Jak opodatkowane są odszkodowania otrzymane w czasie urlopu

Jeżeli impreza turystyczna zostanie odwołana z przyczyn niezależnych od klienta, może on dochodzić odszkodowania za niewykonanie umowy. Wyjątkiem są sytuacje, gdy odwołanie imprezy turystycznej nastąpiło z powodu zgłoszenia się mniejszej liczby uczestników niż liczba minimalna określona w umowie, a organizator powiadomił o tym klienta na piśmie w uzgodnionym terminie, bądź do wyjazdu nie doszło na skutek siły wyższej. Prawo do żądania odszkodowania uregulowane zostało w ustawie o usługach turystycznych.

Odszkodowanie otrzymane na podstawie przepisów prawa rangi ustawowej zwolnione jest z podatku dochodowego od osób fizycznych, chyba że znalazło się w katalogu wyłączeń, co dotyczy m.in. odszkodowań wypłaconych na podstawie umów lub ugód pozasądowych. Jeżeli zatem to sąd zasądzi odszkodowanie na rzecz podatnika lub zostanie zawarta ugoda sądowa z biurem podróży, to wypłacone świadczenie będzie zwolnione z podatku dochodowego.

Art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Takie świadczenie będzie zwolnione z podatku dochodowego. Zgodnie z ustawą o PIT wolne od podatku są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych. Zatem od otrzymanego odszkodowania z tytułu ubezpieczenia osobowego wypłaconego przez towarzystwo ubezpieczeniowe nie będzie trzeba płacić podatku.

Art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Wywalczone w sądzie odszkodowanie zwolnione będzie z podatku, nie dotyczy to jednak odsetek. Wolne od podatku dochodowego są m.in. odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość nie wynika z przepisów odrębnych, ale zostały one otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie. Wyjątkiem są odszkodowania i zadośćuczynienia: otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zatem wypłacone podatnikowi odszkodowanie stanowić będzie przychód podlegający zwolnieniu z opodatkowania. Nie dotyczy to jednak odsetek.

Z podatku zwolnione zostały jedynie odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, tj. stosunku służbowego, stosunku pracy, w tym spółdzielczego stosunku pracy, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracy nakładczej, emerytury lub renty. Brak zwolnienia z podatku odsetek od jednorazowego odszkodowania oznacza, że podlegają one opodatkowaniu. Będą one stanowiły przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT. Przychód taki podatnik powinien wykazać w rocznym zeznaniu i opodatkować łącznie z innymi dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych, według skali podatkowej.

Konieczność opodatkowania odsetek od wypłaconych odszkodowań i zadośćuczynień potwierdzają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach (por. pismo dyrektora izby skarbowej w Katowicach z 4 stycznia 2010 r., nr IBPBII/1/415-781/09/MK).

Art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Odszkodowanie wypłacone na podstawie takiej umownej ugody z biurem podróży będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Otrzymane odszkodowania, których wysokość oraz zasady ustalania regulują odrębne przepisy, są zwolnione z PIT, jednak istotna może się okazać forma wypłaty rekompensaty. Odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód, innych niż ugody sądowe, wyłączone są ze zwolnienia.

Ustawa o usługach turystycznych stanowi, że organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych. Z pytania wynika jednak, że odszkodowanie wypłacone będzie podatnikowi w wysokości ustalonej na mocy umowy zawartej z biurem podróży, zatem od otrzymanej kwoty będzie trzeba zapłacić podatek.

Art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Wypłacone odszkodowanie będzie zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych i jako takie nie jest wykazywane w rocznym zeznaniu podatkowym.

Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na postawie tych ustaw (z wyjątkiem przypadków wymienionych w ustawie o PIT). Warunki odpowiedzialności osób prowadzących hotele lub podobne zakłady regulują przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 846 kodeksu cywilnego przedsiębiorca hotelowy jest odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych przez osobę korzystającą z usług hotelu. Odpowiedzialność ta wyłączona jest w przypadku, gdy szkoda wynikła z właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo powstała wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby, która mu towarzyszyła, była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.

Kodeks cywilny reguluje również zasady określania wysokości odszkodowania wypłacanego przez hotelarza w razie utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do pokoju hotelowego. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład w przypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych ogranicza się, względem jednego gościa, do wysokości stokrotnej należności za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednak odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać pięćdziesięciokrotnej wysokości tej należności.

Ponieważ zasady wypłaty oraz wysokość odszkodowania wypłacanego podatnikowi przez prowadzącego hotel na skutek kradzieży rzeczy wniesionej do pokoju hotelowego wynika wprost z przepisów odrębnej ustawy, to przysługuje zwolnienie z podatku dochodowego.

Art. 846 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl