Czy zakład pracy ponosi odpowiedzialność za brak PIT-11

ODPOWIEDZI UDZIELAJĄ

Z treści przedstawionego zapytania nie wynika, czy podniesiona przez urząd konieczność zapłaty zaległego podatku miała swoje źródło w tym, że pracodawca (płatnik) nie wykonał ciążących na nim obowiązków związanych z pobraniem podatku, czy też zaistniała ona wskutek przekroczenia przez podatnika górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej. W tym drugim przypadku mogłoby to być konsekwencją zastosowania do doliczonych do przychodu ze stosunku pracy przychodów z umowy o dzieło, podwyższonej stawki podatku (obecnie 32 proc.), a nie podstawowej (obecnie 18 proc.).

Przy uwzględnieniu powyższej sytuacji wskazać należy, że orzeczenie przez organ podatkowy o odpowiedzialności podatkowej pracodawcy możliwe byłoby wówczas, gdyby stwierdzono nieprawidłowości w wykonaniu ww. obowiązków płatnika. Takie nieprawidłowości mogłyby też dodatkowo pociągać za sobą odpowiedzialność karną skarbową (art. 77 i art. 78 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.).

Podobnie w przypadku naruszenia jedynie obowiązku złożenia w terminie podatnikowi lub właściwemu organowi informacji podatkowej (nawet w przypadku spełnienia przez płatnika pozostałych obowiązków związanych z poborem podatku) - które też może rodzić konsekwencje na gruncie prawa karnego skarbowego - i podlega karze wynikającej z przepisów art. 80 kodeksu karnego skarbowego.

Jednak trzeba przy tym wyjaśnić, że nieprawidłowo sporządzona informacja PIT-11 lub nawet jej brak nie zwalniają podatnika z konieczności prawidłowego rozliczenia podatku w zeznaniu rocznym. To podatnik obowiązany jest bowiem do kontroli rozliczenia i prawidłowego wykazania dochodów w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym. Ponadto w przypadku stwierdzenia różnicy między podatkiem należnym wynikającym z zeznania a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatnika - podatnik na mocy art. 45 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) obowiązany jest ją wpłacić.

Dlatego też w opisanej sytuacji podatnik wypełniający zeznanie roczne powinien sprawdzić, czy informacja PIT-11 uwzględnia w ogóle kwoty z tytułu umowy o dzieło (które są wyraźnie wyszczególnione w informacji PIT-11 w osobnym wierszu), a po stwierdzeniu ich braku mógł zwrócić się do płatnika z prośbą o wystawienie skorygowanej informacji PIT-11. W przypadku braku reakcji ze strony płatnika podatnik mógł też wypełnić zeznanie na podstawie innych dokumentów dotyczących uzyskanego wynagrodzenia - np. wyciągów bankowych, umowy o dzieło itp.

Odnosząc się do przedstawionej w pytaniu sytuacji, należy również zaznaczyć, iż z uwagi na znaczny upływ czasu (5 lat) ustalenie przyczyn zaniechania ze strony podatnika w powyższym zakresie lub ewentualnej winy płatnika zaistnienia opisanej sytuacji może być trudne (co wiąże się też z wymaganym 5-letnim okresem przechowywania dokumentów - art. 74 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.). Z tego też powodu zarówno odpowiedzialność z tytułu niepobranych albo pobranych, a niewpłaconych przez płatnika zaliczek na podatek, jak i karalność czynu polegającego na niezłożeniu podatnikowi informacji PIT-11 - mogły ulec przedawnieniu. Jak bowiem wynika z art. 70 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) ,,Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku". Zgodnie zaś z treścią art. 44 par. 1 pkt 1 kodeksu karnego skarbowego: ,,Karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 5 - gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat", natomiast w przypadku wykroczenia okres ten wynosi rok (art. 51 par. 1 kodeksu karnego skarbowego).

Podsumowując, należy wyjaśnić, że płatnik (pracodawca) nie ponosi odpowiedzialności za rozliczenie rocznego zobowiązania podatkowego (tu odpowiedzialny jest podatnik), lecz za niepobranie zaliczki od wynagrodzenia pracownika. W konsekwencji wypłacający podmiot, jak wynika to z art. 26a ordynacji podatkowej, będzie w pełni odpowiedzialny w przypadku zaniedbania obowiązków płatnika, wyrażającego się w zaniżeniu lub nieujawnieniu przez niego podstawy opodatkowania wynikającej z wypłaconego pracownikowi wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło (na co jednak nie wskazuje przedstawiona sytuacja wobec przesłania kolejnego PIT-11 urzędowi).

@RY1@i02/2013/199/i02.2013.199.071001200.803.jpg@RY2@

Grzegorz Grochowina ekspert podatkowy w KPMG

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), do końca lutego pracodawcy i inni płatnicy muszą przekazać podatnikom, a także urzędowi skarbowemu podatnika dokument PIT-11. Jest to informacja o dochodach uzyskanych w poprzednim roku, pobranych zaliczkach na podatek, zapłaconych składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Co do zasady, płatnik, który nie dopełni obowiązku przekazania informacji PIT-11 w terminie, naraża się na odpowiedzialność wynikającą z ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.).

Niemniej jednak pewne wątpliwości pojawiają się w związku z określeniem właściwej podstawy prawnej w tym zakresie. Wynika to z faktu, iż kodeks karny skarbowy przewiduje inną sankcję z tytułu niezłożenia w terminie deklaracji oraz informacji podatkowej. O ile w przypadku PIT-40 nie ma wątpliwości, że jest deklaracją podatkową, to w przypadku PIT-11 istnieją pewne wątpliwości interpretacyjne.

Na podstawie art. 79 par. 2 kodeksu karnego skarbowego niezłożenie deklaracji podatkowej w terminie stanowi wykroczenie skarbowe, za które grozi grzywna określona kwotowo. Kwota grzywny waha się od jednej dziesiątej do dwudziestokrotności wysokości minimalnego wynagrodzenia.

W przypadku jednak uznania PIT-11 za informację podatkową, jej nieterminowe przekazanie do podatnika podlegałoby sankcji za przestępstwo skarbowe na podstawie art. 80 kodeksu karnego skarbowego, a więc groziłoby to nałożeniem grzywny w wysokości do 180 stawek dziennych.

Natomiast zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) jako deklaracje należy rozumieć m.in. informacje, do których składania zobowiązani są płatnicy na podstawie przepisów prawa podatkowego.

Z powyższego należy wnioskować, iż PIT-11 spełnia przesłanki definicji deklaracji podatkowej, jako że jego złożenie przez płatnika jest wymagane przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym powyższe niedopełnienie obowiązku złożenia informacji PIT-11 stanowi wykroczenie skarbowe, które jest zagrożone grzywną określoną kwotowo.

Należy również podkreślić, iż nieotrzymanie przez podatnika informacji PIT-11 nie zwalnia go z w żaden sposób z obowiązku złożenia zeznania podatkowego za dany rok podatkowy uwzględniającego informacje z tego dokumentu. Podatnik powinien wypełnić zeznanie roczne na podstawie posiadanych przez niego informacji, m.in. pasków płacowych, wyciągów bankowych, deklaracji ZUS etc.

EKSPERT RADZI

W jakich sytuacjach pracownik może dochodzić odszkodowania

@RY1@i02/2013/199/i02.2013.199.071001200.804.jpg@RY2@

Piotr Kościańczuk dyrektor w Kancelarii Skłodowscy

Podmiot zatrudniający osoby na podstawie umowy o pracę lub zawierający z nimi umowy zlecenia lub o dzieło z punktu widzenia prawa podatkowego pełni rolę płatnika. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) definiuje, że obowiązkiem płatnika jest prawidłowe obliczenie, potrącenie i odprowadzenie do urzędu skarbowego podatku w imieniu podatnika (osoby zatrudnionej). Szczegółowo obowiązki płatnika regulują ustawy szczególne.

W opisanym przypadku należy odnieść się do przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Poza obowiązkami opisanymi powyżej płatnik ma obowiązek sporządzić i przesłać imienne informacje PIT-11. Obowiązek ten powinien być wypełniony do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. Formularze muszą być przekazane pracownikowi i urzędowi skarbowemu. Informacje mogą być doręczone pocztą, wręczone osobiście lub przesłane w formie elektronicznej i opatrzone elektronicznym podpisem osoby działającej w imieniu płatnika. Nieprzesłanie informacji podlega odpowiedzialności karnej skarbowej do wysokości 180 stawek dziennych. Zgodnie z ustawą za roczne obliczenie podatku i złożenie zeznania odpowiada podatnik. Jest to obowiązek bezwzględny i nie uchyla go w żaden sposób niewłaściwe działanie lub zaniechanie płatnika. Podatnik musi więc rozliczyć całość swoich dochodów na podstawie innych dokumentów (pasków wynagrodzeń, rachunków do umowy-zlecenia itp.). Sytuacja taka jest mocno niekomfortowa. Dobrą praktyką jest wysłanie wraz z zeznaniem rocznym informacji o zaniechaniu płatnika. W praktyce pomoże to uniknąć odpowiedzialności karnej skarbowej, jak również spowoduje wszczęcie postępowania w stosunku do płatnika. Podatnik, choć nie jest to uregulowane, powinien również wystąpić do płatnika z żądaniem wypełnienia ustawowych obowiązków. Takie działanie potrafi zmusić płatnika do wypełnienia jego obowiązków. Żadne z tych działań nie może wyłączyć odpowiedzialności podatnika za złożenie zeznania, prawidłowe rozliczenie podatku i ewentualną terminową zapłatę podatków. Pozostaje zadać pytanie, jak ma się obowiązek niezwłocznego działania organu do zaistniałej sytuacji, w której podatnik dostał informację o błędnym rozliczeniu po niemal 5 latach. Prawo podatkowe nie określa żadnej odpowiedzialności płatnika wobec podatnika. Podatnik może jednak dochodzić swoich praw na drodze cywilnej, żądając odszkodowania za zapłacone odsetki karne lub opóźnienie zwrotu podatku.

Oprac. Przemysław Molik