Służebność podlega zgłoszeniu

Skutkiem niedopełnienia obowiązków związanych ze zwolnieniami podatkowymi jest utrata prawa do zwolnienia i konieczność zapłaty podatku. Konsekwencje takie dotyczą osób, które naczelnikowi urzędu skarbowego nie zgłosiły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych na podstawie umowy o służebności. Sprawę dotyczącą obowiązków podatników w takiej sytuacji rozstrzygnął w wyroku z 17 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (I SA/Ke 711/10, nieprawomocny).

W omawianej sprawie ojciec darował mieszkanie synowi, który równocześnie złożył oświadczenie o ustanowieniu bezpłatnej i dożywotniej służebności osobistej mieszkania na rzecz rodziców. Matka nie uczestniczyła w czynności ustanowienia służebności i nie złożyła naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych. W efekcie zostało wszczęte postępowanie podatkowe, które zakończyło się wydaniem decyzji ustalającej podatniczce podatek od spadków i darowizn z tytułu nabycia prawa służebności. Spór sprowadzał się więc do rozstrzygnięcia, czy każdy rodzaj aktu notarialnego, którym ustanowiono służebność, skutkuje zwolnieniem podatnika od obowiązku zgłoszenia o przysługującym zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn.

Jak wynika z orzeczenia sądu, jedynie umowa służebności zawarta w formie aktu notarialnego podpisanego także przez nabywcę (nabywców) daje mu prawo do skorzystania ze zwolnienia, o którym czytamy w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, bez konieczności zgłoszenia tego organowi podatkowemu. Natomiast w przypadku służebności, która powstaje w formie aktu notorialnego, ale wyłącznie w wyniku jednostronnego oświadczenia woli, skorzystanie ze zwolnienia jest uzależnione od terminowego złożenia zgłoszenia o nabyciu służebności. A więc darowiznę musi zgłosić matka w sytuacji gdy akt notarialny, w którym syn ustanowił służebność na rzecz rodziców, podpisał jedynie jej mąż.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 4a, art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).