Poradnia podatkowa

● Czy sprzedaż magazynu skutkuje odwieszeniem działalności firmy

● W jakich sytuacjach lombard może stosować opodatkowanie VAT marża

● Jak jednoosobowa firma rozliczy wydatki związane z podróżami służbowymi

● Czy zamiana nieruchomości między dwoma przedsiębiorstwami podlega podatkowi od towarów i usług

● Podatnik zatrudnia dwóch pracowników. Z jednym po raz pierwszy zawarł dodatkowo umowę-zlecenie. Latem zamierza też podjąć współpracę ze zleceniobiorcą, który nie jest u niego zatrudniony. Jak w takiej sytuacji będzie wyglądało przekazanie pracownikom informacji PIT-11?

W przypadku gdy zleceniobiorca jest jednocześnie pracownikiem zleceniodawcy, a więc osobą zatrudnioną u niego na etacie, to nie będzie potrzeby wystawiania dwóch informacji PIT-11. Wszystkie uzyskane przychody, tj. z obu źródeł (stosunek pracy i umowa-zlecenie), pracodawca wykaże w jednej informacji o przychodach. Należy ją przekazać na ogólnych zasadach, czyli do końca lutego następnego roku podatkowego podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu (art. 39 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Wyjątkiem są sytuacje, gdy obowiązek poboru zaliczek ustaje w trakcie roku. W takim wypadku na pisemny wniosek podatnika pracodawca ma obowiązek sporządzenia i przekazania mu (oraz urzędowi skarbowemu) imiennej informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia tego wniosku.

Jeśli chodzi o zasady przesyłania informacji zleceniobiorcy, który nie jest pracownikiem, to termin jest ten sam - czyli koniec lutego następnego roku podatkowego, tyle że wynika on z art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT.

Podstawa prawna

Art. 39 ust. 1, art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Przedsiębiorca prowadzący warsztat samochodowy planuje sprzedać ten budynek - magazyn części, który jest obecnie jego środkiem trwałym (amortyzowany). Od roku ma zawieszoną działalność gospodarczą, rozliczał się podatkiem liniowym. Czy sprzedaż magazynu będzie podlegała opodatkowaniu jako przychód uzyskany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej?

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać z niej bieżących przychodów. Zakaz ten nie oznacza, że w okresie wstrzymania działalności firma żadnej aktywności podejmować nie może. Przedsiębiorca ma prawo:

wwykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów;

wprzyjmować należności (ma też obowiązek regulować zobowiązania) powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;

wzbywać własne środki trwałe i wyposażenie;

wuczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej (jest to nie tylko prawo, ale i obowiązek podatnika);

wosiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej.

Ponadto wykonuje on wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa (np. składa roczne zeznanie podatkowe) oraz może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą.

Ponieważ sprzedaż środków trwałych i wyposażenia w trakcie zawieszenia jest dopuszczalna, taka transakcja nie wpływa więc na status przedsiębiorcy, a więc w dalszym ciągu jego działalność jest zawieszona. Jednocześnie w wyniku takiego zbycia uzyska on przychód z działalności gospodarczej. Za taki uważa się bowiem również przychód z odpłatnego zbycia składników majątku będących środkami trwałymi wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą. Przychód z planowanej sprzedaży magazynu w okresie zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej będzie więc przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej. Dochód z tego tytułu podlega opodatkowaniu zgodnie z wybraną przez przedsiębiorcę formą opodatkowania (w tym wypadku podatkiem liniowym). Wyjaśnijmy, że dochodem ze sprzedaży będzie różnica pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia składnika majątku a wartością początkową wykazaną w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, powiększona o sumę odpisów amortyzacyjnych dokonanych od tego środka trwałego, co wynika z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie przedsiębiorca, który zawiesił działalność gospodarczą, nie musi w tym okresie opłacać zaliczek na podatek dochodowy. W praktyce oznacza to, że rozliczenie przychodu z planowanej sprzedaży środka trwałego w okresie zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej nastąpi po odwieszeniu działalności lub w dopiero w zeznaniu rocznym - jeśli działalność zawieszona będzie do końca roku podatkowego, w którym miała miejsce sprzedaż.

Podstawa prawna

Art. 14 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2 pkt 1, art. 44 ust. 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Art. 14a ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).

● Podatnik otworzył lombard i będzie udzielał pożyczek pod zastaw przedmiotów używanych, w tym m.in. wyrobów jubilerskich. W prowadzonej działalności będzie się zdarzało, że udzielona pożyczka lombardowa nie zostanie spłacona. W takim wypadku biżuteria stanowiąca zabezpieczenie pożyczki przechodzić będzie na własność lombardu i zostanie wystawiona do sprzedaży. Czy w przypadku dostawy takich używanych towarów podatnik będzie mógł stosować opodatkowanie VAT marża?

Możliwość opodatkowania VAT wyłącznie marży w przypadku dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków uregulowana została w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. Dla opodatkowania marży dostawy towarów istotny jest status podmiotów, od których towary używane są nabywane. Ich katalog określa art. 120 ust. 10 ustawy o VAT. Mają one jedną wspólną cechę, a mianowicie nie przysługiwało im prawo do odliczenia VAT naliczonego, gdyż same rozliczają się w procedurze marży, w ogóle nie są podatnikami VAT (np. osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej) albo są nimi, ale pozbawionymi prawa do odliczenia (z uwagi na zwolnienie podmiotowe lub przedmiotowe na warunkach określonych w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT). Procedura marży polega w uproszczeniu na tym, że podatnicy nie odliczają VAT dotyczącego nabywanych przedmiotów, ale sprzedając je, również nie naliczają VAT od ich wartości, lecz od wartości marży.

Natomiast za towary używane na potrzeby stosowania procedury VAT marża uważa się ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie, antyki oraz inne niż metale szlachetne lub kamienie szlachetne (CN 7102, 7103, 7106, 7108, 7110, 7112), (PKWiU 24.41.10.0, 24.41.20.0, ex 24.41.30.0, ex 32.12.11.0, ex 32.12.12.0 i 38.11.58.0).

Z tego wynika, że w przypadku dostawy towarów używanych, nabytych przez podatnika prowadzącego lombard od podmiotów, o których mowa w art. 120 ust. 10 ustawy, co do zasady można stosować opodatkowanie marży. Możliwość ta jest jednak wyłączona, w przypadku niektórych towarów, takich jak wyszczególnione w ustawie metale szlachetne lub kamienie szlachetne. Chodzi tu o:

wsrebro nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (24.41.10.0);

wzłoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (24.41.20.0);

wplatynę nieobrobioną plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (24.41.30.0);

wperły hodowlane, kamienie szlachetne i półszlachetne, włączając syntetyczne lub odtworzone, obrobione, ale nieobsadzone (32.12.11.0);

wdiamenty przemysłowe obrobione; pył i proszek z kamieni naturalnych lub syntetycznych, szlachetnych lub półszlachetnych (32.12.12.0);

wodpady inne niż niebezpieczne zawierające metal (38.11.58.0).

Jeśli wśród przedmiotów zastawów nie ma wyjątków, o których mowa powyżej, to podatnik prowadzący lombard będzie miał prawo stosować opodatkowanie marży przy sprzedaży przedmiotów używanych.

Podstawa prawna

Art. 120 ust. 1, ust. 4 i ust. 10 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Przedsiębiorca w ramach indywidualnej działalności gospodarczej świadczy usługi naprawy sprzętu komputerowego. Charakter działalności wiąże się z odbywaniem częstych podróży służbowych poza miejscowość, w której znajduje się siedziba firmy. Są to częste wyjazdy wielodniowe, również poza granice kraju. Czy jako właściciel firmy jednoosobowej może zaliczać do kosztów uzyskania przychodów wartości diet z tytułu odbywanych podróży służbowych?

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o PIT nie uznaje się za koszt uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących - w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają zatem prawo zaliczyć w ciężar kosztów uzyskania przychodów wartość diet związanych z własnymi podróżami służbowymi do wysokości nieprzekraczającej wysokości diet określonych dla wskazanej grupy pracowników w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 167).

Oznacza to, że jeżeli usługi naprawy komputerów wykonywane są przez przedsiębiorcę w ramach odbywanych przez niego krajowych i zagranicznych podróży służbowych, to do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej może on zaliczać wartości diet za czas tych podróży, do wysokości wskazanej w przywołanym rozporządzeniu.

Podstawa prawna

Art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 167).

● Dwaj przedsiębiorcy - podatnicy VAT czynni zamierzają dokonać zamiany firmowych nieruchomości. Status budynków nie pozwala na stosowanie zwolnień z podatku. Czy transakcja u obu firm będzie podlegać opodatkowaniu i jak ustalić podstawę opodatkowania?

Dostawa towarów to przeniesienie prawa do rozporządzania nimi jak właściciel. Zasadniczo warunkiem uznania czynności za opodatkowaną dostawę towarów jest odpłatność (wyjątki od tej zasady określa art. 7 ust. 2 ustawy o VAT). Wynika to z art. 5 ust. 1 pkt  1 ustawy o VAT, zgodnie z którym opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Odpłatność może przy tym przybierać różne formy. Jak podkreślają organy podatkowe przepisy nie nakazują, aby odpłatność za czynność dostawy towarów (lub świadczenia usług) miała postać pieniężną. Chodzi o to, aby wynagrodzenie było bezpośrednią konsekwencją świadczenia i zostało wyrażone w określony sposób - tak aby znana była jego wysokość.

Z tego wynika, że odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (np. towaru lub usługi otrzymanej jako zapłata), a nawet mieszaną (częściowo pieniężną, a częściowo rzeczową).

Zamiana to jeden ze sposobów na przeniesienie prawa własności. Zgodnie z art. 603 kodeksu cywilnego, zawierając taką umowę, każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Obie strony umowy występują więc jednocześnie w charakterze dostawcy i nabywcy. Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży (art. 604 k.c.). Podstawowa różnica w stosunku do umowy sprzedaży polega na tym, że zamiast świadczenia ceny pojawia się obowiązek drugiej strony przeniesienia własności rzeczy. Tym samym umowa zamiany skutkuje wzajemnym przeniesieniem prawa do rozporządzania zamienianymi towarami (w tym przypadku nieruchomościami) jak właściciel.

Zamiana towarów, co do zasady, jest czynnością objętą zakresem opodatkowania VAT, ponieważ w jej wyniku dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel. Konstrukcja i charakter tej umowy sprawia natomiast, że na gruncie VAT mamy do czynienia z dwiema odpłatnymi dostawami towarów.

W opisanej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług jest wartość rynkowa nieruchomości pomniejszona o kwotę podatku. Oznacza to, że w przypadku planowanego zbycia nieruchomości w drodze zamiany podstawą opodatkowania będzie całkowita kwota, jaką nabywca, na takim samym etapie sprzedaży jak ten, na którym dokonywana jest dostawa towaru, musiałby, w warunkach uczciwej konkurencji, zapłacić niezależnemu dostawcy na terytorium kraju (wartość rynkowa nieruchomości), pomniejszona o kwotę podatku (por. m.in. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 23 października 2012 r., nr ILPP1/443-701/12-2/MD).

Warto zauważyć, że w praktyce zamieniane nieruchomości mogą mieć jednakową lub różną wartość. W tym drugim przypadku uznać należy, że skoro u obu stron umowy zamiany dochodzi do czynności dostawy towarów, to u każdej z nich podstawę opodatkowania stanowić będzie cała wartość nieruchomości pomniejszona o VAT, nie zaś różnica w wartości zamienianych nieruchomości.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 603 i 604 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska