Oddać biznes dziecku bez podatku

@RY1@i02/2014/209/i02.2014.209.13000060i.804.jpg@RY2@

Marta Kosakowska, aplikant adwokacki, TGC Corporate Lawyers

@RY1@i02/2014/209/i02.2014.209.13000060i.805.jpg@RY2@

Wojciech Garczyński, doradca podatkowy, Baker Tilly

W ostatnich miesiącach roku wielu przedsiębiorców rozważa przekazanie dorosłemu dziecku przedsiębiorstwa, tak aby następca mógł rozpocząć działalność z początkiem nowego roku. Jak najlepiej dokonać takiego przekazania, nie przepłacając przy tym?

W.G.: Przekazanie kontroli nad przedsiębiorstwem dziecku, przy odpowiednim przygotowaniu, może być relatywnie proste i tanie. Istnieje wiele sposobów, którymi można osiągnąć ten cel. Przedstawiamy dwa sposoby możliwie proste do wdrożenia i korzystne m.in. podatkowo. Oparte są one na rozwiązaniach wprost ujętych w przepisach prawa. Zatem zapewne nie będą kwestionowane przez organy podatkowe. Rozpatrzymy przekazanie kontroli nad przedsiębiorstwem przez rodzica - osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą i przez rodzica - (jedynego) wspólnika spółki z o.o.

Jak rodzic i dziecko mają przygotować się do przekazania i przyjęcia przedsiębiorstwa?

W.G.: Zdecydowanie łatwiejsze jest przekazanie kontroli nad przedsiębiorstwem, gdy prowadzone jest ono przez spółkę z o.o., której wspólnikiem jest rodzic. Wówczas przekazanie kontroli następuje w formie darowizny udziałów, których właścicielem jest rodzic.

Inaczej jest, gdy rodzic prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W takim przypadku dziecko najpierw musi zarejestrować się jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, czyli uzyskać wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wpis do CEIDG jest bezpłatny. Ewentualna rejestracja na potrzeby VAT to koszt 170 zł. Następnie zaś rodzic przekaże w darowiźnie swoje przedsiębiorstwo dziecku działającemu już jako przedsiębiorca.

Co musi zrobić obdarowane dziecko, żeby nie płacić podatku od spadków i darowizn?

W.G.: Od 2007 r. darowizny dla najbliższej rodziny są zwolnione z podatku bez względu na ich wartość i przedmiot, o ile obdarowany dochowa odpowiednich formalności. Nie są one uciążliwe. Trzeba tylko w ciągu sześciu miesięcy od - zasadniczo - otrzymania darowizny złożyć odpowiednie zgłoszenie do urzędu skarbowego. Jeżeli w ramach darowizny przekazano pieniądze, trzeba dodatkowo udokumentować tę okoliczność, czyli złożyć dowód przekazania na rachunek bankowy obdarowanego albo przekaz pocztowy. Jedyną komplikacją może okazać się prawidłowa wycena przedsiębiorstwa. Jednak darowizna jest zwolniona z podatku. Zatem wycena przekazanego przedsiębiorstwa, której należy dokonać, wydaje się w istocie kwestią drugorzędną, aczkolwiek dla innych podatków mogącą mieć znaczenie.

Jak najlepiej udokumentować dokonanie darowizny?

M.K.: Najpewniejszą formą dla sporządzenia umowy darowizny jest akt notarialny. Wówczas unika się wszelkich wątpliwości co do tego, czy zastosowaliśmy odpowiednią formę prawną. Oprócz tego to notariusz odpowiada wtedy za to, czy umowa jest poprawna pod względem formalnym. Przy darowiźnie dodatkowo należy pamiętać o zachowaniu formy prawnej odpowiedniej dla danego przedmiotu transakcji, np. przy nieruchomościach umowa darowizny zawsze powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego. Istnieje również stanowisko, iż dla przeniesienia własności udziałów w spółce z o.o. wystarczająca jest umowa pisemna z notarialne poświadczonymi podpisami osób będących stronami. Mówię - wystarczająca - gdyż pojawiają się opinie, w tym wyrażane w interpretacjach organów podatkowych, że jednak potrzebny jest akt notarialny. By zastosować umowę pisemną z notarialnie poświadczonymi podpisami, niezbędne jest, by przyrzeczone świadczenie zostało spełnione, wówczas umowa darowizny stanie się ważna. Także dla darowizny przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną w formie indywidualnej działalności (na tzw. wpisie) potrzebna jest umowa pisemna z notarialnie poświadczonymi podpisami i spełnienie świadczenia. Jeżeli natomiast majątek przenoszonego przedsiębiorstwa, przy darowiźnie dokonywanej przez osobę fizyczną prowadzącą indywidualną działalność gospodarczą, obejmuje nieruchomość, wówczas konieczny jest akt notarialny.

O czym jeszcze należy pamiętać przy przekazywaniu firmy dzieciom?

M.K.: W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej na tzw. wpisie, rodzic darczyńca powinien dokonać likwidacji takiej prowadzonej dotychczas przez siebie indywidualnej działalności. Natomiast firma, pod jaką obdarowany będzie prowadził swoją działalność przejętą od rodzica, może zawierać nazwisko tegoż rodzica jedynie jako dodatkowy element. Natomiast rdzeniem firmy musi już być imię i nazwisko dziecka. Należy jednak bezwzględnie uzyskać zgodę rodzica na pozostawienie jego nazwiska w firmie obdarowanego.

Na inną kwestię trzeba zwrócić uwagę, gdy przedmiotem umowy darowizny są udziały w spółce z o.o. W takiej sytuacji istotne jest jasne wskazanie, że przedmiotem darowizny są wszystkie udziały w spółce z o.o. Niezbędne jest również dokonanie zmian w księdze udziałów i liście wspólników, zgłoszenie wszystkich zmian do właściwego sądu rejestrowego i opłacenie wniosków.

Z poniesieniem jakich kosztów pozapodatkowych trzeba się liczyć w obu przypadkach?

M.K.: Zacznijmy od opłat, jakie notariusz pobiera za poświadczenia, o których wspominaliśmy. Otóż za poświadczenie podpisu (albo odcisku palca osoby niepiśmiennej lub nie mogącej pisać) na dokumentach - jeżeli przedmiot darowizny jest oznaczony sumą pieniężną - opłata wynosi 1/10 maksymalnej stawki, jaka należałaby się, gdyby dokument sporządzono w formie aktu notarialnego, nie więcej jednak niż 300 zł. Z kolei za poświadczenia na pełnomocnictwach i innych dokumentach trzeba zapłacić 20 zł.

Nieco inaczej jest w przypadku, gdy umowa jest sporządzona w formie aktu notarialnego. W takiej sytuacji strony umowy i notariusz mają prawo ustalić w umowie wysokość takiego wynagrodzenia. Kwota nie może być jednak wyższa niż maksymalne stawki taksy notarialnej przypisane do danej czynności. Maksymalna taksa zależy od wartości przedmiotu czynności notarialnej, czyli koszt sporządzenia umowy darowizny przedsiębiorstwa będzie zależał od jego wartości. Za sporządzenie wypisu, odpisu danego dokumentu pobierana jest opłata w wysokości 6 zł za każdą stronę.

Dokonanie wszelkich zmian w księdze wieczystej nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa wiąże się również z obowiązkiem poniesienia opłaty w stałej wysokości 200 zł. Niezbędne jest również poniesienie opłaty sądowej za wniosek o zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Wynosi ona 250 zł. Od 30 maja 2014 r. zmieniła się wysokość opłaty za zamieszczenie ogłoszenia lub obwieszczenia o wpisie do Rejestru w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Aktualnie wynosi ona 100 zł.

Najpewniejszą formą sporządzenia umowy darowizny jest zawsze akt notarialny. Wówczas unika się wszelkich wątpliwości

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski