Umorzenie odsetek przez bank stanowi przychód

Jeśli bank umorzy odsetki z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego, jest to przysporzenie skutkujące powstaniem przychodu i podlega opodatkowaniu PIT.

Podatniczka, starając się o interpretację podatkową, wskazała, że bank umorzył jej skapitalizowane odsetki od kredytu mieszkaniowego uzupełniającego. Wyjaśniła, że kredytu nie można było spłacać, ponieważ w 1993 r. źle skonstruowano umowę kredytową. Kredyt ten nazwany został uzupełniającym z odroczoną spłatą i zaciągnięty został obok podstawowego kredytu hipotecznego. Przez kilka lat spłacała jedynie kredyt podstawowy, gdyż zgodnie z umową spłata kredytu uzupełniającego mogła nastąpić dopiero po całkowitej spłacie kredytu podstawowego.

Podatniczka wyjaśniła, że odsetki od kredytu uzupełniającego były naliczane, a gdy przekroczyły one wartość zakupionego mieszkania, doszło do podpisania ugody, na mocy której odsetki te zostały umorzone. Po zawarciu umowy bank wystawił kredytobiorcom PIT-8C. Podatniczka spytała, czy uzyskując przysporzenie z tytułu umorzenia należności dotyczących odsetek istnieje obowiązek zapłaty PIT od tej kwoty.

Minister stwierdził, że tak. Według niego nie doszło do zmiany umowy i nie można w ten sposób traktować umorzenia odsetek przez bank. Zatem umorzenie odsetek stanowić będzie dla strony świadczenie nieodpłatne, gdyż wskutek jego otrzymania nie został uszczuplony jej majątek. Do uszczuplenia takiego doszłoby, gdyby nie umorzenie tych należności. W tej sytuacji przychodem będzie kwota naliczonych i umorzonych odsetek z tytułu kredytu. Momentem uzyskania przychodu, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) jest moment dokonania umorzenia - wyjaśnił organ.

Podatniczka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Uważała, że przysporzenie majątkowe, które polegać ma na umorzeniu części zobowiązań dłużnika, nie jest żadnym świadczeniem. Według niej w takiej sytuacji zmniejszyły się pasywa dłużnika, czyli że uzyskał on korzyść majątkową, której nie można przypisać cechy "świadczenia".

WSA przyznał rację fiskusowi. Podkreślił, że przychodem są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów. W skardze kasacyjnej do NSA podatniczka podkreśliła, że przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych nie powinny być interpretowane rozszerzająco, a taką wykładnię zastosował minister finansów i sąd I instancji, utożsamiając pojęcie "świadczenia" z pojęciem "przysporzenia majątkowego".

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi.

NSA zwrócił uwagę, że ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy o PIT ustanowił zasadę powszechności opodatkowania wszelkich dochodów, co podkreślone zostało w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy. Przepis ten wprowadza kategorię przychodów z innych źródeł. Sąd podkreślił, że z "nieodpłatnym świadczeniem" będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy otrzymujący odnosi określoną korzyść pod tytułem darmym, tzn. nie świadczy nic w zamian ani obecnie, ani w przyszłości. To zaś oznacza, że w sprawie nieistotne jest, z jakiego powodu doszło do umorzenia zaległości. Zasadnicze znaczenie ma to, że w następstwie umorzenia podatniczka została zwolniona z obowiązku spłaty należności. Po jej stronie powstał tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty, której nie musi już płacić.

z 10 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1923/11, prawomocny.

Oprac. Przemysław Molik