Czy umorzone odsetki stanowią dla firmy koszt

prawnik, doradca podatkowy w Kancelarii White & Case

Przychody z działalności gospodarczej podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadzie memoriałowej, tj. jako przychody należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. Odsetki natomiast są traktowane na gruncie podatku dochodowego w sposób szczególny, zgodnie z zasadą kasową. Z jednej strony kwoty odsetek naliczonych, ale nieotrzymanych przez pożyczkodawcę, nie stanowią jego przychodów. Odsetki stają się przychodem dopiero w momencie faktycznego ich otrzymania. Z drugiej strony nie uważa się za koszty uzyskania przychodów pożyczkobiorcy kwot odsetek naliczonych, lecz niezapłaconych. Odsetki stają się kosztem dopiero w dacie dokonania ich zapłaty, o ile spełniają pozostałe warunki uznania ich za koszty uzyskania przychodu, w szczególności kryterium celowości poniesienia wydatków.

W praktyce nierzadko zdarza się, że strony umowy pożyczki porozumiewają się co do umorzenia odsetek od pożyczki. Pożyczkodawca poprzestaje wówczas na spłacie jedynie kwoty głównej pożyczki, a rezygnuje z odsetek.

Powstaje pytanie, jak podatkowo należy potraktować umorzenie odsetek, które zostały już naliczone, ale które w związku z brakiem faktycznej zapłaty nie mogły jeszcze dotąd zostać zaliczone ani do przychodów, ani do kosztów uzyskania przychodu odpowiednich stron umowy. Przepisy podatkowe nie rozstrzygają w sposób jednoznaczny skutków takiego zwolnienia z długu po stronie pożyczkobiorcy. Praktyka orzecznicza organów podatkowych i sądów administracyjnych jest w tym zakresie niejednolita. Niektóre organy podatkowe twierdzą, iż umorzone odsetki stanowią przychód w postaci nieodpłatnego świadczenia na korzyść pożyczkobiorcy, inne uznają, że umorzenie odsetek jest dla pożyczkobiorcy neutralne podatkowo.

Bardziej klarowna jest sytuacja pożyczkodawcy, który dobrowolnie umarzając odsetki od pożyczki rozważa możliwość uwzględnienia tych wartości w swoich kosztach podatkowych. Przepisy wprost stwierdzają, że odsetki naliczone, a następnie umorzone, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Również pismo MF z 13 stycznia 1999 r. (nr PB3-5912-722-604/HS/98) potwierdza brak możliwości zaliczenia umorzonych odsetek do kosztów.

opracowała Ewa Ciechanowska

Art. 23 ust. 1 pkt 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).