Jakich rozliczeń dokonują osoby pełniące obowiązki obywatelskie

Wypłacone radnemu należności z tytułu podróży służbowej stanowią przychód, korzystający ze zwolnienia od podatku, na zasadach określonych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast diety wypłacone radnemu w związku z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 2280 zł korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym należności z tytułu diet i zwrotu kosztów podróży służbowej nie powinny być sumowane i jako takie podlegać zwolnieniu w wysokości do 2280 zł miesięcznie.

Art. 13, 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Finansowanie przez gminę innych niż diety i zwrot kosztów podróży wydatków dla radnych, tj. kosztów rozmów telefonicznych i kosztów materiałów biurowych, stanowi dla radnych nieodpłatne świadczenia, które należy zakwalifikować do przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przychody z działalności wykonywanej osobiście.

Świadczenia z tytułu korzystania z telefonów na terenie urzędu miasta oraz korzystania z materiałów biurowych radni otrzymują tylko dlatego, że wykonują mandat radnego, a zatem źródłem tych świadczeń jest działalność wykonywana osobiście. Świadczenia te nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego, gdyż prawo do ich przyznania nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Stanowią zatem dla radnych przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Art. 13, 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Radnemu biorącemu udział w szkoleniu w całości opłaconemu przez urząd miejski koszty szkolenia należy uznać za przychód z czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich i pobrać zaliczkę na podatek dochodowy. Koszt szkolenia radnego stanowi jego nieodpłatne świadczenie, które nie mieści się w katalogu zwolnień wskazanych w art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Art. 13 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich jest wykonywanie czynności i zadań związanych z wykonywaniem funkcji publicznych i państwowych, jakimi są obowiązki sołtysa. Osoby te reprezentują społeczność mieszkańców zamieszkujących teren określonego sołectwa, uczestnicząc w pracach instytucji samorządowej i biorąc udział w rozwiązywaniu problemów danej społeczności, są przedstawicielami jednostek pomocniczych.

Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze, np. sołectwa. Jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto. Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka.

Przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady gminy na zasadach określonych w statucie gminy, bez prawa udziału w głosowaniu. Przewodniczący rady gminy jest każdorazowo zobowiązany do zawiadamiania, na takich samych zasadach jak radnych, przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej o sesji rady gminy. Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich członkom organu wykonawczego jednostki pomocniczej oraz członkom rady dzielnicy (osiedla), rady sołeckiej, będzie przysługiwała dieta lub zwrot kosztów podróży służbowej.

Sołtys jako organ wykonawczy wykonuje czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. W związku z tym otrzymywane przez sołtysa diety, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwolnione są z podatku dochodowego do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 2280 zł.

Art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 2280 zł.

Przepisy podatkowe nie zawierają definicji pełnienia obowiązków obywatelskich bądź społecznych. Jednak z obowiązkami tymi mamy do czynienia w przypadku czynności i zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych, jakimi są obowiązki wynikające z funkcji, np. radnego, posła czy senatora. Będą to przede wszystkim obowiązki związane z uczestniczeniem obywateli w sprawowaniu władzy publicznej (zarówno wykonawczej, sądowniczej, jak i ustawodawczej). Dotyczy to również określonych funkcji w ramach organizacji o charakterze społecznym (organizacje pozarządowe), w tym również w ramach wolontariatu. O pełnieniu obowiązku obywatelskiego możemy mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwa jako obywatel zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych. Z pełnieniem obowiązków społecznych mamy zaś do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji (w szczególności instytucji samorządu terytorialnego lub zawodowego) jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie. Oznacza to, że pojęcie obowiązków społecznych i obywatelskich jest spełnione w przypadku czynności i zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych, a takimi niewątpliwie są obowiązki radnego.

Art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl