Jak można obronić się przed 75-proc. PIT

Czy w postępowaniu wystarczą zeznania świadka

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.815.jpg@RY2@

Aby skutecznie bronić się w postępowaniu podatkowym w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów, trzeba przedstawić dokumenty, które muszą być rzetelne i wiarygodne. Potwierdzają to orzeczenia sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z 30 czerwca 2011 r. (sygn. akt II FSK 2023/09) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zeznania świadka potwierdzające zamożność rodzica, który rzekomo darował podatnikowi dużą kwotę pieniędzy, są niewystarczające. W sprawie podatnik twierdził, że dysponował kwotą kilkuset tysięcy dolarów amerykańskich, które dostał od jednego z rodziców jeszcze w ubiegłym wieku. Sąd zgodził się z izbą skarbową, że posiadanie przez podatnika takiej kwoty w żaden sposób nie zostało przez niego udokumentowane.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy urząd weryfikuje zakup domu

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.816.jpg@RY2@

Urzędy kontroli skarbowej najczęściej kwestionują możliwość zakupu przez podatnika nieruchomości z uzyskiwanych oficjalnych dochodów. Z zakupem nieruchomości wiąże się obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) i złożenia w tym celu odpowiedniej deklaracji podatkowej. Stąd urząd w łatwy sposób dowiaduje się o wartości kupionej przez podatnika nieruchomości. Urząd dysponuje też historią deklaracji PIT składanych przez podatnika. Jeśli z weryfikacji wykazywanych przez podatnika dochodów wynika, że nie było go stać w danym okresie na zakup nieruchomości, to organ podatkowy może wszcząć postępowanie w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów. Jeśli podatnik nie wykazał w deklaracjach dochodów pozwalających mu sfinansować zakup nieruchomości, to organ może nałożyć na niego 75-proc. podatek do zapłaty od nieujawnionych dochodów.

Z orzeczeń sądów administracyjnych, które rozpatrują skargi podatników w takich sprawach, wynika jeden wniosek. Jeśli podatnik nie przedłoży urzędnikowi wiarygodnych dowodów, potwierdzających pokrycie wydatku na zakup nieruchomości w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym lub w latach wcześniejszych (z dochodów opodatkowanych lub wolnych od podatku), to może być pewny, że urząd uzna, że dom został zakupiony z zatajonych dochodów.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy umowa przechowania chroni przed sankcją

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.817.jpg@RY2@

Warunkiem jest jednak wykonanie umowy przechowania, a nie jej pozorność. Oznacza to, że podatnik, który wziął pieniądze w przechowanie, musi je zwrócić. Umowa przechowania jest umową depozytu nieprawidłowego. Taką tezę wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 22 sierpnia 2012 r. (sygn. akt I Sa/Op 235/12). Sąd podkreślił również, że organy podatkowe w toku postępowania nie mogą obciążać podatnika biorącego w depozyt pieniądze niekorzystnymi skutkami tego, że przekazane środki były środkami nieujawnionymi u osoby składającej depozyt. Wyrok ten jeszcze jest nieprawomocny i czeka na rozstrzygnięcie przez NSA.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy można wznowić postępowanie

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.818.jpg@RY2@

Podatnik ma możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Może to zrobić, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję. Postępowanie takie ma jednak charakter nadzwyczajny, a podatnik, aby zmienić decyzję w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów, musi w sposób przekonujący wskazać źródła pozyskania środków na sfinansowanie wydatków.

Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 79/11). Sąd zajmował się sprawą podatnika, który do wniosku dołączył kserokopie umów powierniczego nabycia nieruchomości. Na ich podstawie uważał, że jeśli nieruchomości zostały nabyte w imieniu i ze środków innej osoby, to urząd nie może w zakresie tych zakupów uznać, że zostały dokonane ze źródeł nieujawnionych. Organy nie zgodziły się z tym i nie uznały, że jest to wystarczający powód do wznowienia postępowania. Według fiskusa okoliczności zakupu nieruchomości przez podatnika, a następnie ich sprzedaży świadczyły o tym, że nie nabył on nieruchomości dla zleceniodawcy, ale na własny rachunek i nazwisko. NSA dodał, że ani podatnik, ani jego kontrahent nie potrafili przedstawić dowodu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście zleceniodawca przekazał w wykonaniu tych umów podatnikowi jakiekolwiek środki pieniężne.

Podstawa prawna

Art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy wystarczy uprawdopodobnić fakty

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.819.jpg@RY2@

Podatnicy w postępowaniach dotyczących przychodów ze źródeł nieujawnionych często próbują uprawdopodabniać okoliczności uzyskania określonych kwot pieniędzy czy majątku. Jeśli na przykład podatnik powołuje się na źródło przychodu, jakim jest np. kwota pieniędzy po zmarłym małżonku, to powinien wskazać wiarygodne dowody świadczące o nabyciu określonych składników spadku. Dowodem takim może być np. postanowienie sądu o podziale spadku. Jeśli podatnik nie ma takiego dokumentu, ale proponuje tylko oświadczenie kogoś z rodziny, to będzie to niewystarczające dla służb podatkowych oraz dla sądu.

Takie tezy wynikają z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2011 r. (sygn. akt II FSK 99/10). Sąd stwierdził, że ciężar dowodu, a więc wykazania, że mienie służące sfinansowaniu wydatków podatnika pochodzi z dochodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, obciąża podatnika. W postępowaniu mającym na celu ustalenie zobowiązania podatkowego w PIT z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach uprawdopodobnienie nie może zastąpić dowodzenia.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Art. 122, art. 187 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Czy zobowiązanie się przedawnia

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.820.jpg@RY2@

Podatnicy spierają się z organami podatkowymi, czy w postępowaniu w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów podatnika chroni pięcioletni okres przedawnienia zobowiązań podatkowych. Część sądów administracyjny uważa, że tak. Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Bk 498/09) uznał, że organy podatkowe nie mogą żądać od podatników dokumentów sprzed ponad pięciu lat. Jednak dyrektor izby skarbowej złożył kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego i ten uchylił wyrok sądu I instancji. NSA w wyroku z wyroku z 26 września 2011 r. (sygn. akt II FSK 1138/10) stwierdził, że prawo do skorzystania z 5-letniego okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie oznacza niemożliwości wypełnienia specyficznych przesłanek opodatkowania w przypadku odrębnie uregulowanej instytucji, jaką jest dochód nieujawniony.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Art. 122, art. 187 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r.,

poz. 749 z późn. zm.).

Czy darowizna uchroni przed 75-proc. PIT

@RY1@i02/2012/205/i02.2012.205.18300150e.821.jpg@RY2@

Organy podatkowe często wymierzają podatnikom 75-proc. podatek z tego powodu, że ci nigdy nie zgłosili darowizny czy pożyczki do opodatkowania. Taka praktyka jest jednak podważana przez sądy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 1807/10) stwierdził, że nawet jeśli w przeszłości darowizna nie została zgłoszona do opodatkowania w urzędzie skarbowym, to nie oznacza to wcale, że urząd ten ma prawo automatycznie wymierzyć 75-proc. PIT od dochodów nieujawnionych. Według sądu, o opodatkowaniu taką stawką dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów można mówić wtedy, jeśli jakiś wydatek nie został pokryty z dochodów nigdy wcześniej nieopodatkowanych PIT. Darowizna jednak co do zasady jest objęta innym podatkiem - tj. podatkiem od spadków i darowizn.

Można więc uniknąć 75-proc. sankcji. Trzeba tylko posiadać dowód otrzymania darowizny.

Niestety, powołanie się na darowiznę wcześniej niezgłoszoną do opodatkowania nie powoduje wcale, że podatnik całkowicie uchyli się od zapłaty podatku. W tym przypadku ma zastosowanie także sankcyjny podatek, ale już tylko w wysokości 20 proc. Przepisy o podatku od spadków i darowizn określają, że podatek w takiej stawce płaci się, jeżeli podatnik powoła się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na otrzymanie wcześniej niezgłoszonej do opodatkowania darowizny.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Art. 15 ust. 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl