W jaki sposób należy rozliczyć z fiskusem nagrodę wygraną w konkursie

radca prawny z Kancelarii Radcy Prawnego A. Ossowski

@RY1@i02/2010/143/i02.2010.143.086.012a.101.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Andrzej Ossowski, radca prawny z Kancelarii Radcy Prawnego A. Ossowski

Wygrana w konkursie może mieć formę pieniężną lub rzeczową (np. samochód). Taka wygrana stanowi przychód w rozumieniu przepisów prawa podatkowego i podlega opodatkowaniu PIT, z reguły jako przychód z tzw. innych źródeł.

W wyjątkowych sytuacjach może jednak podlegać opodatkowaniu np. jako przychód ze stosunku pracy, gdy podmiotami uprawnionymi do wzięcia udziału w konkursie byli wyłącznie pracownicy danego podmiotu. Potwierdził to dyrektor Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie w interpretacji prawa podatkowego z 6 kwietnia 2006 r. (nr 1471/DPF/415/06/06/MJ/I). Zdaniem organu podatkowego wartość pieniężna świadczeń w naturze, przekazanych pracownikom jako nagrody w konkursie, w którym ocenie podlega jakość i wydajność pracy, stanowi przychód ze stosunku pracy, od którego płatnik musi pobrać zaliczki na podatek dochodowy.

Niekiedy wygrana może być także kwalifikowana jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak stwierdzono np. w interpretacji prawa podatkowego wydanej przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 13 października 2009 r. (nr IPPB1/415-524/09-4/EC), wygrana w loterii promocyjnej, uzyskana przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego, powinna być zaliczona do źródła przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Jak przewiduje art. 21 pkt 68 ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.), zwolnieniu z opodatkowania podlega wartość wygranych w konkursach i grach organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu (prasa, radio i telewizja) oraz konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa i sportu, a także nagród związanych ze sprzedażą premiową - jeżeli jednorazowa wartość tych wygranych lub nagród nie przekracza kwoty 760 zł. Zwolnienie od podatku nagród związanych ze sprzedażą premiową nie dotyczy nagród otrzymanych przez podatnika w związku z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalnością gospodarczą, stanowiących przychód z tej działalności.

Jak wynika zatem z przytoczonego przepisu, zwolnieniu podlega wyłącznie taka nagroda, której wartość nie przekracza 760 zł. Uznać zatem należy, że wygrana, o wartości wyższej niż wskazana kwota, podlega opodatkowaniu i to w całości. Takie też stanowisko zajmują organy podatkowe (por. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 kwietnia 2010 r., nr IPPB2/415-52/10-2/AS).

Zwrócić także należy uwagę, że ustawa zwalania z podatku także inne nagrody. I tak np. zgodnie z art. 21 pkt 115 ustawy o PIT, zwalnia się z podatku wygrane i nagrody otrzymane przez uczniów za udział w konkursach, turniejach i olimpiadach organizowanych na podstawie przepisów o systemie oświaty. Takie nagrody zwolnione są w całości z opodatkowania.

W wypadku gdy wygrana w konkursie kwalifikowana jest jako przychód z tzw. innego źródła, to od wygranej pobierany jest zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10 proc., co wynika z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT. Pobór podatku dokonywany jest przez płatnika zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy.

W praktyce problematyczna okazała się kwestia, czy przepis przewidujący 10-proc. stawkę podatku znajduje zastosowanie także w sytuacjach, gdy nagroda nie jest kwalifikowana jako przychód z tzw. innych źródeł. Jak stwierdzono w tym zakresie, np. w uchwale NSA z 25 czerwca 2007 r. (sygn. akt II FPS 5/06), przywołany powyżej art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT nie miał w 1999 roku zastosowania do dochodów (przychodów) ze sprzedaży premiowej otrzymanych przez podmioty uzyskujące przychody z pozarolniczej działalności. Identyczne stanowisko można odnaleźć w ostatnio wydanych interpretacjach prawa podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 13 października 2009 r. (nr IPPB1/415-524/09-4/EC) uznał, że w przypadku, gdy nagroda lub wygrana została uzyskana przez przedsiębiorcę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą - to nie będą miały zastosowania przepisy art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT.

Wygrane w konkursie kwalifikowane jako przychód z tzw. innego źródła podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym i jako takie nie są wykazywane w zeznaniu rocznym. Jak przewiduje w tym zakresie art. 30 ust. 8 ustawy o PIT, dochodów tych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27, a zatem opodatkowanych według skali podatkowej.

W wypadku wygranej, w której organizator zobowiązuje się zapłacić podatek dochodowy za osobę wygrywającą, można mówić de facto o podwójnej wygranej, na którą składa się świadczenie główne (np. przeniesienie własności samochodu) oraz dodatkowe świadczenie pieniężne w postaci uiszczenia przez organizatora należnego podatku. Odprowadzając zaliczkę na podatek organizator działa w charakterze płatnika, a zatem zapłata podatku odnosi skutek wobec podatnika.

Przyjęcie takiego rozwiązania, w którym osoba wygrywa zarówno nagrodę o charakterze rzeczowym, jak i pieniężnym, przyjęta została przez organizatorów na wskutek treści art. 41 ust. 7 pkt 1 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem wygranych (nagród), o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2, nie są pieniądze, podatnik jest obowiązany wpłacić płatnikowi kwotę zaliczki lub należnego zryczałtowanego podatku przed udostępnieniem wygranej (nagrody) lub świadczenia. Praktyka wielu organizatorów pokazała bowiem, że niejednokrotnie znaczące nagrody rzeczowe zdobywały osoby ubogie, które nie miały środków pieniężnych za zapłatę podatku dochodowego od osób fizycznych. Podwyższenie wartości nagrody rzeczowej o wartość świadczenia pieniężnego przeznaczonego na zapłatę podatku pozwoliło zwiększyć atrakcyjność poszczególnych konkursów i uniknąć ewentualnych komplikacji związanych z brakiem pieniędzy na podatek u wygrywających.

Zagadnienie premii pieniężnych wypłacanych przez przedsiębiorców za wyniki sprzedażowe stanowi nadal przedmiot sporu między podatnikami a organami skarbowymi. Niewątpliwie wypłata nagrody pieniężnej kwalifikowana powinna być jako przychód w rozumieniu prawa podatkowego podlegający opodatkowaniu. Natomiast na gruncie ustawy o VAT przeważa pogląd, że wypłata premii pieniężnych nie stanowi czynności podlegającej temu podatkowi. NSA w wyroku z 5 grudnia 2008 r. (sygn. akt nr I FSK 1527/07) uznał, że wynagrodzenie (premia pieniężna) otrzymywane przez nabywcę od dostawcy za dokonanie nabycia określonej ilości czy wartości towaru nie jest wynagrodzeniem za świadczenie usługi, a wypłacenie takiej premii nie kreuje odrębnej od dostawy towaru czynności objętej VAT.

Orzecznictwo sądów administracyjnych poszło zatem w odmiennym kierunku niż stanowisko Ministerstwa Finansów. Jak stwierdzono w jednym z pism Ministerstwa Finansów z 30 grudnia 2004 r. (sygn. PP3-812-1222/2004/AP/4026) dla celów podatkowych wypłacone premie pieniężne będą traktowane jak rabat lub jak zapłata za usługę.

rozmawiała Magdalena Majkowska