Jak rozliczyć dochody dziecka

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.815.jpg@RY2@

Doliczenia w swoim PIT dochodów dzieci dokonują tylko ci rodzice biologiczni albo przysposabiający, którym przysługuje prawo dysponowania dochodami dzieci. Prawa takiego nie mają osoby pozbawione przez sąd władzy rodzicielskiej, a także rodzice pozbawieni zarządu mąjtkiem dziecka na podstawie wyroku sądu opiekuńczego (zarząd majątkiem dziecka w takiej sytuacji sprawuje kurator).

Art. 7 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 109 par. 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.816.jpg@RY2@

Dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, podlegające opodatkowaniu na terytorium Polski, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

W praktyce oznacza to, że tylko dochody małoletnich dzieci z ich pracy, stypendiów oraz dochody z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku podlegają opodatkowaniu na imię małoletniego dziecka. Wynika to z tego, że zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym są one wyłączone z zarządu majątkiem dziecka przez rodziców. Odrębne opodatkowanie dochodów małoletnich dzieci polega na złożeniu na imię i nazwisko małoletniego dziecka zeznania podatkowego, w którym ujmuje się wszystkie przychody podlegające osobnemu rozliczeniu.

Natomiast pozostałe dochody dziecka podlegają doliczeniu do dochodu rodziców. Jako przykłady dochodów dzieci, które zawsze dolicza się do dochodu rodzica, można wymienić m.in. dochód z renty, praw majątkowych, kapitałów pieniężnych, najmu, innych źródeł - jeżeli rodzicom przysługuje prawo do pobierania pożytków z tego tytułu. Dochody małoletnich dzieci podlegające łącznemu opodatkowaniu z dochodami rodziców podlegają wykazaniu na druku PIT/M stanowiącym załącznik do zeznania PIT-36. Jeżeli małżonkowie opodatkowują swoje dochody indywidualnie, dochody małoletnich dzieci dolicza się po połowie do dochodu każdego z małżonków, chyba że prawo pobierania pożytków przysługuje tylko jednemu z małżonków.

Jeżeli małoletni osiąga zarówno dochody podlegające kumulacji z dochodami rodziców, jak i dochody rozliczane odrębnie, w zeznaniu składanym na imię małoletniego ujmuje się wyłącznie te drugie dochody, a zeznanie to podpisuje rodzic.

Art. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 101 par. 2 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.817.jpg@RY2@

Przepis ustanawiający regułę zaliczania dochodów dzieci do dochodów rodziców lub osób samotnie je wychowujących odnosi się wyłącznie do dochodów małoletnich dzieci własnych lub przysposobionych (adopcyjnych). W przypadku opiekuna prawnego (np. krewnego, który wyrokiem sądu został zobowiązany do wychowywania dziecka po śmierci rodziców) warunek ten nie jest spełniony, o ile oczywiście nie przysposobił on dziecka. To samo dotyczy rodziny zastępczej, która sprawuje pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą. Takie osoby również nie mogą doliczać do swoich dochodów dochodów dzieci, którymi się opiekują.

Organy rentowe są obowiązane, w terminie do końca lutego, po upływie roku podatkowego, sporządzić i przekazać roczne obliczenie podatku, według ustalonego wzoru, podatnikom uzyskującym dochód z emerytur i rent, rent strukturalnych, rent socjalnych oraz świadczeń pieniężnych dla cywilnych ofiar wojny, oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika. Jednocześnie opiekun prawny ustanowiony postanowieniem sądu, tj. siostra, nie doliczy wykazanych dochodów z renty małoletniego brata do swoich dochodów.

Art. 7 ust. 1, art. 34 ust. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.818.jpg@RY2@

Przy obliczaniu podatku od dochodów osoby samotnie wychowującej dziecko należy przyjąć, że nawet gdy rodzic nie uzyskuje dochodów, a dochody takie uzyskuje dziecko i są to dochody, które rodzic jest zobowiązany doliczyć do swoich dochodów, to rodzicowi przysługuje prawo do preferencyjnego opodatkowania. Rodzic może wówczas - przy spełnieniu ustawowych warunków - skorzystać np. z tzw. ulgi rehabilitacyjnej i prorodzinnej.

W opisanej sytuacji oznacza to, że dochód córki z tytułu renty rodzinnej podlega łącznemu opodatkowaniu z dochodem matki, nawet gdy takiego dochodu nie uzyskała i wynosi on zero oraz wykazaniu na druku PIT/M, stanowiącym załącznik do zeznania PIT-36.

Art. 6 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.819.jpg@RY2@

Nie dotyczy to jednak odprawy pośmiertnej, która zwolniona jest z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT. Natomiast pozostałe świadczenia (wynagrodzenie i ekwiwalent) otrzymane przez dziecko objęte są opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i jako przychody z praw majątkowych będą podlegały doliczeniu w rocznym zeznaniu podatkowym matki.

Trzeba wiedzieć, że zgodnie z kodeksem pracy prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki do uzyskania renty rodzinnej. Oznacza to, że zasadą jest, że prawa te nie wchodzą do spadku (z kodeksu cywilnego wynika, że do spadku nie należą prawa, które z chwilą śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami). Stałyby się one częścią spadku jedynie w razie braku osób uprawnionych do renty rodzinnej. W opisanym przypadku prawa majątkowe przysługujące po śmierci podatnika w całości nabędzie dziecko. Nie ma do nich prawa matka, gdyż podatnicy nie byli małżeństwem, a zatem nie jest ona osobą uprawnioną do renty rodzinnej.

Za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw. Nie jest to katalog zamknięty. Przychodami z praw majątkowych są również wypłacane przez pracodawcę uprawnionym osobom należności zmarłego pracownika.

W takiej sytuacji to na pracodawcy zmarłego ciąży obowiązek naliczenia podatku dochodowego. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o PIT podatek oblicza się w takim wypadku według najniższej stawki ze skali podatkowej tj. 18 proc., bez potrącania kosztów uzyskania przychodów. Pracodawca wypłacone przychody wykazuje się w PIT-11 wystawionym na rzecz osoby otrzymującej świadczenie, czyli w tym przypadku na dziecko. W związku z tym, że dziecko jest małoletnie, pieniądze należy wypłacić przedstawicielowi ustawowemu, tj. matce dziecka.

Dochody dziecka z praw majątkowych należą do tych dochodów, które objęte są obowiązkiem doliczenia. Oznacza to, że dochody dziecka w postaci wynagrodzenia po zmarłym ojcu oraz ekwiwalentu za urlop, wykazane w informacji PIT-11, matka będzie miała obowiązek doliczyć w swoim rocznym PIT-36.

Art. 7, art. 18, art. 41 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.820.jpg@RY2@

Przepis nakazuje doliczanie dochodów małoletnich dzieci z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów i dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

Córka podatnika uzyskała dochody z działalności gospodarczej. Zgodnie z przytoczonym przepisem dochody te ojciec powinien w zeznaniu podatkowym PIT-36 doliczyć do swoich dochodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej, wykazując je w załączniku PIT/M.

Art. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.18300150e.821.jpg@RY2@

Dochód uzyskany na podstawie umowy o pracę zawartej z małoletnim synem podatników jest jego dochodem ze źródła, jakim jest stosunek pracy. Taki dochód wyłączony jest z katalogu dochodów podlegających doliczeniu do dochodu rodzica. W konsekwencji powinien zostać rozliczony i opodatkowany w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-37 złożonym przez rodziców za 2011 rok na imię i nazwisko syna. Zeznanie takie wypełniają jednak i podpisują w imieniu dziecka rodzice. Warto podkreślić, że na takich samych zasadach należy rozliczać dochody dziecka z pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, np. zlecenie, o dzieło czy też praktyk uczniowskich.

Art. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl