Kiedy od budynku otrzymanego w spadku i niezgłoszonego do fiskusa jest ulga

@RY1@i02/2014/095/i02.2014.095.071000800.805.jpg@RY2@

Izba Skarbowa w Warszawie

Spadkobiercy mają możliwość skorzystania z ulgi określonej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (dalej: ustawa) po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.

Należy nadmienić, że z tytułu nabycia praw do spadku po zmarłym w 2009 r. ojcu spadkobiercy mieli możliwość skorzystania ze zwolnienia zawartego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, o ile spełniliby warunki zawarte w tym przepisie.

Ponieważ nie złożyli w terminie 6 miesięcy zgłoszenia SD-Z2, to nie mogą skorzystać ze zwolnienia.

W związku z tym z tytułu nabycia praw do spadku po zmarłych rodzicach spadkobiercy mają możliwość skorzystania z ulgi zawartej w art. 16 ustawy w stosunku do nabytego w drodze spadku domu. Natomiast pozostała część masy spadkowej (w tym działka) podlega opodatkowaniu zgodnie z zasadami obowiązującymi dla nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej, po odliczeniu kwoty wolnej, która w tej grupie wynosi 9637 zł.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy w przypadku nabycia m.in. budynku mieszkalnego w drodze spadku nie wlicza się do podstawy opodatkowania jego czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 mkw. powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

Z ulgi mieszkaniowej w podatku od spadków mogą korzystać spadkobiercy, którzy spełnią warunki określone w art. 16 ust. 2 ustawy. Należy zaznaczyć, że w stosunku do nabycia praw do spadku po zmarłej w 1995 r. matce będą miały zastosowanie przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r., natomiast do nabycia praw do spadku po zmarłym w 2009 r. ojcu będą miały zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym po tej dacie.

W brzmieniu ustawy, który obowiązywał do końca 2006 r., spadkobierca mógł skorzystać z ulgi, m.in. jeżeli złoży oświadczenie do naczelnika urzędu skarbowego, że będzie zamieszkiwał w nabytym w drodze spadku budynku przez 5 lat:

● od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,

wod dnia zamieszkania w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy, obowiązującym po 2006 r., spadkobierca może skorzystać z ulgi, m.in. jeżeli złoży oświadczenie do naczelnika urzędu skarbowego, że będzie zamieszkiwać, będąc zameldowanym na pobyt stały, w nabytym lokalu lub budynku i nie dokona jego zbycia przez okres 5 lat:

● od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,

wdo dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

@RY1@i02/2014/095/i02.2014.095.071000800.806.jpg@RY2@

Andrzej Dmowski doradca podatkowy i partner zarządzający Russell Bedford Poland

Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn (dalej: ustawa) obowiązek podatkowy przy nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku.

Ustawodawca zwolnił z opodatkowania nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy i praw majątkowych należy zgłośnić do naczelnika urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jeśli podatnik nie dokonał takiego zgłoszenia, nie może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania, ponieważ przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego zgłoszenia.

W takim przypadku nabyte w drodze spadku własności rzeczy lub praw majątkowych podlegają opodatkowaniu na zasadach przewidzianych dla podatników z I grupy podatkowej.

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Podatnik musi podać prawidłową wartość majątku nabywanego w drodze spadku i stanowi ona podstawę obliczenia podatku przez organ skarbowy.

Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli podatnik nie określi wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego, ich wartości rynkowej, wezwie on podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia. W przypadku niewskazania przez podatnika wartości rynkowej naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Zasadę tę stosuje się również, jeżeli kilku nabywców podało różne wartości tej samej rzeczy lub prawa majątkowego.

W przypadku otrzymania przez podatnika w spadku budynku, lokalu stanowiącego odrębną własność, w tym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do domu jednorodzinnego, lub udział w prawie albo współwłasność tego budynku lub lokalu, ma on możliwość skorzystania z ulgi dotyczącej nabywanej nieruchomości lub prawa, zwanej ulgą mieszkaniową.

W takim przypadku nie wlicza się do podstawy opodatkowania wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 mkw. powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosowanie do wielkości udziału. Oznacza to, że każdy ze spadkobierców może skorzystać z części ulgi proporcjonalnie do nabytego udziału we współwłasności nieruchomości lub prawa. Nie ma znaczenia udział w spadku, lecz we współwłasności konkretnej nieruchomości lub prawa. Rzeczy nabyte w postępowaniu spadkowym stanowią współwłasność spadkobierców w częściach ułamkowych.

Aby jednak podatnik mógł skorzystać z tej ulgi, muszą byś spełnione łącznie określone w art. 16 ust. 1 ustawy warunki. Wskazują one m.in., że nabywca spadku nie posiada własności lub innego tytułu prawnego do zamieszkiwania w jakimś lokalu lub budynku, będzie zamieszkiwał, będąc zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku, i nie dokona jego zbycia przez okres 5 lat.

W przedstawionej sytuacji podatnicy stali się współwłaścicielami domu. Nie dokonali stosowanego zgłoszenia nabycia spadku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, a zatem nie będą mogli skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania nabytego udziału w nieruchomości. Składając zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, każdy ze spadkobierców musi wskazać wartość nabytego udziału w nieruchomości, na podstawie czego organ skarbowy ustali wysokość podatku.

Jeśli spadkobiercy chcieliby skorzystać z ulgi mieszkaniowej, to każdy z nich musi spełnić warunki uprawniające do jej zastosowania, a to wymaga zgodnego działania wszystkich współwłaścicieli.

Gdyby jednak nie było możliwe zastosowanie ulgi mieszkaniowej, podatek będzie ustalany dla każdego podatnika z uwzględnieniem kwoty wolnej od opodatkowania w odniesieniu do wartości odziedziczonego udziału w nieruchomości od każdego ze zmarłych rodziców odrębnie.

Możliwe też jest dokonanie działu spadku i zniesienie współwłasności ze spłatą pozostałych spadkobierców. Wtedy właściciel nieruchomości, jeśli spełni przesłanki ustawowe, będzie mógł skorzystać z ulgi mieszkaniowej, a pozostali spadkobiercy zapłacą podatek z uwzględnieniem kwoty wolnej od podatku od wartości udziału w odziedziczonym spadku.

Dokonując działu spadku, należy również pamiętać, że otrzymanie przez podatnika w wyniku działu spadku i zniesienia współwłasności kwoty nieprzekraczającej wartości przysługującego mu udziału spadkowego nie spowoduje powstania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Jeśli jednak kwota spłaty będzie wyższa od wartości odziedziczonego udziału w nieruchomości, nadwyżka będzie stanowiła dochód do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podstawa prawna

Art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 ze zm.).

Oprac. Łukasz Zalewski