Gdzie powinien się rozliczać Polak pracujący w Szwajcarii

Osoby fizyczne podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia ich źródeł, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nieograniczony obowiązek podatkowy). Jeżeli osoba fizyczna nie ma miejsca zamieszkania na terytorium RP, podlega obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium RP (ograniczony obowiązek podatkowy).

Za dochody (przychody) osiągane na terytorium RP uważa się w szczególności dochody (przychody) z pracy wykonywanej na terytorium RP na podstawie stosunku służbowego lub stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że podatnik ma miejsce zamieszkania, jak również wykonuje pracę na terytorium Szwajcarii. W związku ztym, że podatnik nie posiada na terytorium RP miejsca zamieszkania, podlega obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium RP. Przedmiotowe wynagrodzenie, jako wypłacane nierezydentowi, za czynności wykonywane poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej stanowi dochód osiągany poza granicami RP i nie podlega opodatkowaniu w Polsce.

Natomiast podane informacje o posiadaniu w Polsce konta bankowego oraz maklerskiego, które są używane do obrotu na giełdzie papierów wartościowych, bez wskazania, jakiego rodzaju przychody są uzyskiwane, nie pozwalają na udzielenie precyzyjnej odpowiedzi w tym zakresie.

@RY1@i02/2013/204/i02.2013.204.071001200.803.jpg@RY2@

Łukasz Bączyk doradca podatkowy, starszy konsultant w Crido Taxand

Aby określić konsekwencje podatkowe określonych zdarzeń gospodarczych (takich jak uzyskiwanie dochodu z tytułu zagranicznej umowy o pracę bądź w związku z grą na giełdzie papierów wartościowych), należy w pierwszej kolejności określić, w którym państwie znajduje się miejsce zamieszkania osoby fizycznej. W świetle polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), osoba fizyczna posiada miejsce zamieszkania w Polsce, jeżeli przebywa na terytorium kraju ponad 183 dni w roku bądź posiada w Polsce ośrodek interesów życiowych (centrum interesów osobistych lub gospodarczych). Zakładając, że podatnik przebywa w Polsce jedynie około 90 dni w roku, należy skupić się na drugim warunku. Aby rozstrzygnąć, czy dana osoba posiada ośrodek interesów życiowych w Polsce, należy zbadać zarówno jej powiązania osobiste z Polską, jak również powiązania ekonomiczne. Załóżmy, że najbliższa rodzina podatnika (małżonek i dzieci) towarzyszą mu podczas pobytu w Szwajcarii, a jego głównym źródłem dochodu jest szwajcarska umowa o pracę. W takim wypadku należałoby dojść do konkluzji, iż ośrodek interesów życiowych czytelnika położony jest w Szwajcarii, a nie w Polsce. Konsekwentnie, nie posiada on miejsca zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce (a więc nie jest polskim rezydentem podatkowym). Jednocześnie w świetle szwajcarskiego prawa podatkowego będzie uznany za szwajcarskiego rezydenta podatkowego - wystarczy, iż posiada tam ośrodek interesów życiowych, wykonuje działalność zarobkową przez 30 dni bądź przebywa fizycznie na terytorium Szwajcarii przez 90 dni. Dla uniknięcia wątpliwości należałoby wystąpić o certyfikat rezydencji podatkowej do szwajcarskiego fiskusa.

Sytuacja komplikuje się, kiedy obydwa państwa uznają podatnika za rezydenta podatkowego (np. w przypadku gdy główne źródło dochodów położone jest w Szwajcarii, zaś najbliższa rodzina osoby fizycznej pozostaje w Polsce) - wtedy o państwie rezydencji podatkowej zadecydują stosowne przepisy (ang. "tie-breaker rules") umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej ze Szwajcarią. Niemniej dla celów niniejszej analizy załóżmy, iż czytelnik jest szwajcarskim rezydentem podatkowym.

Jeżeli chodzi o dochody realizowane przez podatnika z tytułu sprzedaży akcji na polskiej giełdzie papierów wartościowych, to o ich miejscu opodatkowania decydować będzie to, czy zbywa akcje spółki, której aktywa majątkowe składają się w więcej niż 50-proc. bezpośrednio lub pośrednio z majątku nieruchomego położonego w Polsce. Jeżeli tak, dochody te będą podlegały opodatkowaniu w Polsce. Dochód z tytułu sprzedaży takich akcji należy rozliczyć na formularzu PIT-38. Dochód podlegający opodatkowaniu w Polsce będzie zwolniony z opodatkowania w Szwajcarii na podstawie art. 23 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W przeciwnym wypadku (tj. wtedy, gdy podatnik zbywa akcje spółki, której aktywa majątkowe nie składają w więcej niż 50 proc. bezpośrednio lub pośrednio z majątku nieruchomego położonego w Polsce) dochód ze sprzedaży akcji nie będzie podlegał opodatkowaniu w Polsce, a jedynie w państwie rezydencji podatkowej - Szwajcarii.

Natomiast odnośnie do dochodu realizowanego przez podatnika z tytułu pracy na terytorium Szwajcarii, w naszym przypadku (tj. w sytuacji gdy podatnik jest szwajcarskim rezydentem podatkowym) dochód ten będzie podlegać opodatkowaniu wyłącznie w Szwajcarii (polski nierezydent podatkowy rozlicza się w Polsce wyłącznie z dochodów osiąganych na terytorium naszego państwa). W takiej sytuacji dochód nie jest wykazywany w rozliczeniach z polskim urzędem skarbowym. Sytuacja byłaby bardziej skomplikowana, gdyby podatnik pozostawał polskim rezydentem podatkowym podczas wykonywania pracy w Szwajcarii. Wtedy dochody uzyskane za pracę w Szwajcarii mogłyby podlegać opodatkowaniu w tamtym państwie, a Polska - na podstawie podatkowej umowy bilateralnej - byłaby zobowiązana do zwolnienia takiego dochodu z opodatkowania (jednak byłby on brany pod uwagę dla potrzeb wyliczenia tzw. efektywnej stawki opodatkowania, mającej zastosowanie do dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce tzw. progresją).

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Art. 23 konwencji z 2 września 1991 r. między Rzecząpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz.U. z 1993 r. nr 22, poz. 92 z późn. zm.).

EKSPERT RADZI

Jaka jest odpowiedzialność podatnika za brak deklaracji

@RY1@i02/2013/204/i02.2013.204.071001200.804.jpg@RY2@

Klaudia Szkodzińska aplikant radcowski, ECDDP

W przypadku gdy podatnik obowiązany do złożenia deklaracji podatkowej nie złoży jej w określonym terminie oraz nie zapłaci należnego podatku, swoim postępowaniem wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego określonego w art. 54 par. 1 kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.). Zgodnie z tym przepisem podatnik, który uchylając się od opodatkowania nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Realizacja znamion przestępstwa może nastąpić na dwa sposoby: albo poprzez nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania, albo poprzez niezłożenie deklaracji podatkowej. Zaniechanie złożenia deklaracji podatkowej jest również jedną z form nieujawnienia przedmiotu i podstawy opodatkowania. W zależności od kwoty podatku narażonego na uszczuplenie przestępstwo uchylania się od opodatkowania może stanowić formę uprzywilejowaną zagrożoną wyłącznie karą grzywny do 720 stawek dziennych albo stanowić wykroczenie, gdy kwota podatku nie przekracza ustawowego progu.

Sprawca czynu zabronionego polegającego na uchyleniu się od opodatkowania ma możliwość uniknięcia odpowiedzialności za popełnione przestępstwo (lub wykroczenie), wypełniając warunki czynnego żalu określone w art. 16 k.k.s. Zgodnie z regulacją nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Skuteczność czynnego żalu aktywuje się po spełnieniu ustawowych warunków dotyczących okoliczności złożenia czynnego żalu oraz dokonania określonych w przepisie czynności związanych z uregulowaniem należności publicznoprawnej. Sprawca czynu zabronionego, chcący skorzystać z instytucji czynnego żalu, powinien zawiadomić organ powołany do ścigania o popełnieniu przez niego czynu zabronionego (przestępstwa lub wykroczenia) w formie pisemnej albo przekazać ustnie do protokołu. Skuteczność czynnego żalu w aspekcie uwolnienia się sprawcy czynu od odpowiedzialności jest ograniczona czasowo. Zawiadomienie staje się bezskuteczne, jeżeli zostało złożone w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Należy wskazać, iż zawiadomienie po rozpoczęciu przez organ czynności służbowej, która zmierzała do ujawnienia czynu zabronionego, będzie również skuteczne, jeżeli czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o to przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Sprawca w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego obowiązany jest uiścić w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Ponadto sprawca czynu będzie również zobowiązany do zapłaty należnych odsetek za zwłokę.

Wyłączenie możliwości złożenia czynnego żalu następuje w momencie dokonania czynu zabronionego w jednej z form zjawiskowych przestępstw polegających na kierowaniu wykonaniem czynu zabronionego, poleceniu lub nakłanianiu innej osoby do jego wykonania oraz kierowania bądź zorganizowania grupy albo związku mającego na celu popełnienie przestępstwa skarbowego.

Podstawa prawna

Art. 16, art. 54 par. 1 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.).

Oprac. Łukasz Zalewski