Jak rozliczyć odziedziczone akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne

Czy wnuk nie zapłaci podatku od testamentu

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.816.jpg@RY2@

Akcje oraz inne papiery wartościowe mogą być przedmiotem dziedziczenia jako prawa majątkowe. Do instrumentów finansowych zalicza się papiery wartościowe, niebędące papierami wartościowymi: tytuły uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, instrumenty rynku pieniężnego, finansowe kontrakty terminowe, opcje kupna lub sprzedaży instrumentów, pochodne instrumenty finansowe.

Zgodnie z przepisami podatkowymi to spadkobierca jako nabywca praw majątkowych ma obowiązek zapłaty podatku. Opodatkowaniu podlega wartość spadku przekraczająca limity otrzymanych należności od jednej osoby, w ramach określonej grupy podatkowej. Jeżeli w wyniku spadkobrania podatnik otrzymał inne przysporzenie niż pieniądze, np. instrumenty finansowe, to wartość spadku ustala się według wartości rynkowej nabywanych praw majątkowych. W praktyce za ich wartość przyjmuje się taką, jaką została ustalona przez dom maklerski na dzień przedstawienia właściwych dokumentów o dziedziczeniu.

Wolne od podatku od spadków i darowizn jest dziedziczenie między osobami, które łączą szczególne więzy rodzinne. Są nimi: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest jednak zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. W tym celu trzeba złożyć formularz SD-Z2. Jeśli więc wnuk to zrobi w terminie, to nie zapłaci podatku od odziedziczonych akcji.

Podstawa prawna

Art. 4a, art. 5, art. 8, art. 9, art. 15 ust. 1, art. 17a, art. 18 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy dochód z obligacji można obniżyć o podatek

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.817.jpg@RY2@

Możliwość skorzystania z ulgi w podatku dochodowym dotyczy wyłącznie dochodów ze sprzedaży akcji (udziałów) otrzymanych w drodze spadku. Spadkobierca może rozliczając roczny PIT odliczyć zapłacony podatek od spadków i darowizn. W przypadku innych niż akcje instrumentów finansowych taka ulga nie funkcjonuje. Prawo to nie przysługuje, gdy podatnik sprzeda obligacje czy jednostki albo certyfikaty funduszy inwestycyjnych.

Spadkobiercy nie mogą też zmniejszyć kwoty należnego podatku dochodowego do zapłaty, zaliczając kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w ciężar kosztów uzyskania przychodów.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 105, art. 23 ust. pkt 12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy zmniejsza się podatek dochodowy przy obligacjach

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.818.jpg@RY2@

Podstawą opodatkowania w przypadku nabycia obligacji z dyskontem będzie kwota uzyskana z wykupu pomniejszona o kwotę, po której obligacje zostały nabyte przez spadkodawcę.

Definicja dyskonta w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych określona jest jako różnica między kwotą uzyskaną z wykupu papieru wartościowego przez emitenta a ceną zakupu papieru wartościowego na rynku pierwotnym lub wtórnym, a w przypadku nabycia papierów wartościowych w drodze spadku różnica pomiędzy ceną wykupu a ceną zakupu tych papierów przez spadkodawcę.

Podstawa prawna

Art. 5 pkt 12, art. Art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy można wcześniej złożyć oświadczenie

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.819.jpg@RY2@

Jeśli podatnik złożył w urzędzie skarbowym oświadczenie o nabyciu spadku przed otrzymaniem postanowienia sądu, to organy podatkowe nie mogą uważać, że złożył to pismo z naruszeniem ustawowego terminu i nie mogą nakazać mu zapłaty podatku.

Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 lutego 2012 r. (sygn. akt II FSK 1538/10). Według sądu termin 6-miesięczny wskazany w ustawie o podatku od spadków i darowizn służy do obliczenia terminu końcowego. Nie można karać podatnika za to, że wcześniej wypełnił obowiązek wynikający z ustawy.

Dotychczas organy podatkowe uważały, że zgłoszenie nabycia spadku przed wydaniem postanowienia sądu narusza przepisy i w konsekwencji powoduje utratę prawa do ulgi. Według fiskusa termin sześciomiesięczny biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zaś termin końcowy, to upływ terminu, w którym należy zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych, aby skorzystać ze zwolnienia. Z tym nie zgodził się jednak NSA, uznając taką interpretację przepisów za naruszającą zasady sprawiedliwości.

Podstawa prawna

Art. 4a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy jest PIT od odziedziczonej kwoty dywidendy

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.820.jpg@RY2@

Okoliczność, że wypłata dywidendy dla wspólnika jest związana z dziedziczonymi udziałami, nie zmienia zasad rozliczenia podatku dochodowego. W przypadku dywidend obowiązki płatnika tego podatku ciążą na spółce kapitałowej wypłacającej należności.

Zatem to spółka pobiera zryczałtowany podatek o stawce 19 proc. i wpłaca go do urzędu skarbowego. Dywidenda należy się wszystkim spadkobiercom w stosunku do odziedziczonej części udziałów. Oprócz tego, że spółka pobierze i wpłaci zryczałtowany podatek dochodowy, ma także obowiązek sporządzenia rocznej informacji na druku PIT-8AR i przekazania jej urzędowi skarbowemu.

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 1 pkt 4, art. 42 ust. 1, 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy podatnik odliczy koszty nabycia akcji

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.821.jpg@RY2@

Jeśli spadkobierca nie zapłacił podatku od spadków i darowizn, to podatek dochodowy zapłaci od całości przychodu uzyskanego ze sprzedaży papierów wartościowych. Według organów podatkowych spadkobierca nie może bowiem odliczyć kosztów na nabycie tych papierów wartościowych poniesionych przez spadkodawcę. Zdaniem fiskusa wynika to z tego, że w przypadku akcji nabytych w drodze spadku lub darowizny to nie podatnik zbywający akcje poniósł wydatek na ich nabycie, lecz spadkodawca. Oznacza to, że do kosztów uzyskania przychodu ze zbywanych akcji nie można zaliczyć wydatków na ich nabycie poniesionych przez ich wcześniejszego posiadacza. W związku z tym zbywający akcje zapłaci 19-proc. podatek od całego przychodu uzyskanego z ich sprzedaży bez pomniejszania go o koszty.

Prawidłowość interpretacji organów podatkowych potwierdzają sądy administracyjne. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 2557/10) uznał, że przez koszty poniesione, które można odliczyć, ustawodawca uwzględnia tylko te wydatki, które rzeczywiście zostały poniesione przez podatnika (w tym przypadku spadkobiercę). Podatnik ma obowiązek wskazania, że poniósł określone wydatki, które zalicza do kosztu, a to z kolei oznacza, że spoczywa na nim obowiązek zgodnego z prawem udokumentowania w sposób niebudzący wątpliwości faktu ich poniesienia. Jednak zawsze musi to być koszt poniesiony przez podatnika, a nie przez inną osobę.

Podstawa prawna

Art. 30b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy żona odliczy koszty nabycia jednostek funduszu

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.18300150f.822.jpg@RY2@

Jeśli małżonkowie mieli wspólnotę majątkową, to podatniczka dziedzicząca jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego po zmarłym mężu ma prawo do rozliczenia co najmniej 50 proc. kosztów poniesionych przy ich nabyciu. Podatnik będący w związku małżeńskim poniósł bowiem wydatki na nabycie wszystkich jednostek uczestnictwa równe połowie kosztów ich nabycia.

Możliwość odliczenia połowy kosztów potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 2 grudnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 2557/10). Według sądu gdy zmarły (spadkodawca) pozostawał w związku małżeńskim i łączył go małżeński ustrój wspólności ustawowej, połowa jednostek uczestnictwa przypada małżonkowi.

Przy ich zbyciu ma on prawo do pomniejszenia przychodu do opodatkowania na moment umorzenia tych jednostek o połowę kosztów nabycia tych jednostek. Jeśli oprócz małżonka dziedziczą jeszcze inne osoby, to dochód z pozostałych jednostek przekazanych innym spadkobiercom nie będzie mógł zostać pomniejszony o koszty ich objęcia.

Podstawa prawna

Art. 31 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Art. 8, art. 17, art. 30a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy przy dziedziczeniu płaci się PIT

Nie Nabycie papierów wartościowych w drodze spadku nie jest obciążone podatkiem dochodowym. Podatek ten trzeba będzie jednak rozliczyć od przychodu uzyskanego ze sprzedaży odziedziczonych akcji. Zwolniona z zapłaty 19-proc. podatku dochodowego jest tylko ta część dochodu, która odpowiada kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 105 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl