W jaki sposób przekazać pieniądze bez podatku najbliższej rodzinie

wDarowiznę trzeba zrobić w formie przelewu, przekazu na SKOK lub przekazu pocztowego

wZwolnienie przysługuje, jeśli podatnik zgłosi darowiznę lub pożyczkę do urzędu skarbowego

Podatnik nie może wydawać więcej, niż zarabia, ponieważ szybko zainteresuje się nim fiskus, który może zagrozić nawet 75-proc. podatkiem od nieujawnionych źródeł przychodów. Na swoje wydatki może mieć jednak pieniądze np. z kredytu albo darowizny lub pożyczki od rodziny. Problem w tym, że taką darowiznę lub pożyczkę musi zgłosić do urzędu skarbowego oraz spełnić inne ustawowe wymogi. W ten sposób uniknie dwóch zagrożeń. Po pierwsze, podatku od darowizny lub podatku od czynności cywilnoprawnych. Po drugie, skoro fiskus będzie wiedział, że podatnik dostał lub pożyczył pieniądze, to nie będzie mógł nałożyć na niego 75-proc. podatku od nieujawnionych źródeł przychodów.

Ważne komu i ile

Fiskusa interesują darowizny o znacznej wielkości. Jeśli ojciec da synowi lub babcia wnuczkowi 200 zł pod choinkę, nie trzeba będzie płacić podatku. Jeśli podatnik przekaże w ciągu pięciu lat jednemu z członków najbliższej rodziny pieniądze do wysokości 9637 zł, to w ogóle nie musi ich zgłaszać fiskusowi. Dopiero gdy darowizny przekroczą tę kwotę, trzeba podjąć pewne działania, aby uniknąć podatku.

Ważne są trzy rzeczy: to, komu przekazujemy pieniądze, zgłoszenie tego faktu do urzędu skarbowego oraz odpowiednie dokumenty, które potwierdzą darowiznę.

Nie każdy, kto potocznie uznawany jest za najbliższą rodzinę, jest nią dla fiskusa. Zgodnie z art. 4a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.) zwolnienie z podatku od darowizn dotyczy nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Oznacza to, że przekazanie 10 tys. zł zięciowi lub synowej nie jest traktowane jako darowizna dla najbliższej rodziny. W efekcie trzeba od niej zapłacić podatek.

Jeśli jednak synowa potrzebuje pieniędzy i ma wspólność małżeńską z mężem, to matka może przekazać darowiznę synowi, który nie będzie musiał płacić podatku. Mąż z kolei wesprze finansowo żonę i w ten sposób pieniądze trafią do osoby, której darczyńca chciał je początkowo przekazać. Co więcej, wszystko jest zgodne z przepisami podatkowymi. Trzeba jednak pamiętać o formalnościach.

Niezbędne formalności

Zwolnienie z podatku od darowizn przysługuje obdarowanemu. Teoretycznie darczyńca nie musi się przejmować spełnieniem wymogów, bo to nie on ewentualnie zapłaci daninę. W praktyce jednak również on musi spełnić jeden warunek. Chodzi o to, że powinien przekazać pieniądze przelewem bankowym albo na rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Obdarowany musi mieć bowiem dowód, że otrzymał środki którymś z tych trzech sposobów. Jeśli więc darczyńca przekaże pieniądze w gotówce, to zgodnie z przepisami jego krewny straci prawo do zwolnienia z podatku. [Przykład 1]

Z kolei obdarowany powinien dopełnić drugiej formalności. Musi zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Ma na to sześć miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (czyli od dnia otrzymania darowizny). W praktyce trzeba złożyć w urzędzie skarbowym deklarację na formularzu SD-Z2 (Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych).

Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, przepisy nie nakładają na obdarowanego obowiązku dołączania dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do nabytych rzeczy lub praw majątkowych (a więc np. aktu notarialnego).

Urząd może jednak zażądać okazania dokumentów potwierdzających: stopień jego pokrewieństwa z darczyńcą, posiadanie tytułu prawnego przez zbywcę do rzeczy lub praw majątkowych i udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy nabywcy, jego rachunek w SKOK lub przekazem pocztowym.

Dodajmy, że zgodnie z przepisami umowa darowizny powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. W praktyce jednak wymóg ten trzeba bezwzględnie spełnić jedynie w przypadku darowizny nieruchomości. Natomiast np. w przypadku otrzymania pieniędzy lub innych rzeczy, jeśli nie ma aktu notarialnego, to uznaje się, że doszło do zawarcia umowy darowizny w momencie wykonania przyrzeczonego świadczenia. Mówiąc wprost, jeśli np. darczyńca przelał pieniądze na konto obdarowanego z najbliższej rodziny, a nie było aktu notarialnego, to takie przekazanie jest traktowane jako darowizna, która może być zwolniona z podatku. [Przykład 2]

Pożyczka dla brata

Podobne wymogi jak w przypadku darowizn obowiązują przy pożyczkach dla członków najbliższej rodziny. Za osoby z najbliższej rodziny uważa się te same, co w przypadku darowizn.

Zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. b ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.) zwalnia się z tej daniny pożyczki pieniężne w wysokości przekraczającej 9637 zł udzielone na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Pożyczkobiorca musi jednak spełnić dwa warunki.

Po pierwsze, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy pożyczki. Po drugie, udokumentować, że otrzymał pożyczkę na rachunek bankowy albo w SKOK lub przekazem pocztowym. Pożyczkę trzeba zgłosić na formularzu PCC-3. Dodajmy, że umowa pożyczki powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, ale obowiązują tu analogiczne reguły jak w przypadku darowizn. A zatem jeśli nie ma aktu notarialnego, a pieniądze zostały przelane na konto pożyczkobiorcy, to uznaje się, że doszło do zawarcia umowy pożyczki.

Wzór umowy darowizny

Warszawa, 4 grudnia 2012 r.

zawarta w Warszawie (miejsce podpisania umowy) w dniu 4 grudnia 2012 r. (data zawarcia umowy)

pomiędzy:

Janem Kowalskim (imię i nazwisko), synem Haliny i Zbigniewa Kowalskich (imiona rodziców), zamieszkałym w Warszawie (miejscowość) przy ul. Brzozowej 5 (ulica), legitymującym się dowodem osobistym seria AA (seria dowodu osobistego) numer 1111111111 (numer dowodu osobistego), zwanym(-ą) dalej Darczyńcą,

a

Maurycym Kowalskim (imię i nazwisko), synem Olgi i Jana Kowalskich (imiona rodziców), zamieszkałym w Warszawie (miejscowość) przy ul. Brzozowej 5 (ulica), dowód seria BB (seria dowodu osobistego) numer 222222222 (numer dowodu osobistego), zwanym(-ą) dalej Obdarowanym.

§ 1

1. Darczyńca oświadcza, że daruje Obdarowanemu kwotę pieniężną w wysokości 10 000 (słownie: dziesięć tysięcy) zł, a Obdarowany oświadcza, że niniejszą darowiznę przyjmuje.

2. Darczyńca zobowiązuje Obdarowanego do przeznaczenia przedmiotu darowizny na pokrycie dowolnych kosztów.

§ 2

Podpisując umowę, Obdarowany kwituje odbiór przedmiotu darowizny.

§ 3

Darczyńca oświadcza, że jest ojcem (stopień pokrewieństwa) Obdarowanego i że jest to druga darowizna, którą czyni na jego rzecz.

§ 4

Obdarowany zobowiązuje się do pokrycia wszystkich ewentualnych kosztów związanych z niniejszą darowizną.

§ 5

Zmiany umowy pod rygorem nieważności powinny nastąpić w formie pisemnej.

§ 6

Umowa spisana została w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla Darczyńcy i Obdarowanego.

.................................. .........................................

(podpis Darczyńcy) (podpis Obdarowanego)

PRZYKŁADY

1 Czy lepszym sposobem przekazania pieniędzy jest darowizna w gotówce

Takie myślenie jest jedynie z pozoru prawidłowe. W praktyce na podatnika czeka wiele zagrożeń. Przede wszystkim jest to postępowanie niezgodne z przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn, które wymagają, aby przekazanie środków było udokumentowane potwierdzeniem przelewu bankowego, dowodem przekazania na rachunek prowadzony przez SKOK lub przekazem pocztowym. Ponadto fiskus tylko teoretycznie nie dowie się o takiej transakcji. Jeśli córka kupi samochód, będzie miała obowiązek złożyć deklarację na podatek od czynności cywilnoprawnych (na formularzu PCC-3). W efekcie urząd skarbowy otrzyma informację o zakupie. Jeśli następnie urzędnicy będą chcieli dowiedzieć się, skąd podatniczka miała pieniądze na samochód, skoro nie wykazała żadnych dochodów za dany rok w zeznaniu PIT, córka może mieć problemy. Urząd może jej zarzucić, że osiągnęła przychody ze źródeł, których nie ujawniła, i nakazać jej zapłatę 75 proc. podatku od nieujawnionej kwoty. Co więcej, za ukrywanie dochodów grożą sankcje karne skarbowe. Gdyby urząd podjął takie działania, córka mogłaby wytłumaczyć, że pieniądze na zakup samochodu dostała od ojca. To oznaczałoby jednak konieczność zapłaty 20-proc. podatku. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeśli podatnik powołuje się na otrzymanie darowizny, a nie zapłacił wcześniej podatku (czyli w ogóle nie ujawnił darowizny), to musi zapłacić daninę w wysokości 20 proc.

Wszystkich tych problemów można uniknąć, przekazując pieniądze przelewem na konto. Podatniczka będzie musiała złożyć formularz SD-Z2 w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od otrzymania pieniędzy i będzie zwolniona z podatku.

2 Czy każdą ratę darowizny trzeba udokumentować i zgłosić do urzędu skarbowego

Każdą darowiznę między członkami najbliższej rodziny trzeba właściwie udokumentować. W opisanym przypadku będziemy mieli w praktyce do czynienia z pięcioma darowiznami. Oznacza to, że obdarowana po otrzymaniu każdej raty na swoje konto bankowe będzie musiała składać naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-Z2. Będzie na to miała pół roku od momentu otrzymania pieniędzy. Po spełnieniu tych wymogów nie będzie musiała płacić podatku od darowizn. Wyjaśnijmy, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie określa żadnego limitu darowizny.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 4a, art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.). Par. 1 rozporządzenia ministra finansów z 26 września 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. nr 216, poz. 1278). Art. 9 pkt 10 lit. b ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).