Jak rozliczać emerytury na podstawie polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania

JOANNA NARKIEWICZ-TARŁOWSKA

doradca podatkowy, starszy menedżer w PricewaterhouseCoopers

@RY1@i02/2009/238/i02.2009.238.086.006b.001.jpg@RY2@

Joanna Narkiewicz-Tarłowska, doradca podatkowy, starszy menedżer w PricewaterhouseCoopers

Kwestię emerytur, rent i innych podobnych płatności reguluje art. 18 umowy podatkowej. Określa on, w którym kraju osoba otrzymująca emeryturę i inne podobne świadczenia z tytułu jej wcześniejszej pracy najemnej będzie opodatkowana w odniesieniu do tej emerytury lub świadczeń.

Przytoczona umowa nie ogranicza stosowania art. 18 jedynie do emerytur i podobnych świadczeń z tytułu wcześniejszego zatrudnienia, w związku z czym artykuł ten można stosować także do niektórych świadczeń (np. rent) wypłacanych na gruncie prawa cywilnego.

Umowa zawiera także zastrzeżenie, że bez względu na postanowienia ust. 1 (zgodnie z którym emerytury i podobne świadczenia podlegają opodatkowaniu tylko w kraju rezydencji, np. w Polsce), emerytury i inne świadczenia otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w jednym umawiającym się państwie (np. w Polsce) na podstawie ustawodawstwa o obowiązkowych ubezpieczeniach społecznych drugiego umawiającego się państwa, podlegają opodatkowaniu w tym drugim państwie (np. w Niemczech). Należy przy tym podkreślić, że obowiązkowy system ubezpieczeń społecznych w Niemczech obejmuje tylko I filar.

Cytowana umowa wyróżnia także wyłączne prawo Niemiec do opodatkowania świadczeń emerytalnych czy rentowych w Niemczech, tj. dotyczy to ust. 2 umowy: bez względu na postanowienia ust. 1, płatności otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w jednym umawiającym się państwie z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych drugiego umawiającego się państwa, podlegają opodatkowaniu tylko w tym drugim państwie.

Co ciekawe, tylko niektóre umowy definiują pojęcie emerytury czy renty. Umowa polsko-niemiecka zawiera definicję renty. Oczywiście w przypadku braku definicji w umowie, np. emerytury, należy sięgnąć do ustawodawstwa wewnętrznego.

Jeśli chodzi o praktykę polskich organów podatkowych w zakresie opodatkowania emerytur otrzymanych z RFN, to polskie władze skarbowe uznają, że emerytury przyznane przez władze niemieckie są świadczeniem mieszczącym się w zakresie pojęcia płatności otrzymywanych z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych. Znajduje więc do nich zastosowanie art. 18 ust. 2 umowy, a nie art. 18 ust. 1. Ten ostatni przepis nie może być podstawą do ustalenia miejsca opodatkowania takich świadczeń, które objęte są zakresem przepisu zamieszczonego w ust. 2 powoływanego artykułu.

W przypadku emerytur otrzymywanych z Niemiec, które zgodnie z postanowieniami umowy podlegają opodatkowaniu w Polsce, stosuje się polskie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych (w 2009 roku to 18 proc. i 32 proc.), natomiast w stosunku do emerytur podlegających opodatkowaniu w Niemczech należy zastosować metodę wyłączenia z progresją jako metodę uniknięcia podwójnego opodatkowania opisaną w umowie.

(EM)