawy o VAT. Określa on trzy podstawowe kryteria. Po pierwsze, nabycie i przywóz towaru z innego państwa członkowskiego są dokonywane w celu rozporządzania nim jak właściciel. Po drugie, strony umowy mają odpowiedni status, a więc zagraniczny sprzedawca i polski kupujący są podatnikami VAT. Po trzecie, nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej nabywcy. Natomiast jako WNT traktowane jest zawsze sprowadzenie z innego kraju UE nowego środka transportu. Nie ma tutaj znaczenia, jaki jest status sprzedającego i kupującego, tzn. czy są oni, czy też nie podatnikami VAT.

Jeżeli - tak jak w opisanej sytuacji - osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą kupiła w innym państwie członkowskim UE używany samochód do celów prywatnych - obojętnie czy od płatnika VAT, czy od osoby fizycznej - to takiej transakcji nie można zaliczyć do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT). Nie będzie więc obowiązku składania VAT-23.

W opisanym przypadku nabywca składa w urzędzie skarbowym wniosek VAT-24 o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku zapłaty podatku. Do tego formularza należy dołączyć: umowę lub fakturę stwierdzającą nabycie pojazdu przez wnioskodawcę, inne dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że nie zachodzi w tym przypadku wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz dokumenty pozwalające na identyfikację środka transportu (np. dowód rejestracyjny pojazdu, karta pojazdu).

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 10, art. 9, art. 20 ust. 5 i ust. 9, art. 105 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Podatnikowi umorzono zaległość w podatku od nieruchomości. Ma wątpliwości, czy tego rodzaju umorzenie tworzy przychód w PIT i czy gmina wystawi mu w związku z tym PIT-8C?

Organ podatkowy, na wniosek podatnika i w przypadkach uzasadnionych ważnym jego interesem lub interesem publicznym, może udzielić mu ulgi w opłacie. Może więc:

wodroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

wodroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a ordynacji podatkowej;

wumorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Natomiast katalog źródeł przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych określa art. 10 ust. 1 ustawy o PIT. Przepis ten wymienia m.in. inne źródła przychodów (ustawa zawiera otwartą listę takich przychodów). Jednocześnie przepisy stanowią, że przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zasadniczo aby można było mówić o przychodzie w rozumieniu ustawy o PIT, po stronie podatnika musi wystąpić przysporzenie majątkowe.

Podatek od nieruchomości jest zobowiązaniem publicznoprawnym. Takie zobowiązania ze swej istoty - w odróżnieniu od zobowiązań wynikających ze stosunków cywilnoprawnych - są świadczeniami nieekwiwalentnymi. Nie można zatem oceniać umorzenia zaległości podatkowej w kategoriach przysporzenia majątkowego i traktować je jako otrzymanie nieodpłatnego świadczenia (w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o PIT).

Oznacza to, że umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości (czy jakimkolwiek innym) nie skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Organ dokonujący takiego umorzenia (w przypadku podatku od nieruchomości stanowiącego dochód gminy będzie to wójt, burmistrz lub prezydent miasta) nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C w związku z takim umorzeniem.

Podstawa prawna

Art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Art. 67a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

● Małżonkowie mają czworo dzieci: pracującego syna w wieku 24 lat (nie uczy się), 20-letnią córkę (studentkę), która pracując dorywczo w wakacje zarobiła ok. 5 tys. zł, 19-letniego syna, który w czerwcu zarejestrował działalność gospodarczą, oraz 15-letnią córkę (uczennicę gimnazjum). Podatnicy mają wątpliwości co do wysokości ulgi prorodzinnej, jaka im przysługuje w rozliczeniu za 2013 rok.

Aby odpowiedzieć na to pytanie, w pierwszej kolejności należy ustalić, ile dzieci objętych jest prawem do odliczenia. Od tego będzie bowiem zależało zarówno to, jaka jest kwota ulgi, jak i to, czy w ogóle ona podatnikom przysługuje.

Preferencja przysługuje na pewno na najmłodszą córkę. W przypadku dzieci małoletnich (do ukończenia 18 lat) przepisy co do zasady nie przewidują dodatkowych ograniczeń. Inaczej jest w przypadku dzieci pełnoletnich. Te objęte są ulgą tylko do ukończenia 25 lat, jeśli się uczą i nie zarobiły więcej niż 3089 zł rocznie (do tej kwoty wlicza się dochody opodatkowane skalą i ze zbycia papierów wartościowych). Powyższych wymogów nie muszą spełniać jedynie dorosłe dzieci, które pobierają świadczenia związane z niepełnosprawnością (zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną).

Jak widać, najstarszy syn podatników nie spełnia warunku nauki, natomiast studiująca córka osiągnęła dochód przekraczający ustawowy limit. Odnośnie do 19-letniego syna to z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika, czy jest to osoba ucząca się. Jednak także na niego ulga nie przysługuje, a to ze względu na fakt, że w trakcie roku miały do niego zastosowanie przepisy o zryczałtowanej formie opodatkowania działalności gospodarczej (jest to dodatkowe wyłączenie mające zastosowanie do wszystkich dzieci).

W efekcie podatnicy mogą odliczyć ulgę tylko na jedno - najmłodsze dziecko. Co to w praktyce oznacza? Otóż przysługuje im odliczenie w wysokości 1112,04 zł. Wprawdzie od 2013 r. na czwarte i każde kolejne dziecko ulgę zwiększono o 100 proc. (do 2224,08 zł), ale taką kwotę można uwzględnić tylko wtedy, gdy ulgę odliczamy też na wszystkie pozostałe dzieci. Wysokość ulgi nie jest bowiem powiązana z tym, ile dzieci podatnik faktycznie posiada, ale na ile ma prawo z ulgi skorzystać.

Ponieważ małżonkom przysługuje ulga tylko na jedno dziecko, muszą spełnić dodatkowy warunek, a mianowicie sprawdzić, czy ich dochody roczne nie przekraczają dopuszczalnego limitu. W przypadku małżonków (przy czym małżeństwem trzeba być przez cały rok podatkowy) wynosi on 112 tys. zł. Do limitu tego wlicza się dochody (uzyskane przez małżonków łącznie w danym roku podatkowym), do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w ustawie o PIT w art. 27 (skala podatkowa), art. 30b (zryczałtowany podatek od dochodu ze zbycia papierów wartościowych) i art. 30c (podatek liniowy), pomniejszone o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 4, art. 27f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

● Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zamierza kupić nieruchomość zabudowaną dwoma budynkami wraz z przynależną infrastrukturą (m.in. ogrodzenie, drogi wewnętrzne, parkingi, chodniki, oświetlenie). Drugą stroną umowy jest również podatnik VAT. Przedmiotem analizy jest to, czy transakcja sprzedaży będzie podlegała opodatkowaniu czy zwolnieniu z VAT. Czy fakt, że strony umowy są przedsiębiorcami oznacza automatycznie wyłączenie tej transakcji z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC)?

Generalnie podatkowi od czynności cywilnoprawnych nie podlegają czynności (inne niż umowa spółki i jej zmiany), jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania takiej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub z tego podatku zwolniona. Zasada ta wynika z art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, ale są od niej wyjątki, które mają zastosowanie w tych sytuacjach, gdy transakcja jest zwolniona z VAT. Jeden z takich wyjątków dotyczy umów sprzedaży (i zamiany), których przedmiotem jest właśnie nieruchomość lub jej część.

Jak te przepisy rozumieć? Po pierwsze, w przypadku umów sprzedaży nieruchomości o wyłączeniu z zakresu PCC nie decyduje jedynie okoliczność, że strony umowy posiadają status podatnika VAT. Natomiast podstawą do takiego wyłączenia jest to, że jedna ze stron (sprzedawca) z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jest opodatkowana VAT.

Natomiast w przypadku zwolnienia z VAT stosujemy opisany powyżej wyjątek. W konsekwencji, w przypadku sprzedaży nieruchomości zwolnienie z VAT transakcji sprzedaży nie skutkuje wyłączeniem z opodatkowania PCC.

Zatem fakt, czy planowana transakcja sprzedaży nieruchomości jest opodatkowana VAT lub z tego podatku zwolniona, będzie miał istotne znaczenie dla skutków w PCC. Zakładając, że będzie ona podlegała opodatkowaniu VAT, to wówczas kupujący nie będzie zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z zakupem nieruchomości. Jeżeli natomiast okaże się, że sprzedaż ta jest zwolniona z VAT, podatek ten trzeba będzie zapłacić.

Oczywiście kwestie zwolnienia lub nie sprzedaży nieruchomości z VAT ocenia się na podstawie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Zasadniczo opodatkowaniu tym podatkiem podlega jedynie dostawa nieruchomości zabudowanych.

Zwolnienie z VAT jest też regułą w przypadku dostawy budynków, budowli lub ich części, o ile dostawa ta nie jest dokonywana przed, w ramach lub w ciągu 2 lat od pierwszego zasiedlenia. Wynika to z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT. Definicję pierwszego zasiedlenia zawiera art. 2 pkt 14 tej ustawy. Jest to oddanie do użytkowania - w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu - pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:

wwybudowaniu lub

wulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

Ustawa wymaga, aby oddanie do użytkowania nastąpiło w ramach czynności podlegającej opodatkowaniu, a za takie można rozumieć m.in. objęcie we władanie budynku, budowli lub ich części przez pierwszego nabywcę lub pierwszego użytkownika.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.). Art. 43 ust. 1 pkt 10, pkt 10a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska