Kiedy małżonek jest osobą współpracującą

starszy konsultant w Dziale Doradztwa Podatkowego Mazars Audyt

Przepisy ustaw podatkowych nie zawierają definicji osób współpracujących. Nie przewidują także szczególnych regulacji związanych ze zgłaszaniem osób współpracujących dla celów podatkowych.

W celu ustalenia, czy małżonka spełnia warunki do uznania jej za osobę współpracującą, należy odwołać się do art. 8 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie zabezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem, za osobę współpracującą uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. W przedstawionym zapytaniu kluczowym aspektem jest określenie, czy można prowadzić wspólne gospodarstwo domowe, mając dwa różne miejsca zamieszkania.

Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie określają, co należy rozumieć przez prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Co do zasady za wspólne gospodarstwo domowe uważa się wspólne zamieszkiwanie wraz ze wspólnym zaspokajaniem potrzeb życiowych. Zatem ocena, czy dana osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie jest wyłącznie ograniczona do wspólnego zamieszkiwania (choć jest to podstawowe kryterium), ale także do innych czynników. Tym samym kwestie te należy rozpatrywać indywidualnie.

Przypominam, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy z o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości pracy własnej podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci. Tym samym ustawa o podatku dochodowym uniemożliwia zaliczenie w koszty uzyskania przychodu wartości pracy wykonywanej przez małżonka bez względu na to, czy małżonek ma status osoby współpracującej w rozumieniu ustawy o systemie zabezpieczeń społecznych.

Natomiast w przypadku gdy małżonek podatnika jest uznawany za osobę współpracującą, wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2a ustawy o PIT, podatnikowi przysługuje prawo odliczenia od podstawy opodatkowania składek emerytalnych, rentowych, chorobowych oraz wypadkowych zapłaconych za osobę współpracującą, a także pomniejszenia podatku o zapłaconą składkę na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach określonych w art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.

Oprac. Magdalena Majkowska

Art. 8 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie zabezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 23 ust. 1 pkt 10, art. 26 ust. 1 pkt 2a, art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).