Zniesienie współwłasności może oznaczać nabycie

Podatnik wraz z siostrą odziedziczyli po rodzicach nieruchomość. Ojciec zmarł w 1977 roku, a matka w 1986 roku. Postanowieniem uprawomocnionym w 2009 roku sąd rejonowy, w wyniku ugody zawartej między rodzeństwem, przyznał podatnikowi na wyłączną własność nieruchomość, bez spłat dla siostry. Podatnik zamierza sprzedać nieruchomość. Czy będzie musiał zapłacić PIT?

Jednym ze źródeł przychodów podlegających PIT jest odpłatne zbycie:

a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,

- jeżeli zbycie nie następuje w ramach działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Przy zbyciu nieruchomości decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania PIT uzyskanego przychodu (dochodu) ma moment ich nabycia (wybudowania).

Zniesienie współwłasności nie stanowi nabycia rzeczy tylko wówczas, gdy mieści się w ramach udziału, jaki przypadał byłym współwłaścicielom w rzeczy wspólnej i odbywa się bez spłat i dopłat. Gdy zaś udział danej osoby ulega powiększeniu, mamy do czynienia z nabyciem. Analogicznie, okoliczność, że udział innego współwłaściciela ulega pomniejszeniu, traktowana być musi w kategorii zbycia, gdyż w ten sposób ulega pomniejszeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad rzeczą, jak też stan jej majątku osobistego.

W analizowanej sprawie nabycie nieruchomości w części dotyczącej udziału uzyskanego w wyniku zniesienia współwłasności nastąpiło w 2009 roku. Zastosowanie znajdą więc przepisy ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości podatek wynosi 19 proc. podstawy jego obliczenia. Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę między przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości a kosztami.

Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena w umowie, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej.

Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania. Wysokość tych nakładów ustala się na podstawie faktur VAT oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.

Jednak wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód ze zbycia został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe.

Sprzedaż przez podatnika nieruchomości w części dotyczącej udziału nabytego w 2009 roku w wyniku zniesienia współwłasności spowoduje wystąpienie PIT w wysokości 19 proc. dochodu stanowiącego podstawę obliczenia tego podatku.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 5 stycznia 2012 r. (nr IPTPB2/415-595/11-5/Akr).

Oprac. Ewa Matyszewska